Τι σημαίνει

Σημαίνει ότι λείπουν πράγματα και ότι θα βρείτε λάθη. Η βάση δεν αλλάζει πλέον — έκλεισε, υπογράφτηκε, το άθροισμα ελέγχου της είναι δημοσιευμένο. Η διεπαφή αλλάζει, και θα αλλάζει για λίγο καιρό ακόμα.

Πώς φτάσαμε εδώ

Ο Δημήτρης Λάμπρου έβγαζε τον Δαυλό μόνος του για είκοσι επτά χρόνια. Χωρίς διαφημίσεις, με τους συνδρομητές και δικά του λεφτά, υπογράφοντας ως «ιδρυτής-ιδιοκτήτης-εκδότης-διευθυντής» — τέσσερις τίτλοι που στην πραγματικότητα σημαίνουν ένας άνθρωπος. Πέθανε τον Ιούλιο του 2018.

Το 2009 είχε ανεβάσει ολόκληρο το αρχείο στο διαδίκτυο ο ίδιος. Ο ιστότοπος χακεύτηκε και καταστράφηκε. Τα τεύχη κατέληξαν σε παλαιοβιβλιοπωλεία και σε ασύνδετα PDF που κυκλοφορούσαν από χέρι σε χέρι, χωρίς σειρά, χωρίς ευρετήριο, χωρίς τρόπο να βρεις τι έψαχνες.

Είκοσι επτά χρόνια δουλειάς ενός ανθρώπου δεν χάνονται επειδή έσπασε ένας διακομιστής.

Από πού ήρθε το σώμα

Συγκροτήθηκε από δύο ανεξάρτητα αντίγραφα: το Ψηφιακό Μουσείο που ο ίδιος ο εκδότης είχε ανεβάσει την πρωτοχρονιά του 2009, και το δημόσιο αρχείο του ixor.gr — 295 τεύχη και είκοσι επτά ετήσια ευρετήρια.

Όπου τα δύο συμφωνούσαν, ο έλεγχος ήταν κατά byte. Όπου διαφωνούσαν, κρίθηκαν με τα μεταδεδομένα των ίδιων των αρχείων και με στιγμιότυπα του Internet Archive ως τρίτο μάρτυρα. Ένα τεύχος ανακτήθηκε ολόκληρο από τη δεύτερη πηγή. Ένα άλλο, το 287, υπάρχει σε δύο διαφορετικές ψηφιοποιήσεις των ίδιων εκατόν πέντε σελίδων — και οι δύο γνήσιες.

Δεν προστέθηκε τίποτα, δεν αφαιρέθηκε τίποτα, δεν διορθώθηκε τίποτα — ούτε τα τυπογραφικά λάθη του ίδιου του περιοδικού.

Οι δεκαπέντε ενσαρκωμένες συνεδρίες (sic)

Το ευρετήριο το έφτιαξα με τη βοήθεια δεκαπέντε διαδοχικών ενσαρκωμένων συνεδριών (sic) ενός γλωσσικού μοντέλου. Καμία δεν θυμόταν την προηγούμενη. Κάθε φορά ξεκινούσαμε από την αρχή, με ένα αρχείο κανόνων και τη μνήμη γραμμένη σε δίσκο.

Η μισή δουλειά ήταν τεχνική. Η άλλη μισή ήταν να πείθω κάθε καινούργιο ίνσταντς να μην ξανακάνει αυτό που είχε μόλις αποτύχει στο προηγούμενο — γράφοντας οδηγίες σε κάποιον που δεν θα τις θυμόταν, και ο οποίος ήμουν, κατά κάποιον τρόπο, εγώ.

Το λέω επειδή θα το καταλάβετε ούτως ή άλλως, και επειδή έχει σημασία τι ακριβώς έκανε η μηχανή: δεν έγραψε λέξη από το περιοδικό. Έφτιαξε ευρετήριο. Το κείμενο είναι αυτούσιο, και υπάρχει σύνδεσμος προς την πρωτογενή μορφή του σε κάθε σελίδα, ώστε να ελέγχετε εσείς.

Τα λάθη

Καταγράφηκαν σαράντα τέσσερις λανθασμένες υποθέσεις, και υποψιάζομαι ότι ο πραγματικός αριθμός είναι μεγαλύτερος. Μερικά αγαπημένα:

Μια σελίδα έγραφε «ΑΠΡΙΛΙΟΣ 1996 1996», επειδή η στήλη της βάσης περιείχε ήδη το έτος και κανείς δεν το κοίταξε.

Εικοσιεπτά τεύχη — κάθε καλοκαιρινό διπλό από το 1982 ως το 2008 — ήταν αδύνατο να κατεβούν, επειδή το όνομα του αρχείου τους περιείχε ένα σύμβολο συν που δεν είχε προβλεφθεί. Όλοι οι έλεγχοι περνούσαν. Έσπαγε μόνο όταν πάταγες το κουμπί.

Ένα τεστ βγήκε επιτυχές κατά 100%, γιατί σύγκρινε τη δική μας αρίθμηση με τον εαυτό της.

Και για ένα διάστημα, μια αναζήτηση με τριακόσιες λέξεις κρατούσε τον υπολογιστή απασχολημένο εξήντα τέσσερα δευτερόλεπτα — αρκετά για να θεωρήσει το δίκτυο ότι πέθανε.

Το πιο χρήσιμο λάθος

Οι σελίδες του 2004-2008 δεν επιστρέφονταν καθόλου από την αναζήτηση. Το κείμενο έγραφε «Πο λι τι σμος» αντί «Πολιτισμός». Η αιτία ήταν ένα αόρατο κενό μέσα στο ίδιο το PDF, μικρότερο από το δύο τοις εκατό του μεγέθους του γράμματος. Διορθώθηκαν 2.041 σελίδες.

Εβδομήντα επτά σελίδες παραμένουν σπασμένες και δεν επιστρέφονται. Δεν παίρνετε λάθος αποτέλεσμα — παίρνετε σιωπή. Είναι γραμμένο στο Πεδίο Καλύψεως & Περιορισμοί, μαζί με ό,τι άλλο δεν δουλεύει.

Τι χωράει σε ένα στικάκι

Ολόκληρο το έργο είναι 2,9 γιγαμπάιτ. Χωράει σε ένα στικάκι των εξήντα τεσσάρων και το γεμίζει κατά επτά τοις εκατό.

Αυτό δεν είναι μέτρο του πόσο λίγο ήταν. Είναι ο λόγος που επέζησε. Ο ιστότοπος που καταστράφηκε ήταν μεγαλύτερος και, με κάθε έννοια που μετράει, λιγότερο φορητός: δεν χωρούσε σε τσέπη, δεν αντιγραφόταν σε δεκαπέντε λεπτά, εξαρτιόταν από έναν διακομιστή που κάποιος μπορούσε να σβήσει. Ό,τι είναι μικρό αντιγράφεται. Ό,τι αντιγράφεται δεν χάνεται δεύτερη φορά.

Και κάτι που δεν είναι παρήγορο: αυτό που χωράει στο στικάκι είναι το κατάλοιπο, όχι η εργασία. Τα εικοσιεπτά χρόνια ήταν η επιλογή, η απόρριψη, η διόρθωση, η κρίση για το τι μπαίνει και τι όχι κάθε μήνα. Τίποτε από αυτά δεν είναι στα byte. Στα byte είναι το αποτέλεσμα αφού αφαιρεθεί ο άνθρωπος.

Ο κανόνας

Κάθε αριθμός σε αυτόν τον ιστότοπο προκύπτει από ερώτημα στην ίδια τη βάση. Κανένας δεν είναι πληκτρολογημένος. Όπου δεν ξέρουμε, γράφει «άγνωστο» — δεν μαντεύει.

Γινόμαστε η φωνή κάποιου που δεν μπορεί πια να διορθώσει ό,τι πούμε γι' αυτόν. Γι' αυτό κάθε αριθμός μετριέται και κάθε όριο δηλώνεται. Η κρίση ανήκει σε εσάς.