ΕΛΛΟΓΑ ΚΑΙ ΜΑΝΤΙΚΑ Πάτμος καὶ Σαλαμίνα Τὸ τρίτο δεκαήμερο τοῦ Σεπτεµόρίου ποὺ πέρασε γιορτάσθηκε μὲ κάθε µεγα- λοπρέπεια ἡ χιλιοστὴ ἐννεακοσιοστὴ ἐπέτειος τῆς συγγραφῆς τοῦ θεόπνευστου ἔργου τῆς “Αποκάλυψης” τοῦ εὐαγγελιστοῦ ᾿Ιωάννου, ἂν καὶ ὑπάρ χουν πολλοὶ ἐπιστήμονες ποὺ ἀμφισδητοῦν τόσο τὴν χρονολογία συγγραφῆς ὅσο καὶ τὴν ταυ- τότητα τοῦ συγγραφέως. ᾿Ανεξαρτήτως αὐτῶν τῶν αἱρέσεων, ποὺ ἐλάχιστα μᾶς ἐνδιαφέρουν, ἡ “᾿Αποκάλυψις᾽ ἔχει παμμέγιστη σημασία γιὰ μᾶς τοὺς Ἓλληνες, ἀπόδειξη ὁ πανεθνικὸς ἑορτασμός, ποὺ θύμιζε λαϊκὸ πανηγύρι. Στὸ νησὶ τῆς Πάτμου, ὅπου ἔλαδε χώραν τόσο ἡ “ἀποκάλυψις᾽ ὅσο καὶ ἡ συγ- γραφή τῆς, ἔσπευσαν ὅλες οἱ θρησκευτικές, πολιτικὲς καὶ στρατιωτικὲς ἀρχές: ο οἰκουμενικὸς πατριάρχης κι οἱ ἐπίσκοποι, ὁ πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας καὶ τὸ πρωθυπουργικὸν ζεῦγος, οἱ ἀρχηγοὶ τοῦ στρατοῦ, τοῦ ναυτικοῦ καὶ τῆς ἀεροπο- ρίας καί... πλῆθος κόσμου. Μεγάλα πλοῖα εἰχαν ὑψώσει τὶς πολύχρωμες σημαῖες τους, πολεμικὰ ἀεροπλάνα ὑπερίπταντο σχηματίζοντας τὰ ἀρχικὰ γράμματα τῆς “᾿Αποκάλυψη ς᾽ καὶ τοῦ συγγραφέως τής, πρόσκοποι ἔστρωναν τοὺς δρόμους μὲ ἄνθη καὶ φιλαρμονικὲς ἐπαιάνιξαν δοξαστικὰ καὶ νικητήρια ἐμδατήρια. Οἱ ἑορταστικὲς ἐκδηλώσεις, ποὺ ἄρχισαν μὲ τὴν ἐπίσημη δοξολογία, ὁλοκλη- οώθηκαν μὲ τοὺς ὑπέροχους πανηγυρικοὺς λόγους τῶν ἐπισήμων, οἱ ὁποῖοι ἀνέ- πτυξαν μὲ τὸν καλύτερο τρόπο τὸ πνεῦμα τῆς “ ᾿Αποκάλυψης᾽ καὶ τὴ σημασία τῆς γιὰ τὴν ἀνθρωπότητα, κι ἰδιαίτερα γιὰ μᾶς τοὺς “Ελληνες, ποὺ οἱ πρόγονοί μας, ὡς γνωστόν, «ἂν καὶ λαὸς εὐφυὴς ἐν πᾶσι, διέμεναν δεδυθισμένοι ἐ ἐν τυφλό- τητι, πρὶν ἐμφανισθῶσι αὐτοῖς τὰ θεῖα εὐεργετήματα» δι’ αὐτῆς. Οἱ Ἓλληνες, ποὺ μέχρι τότε ἐπέμεναν νὰ δημιουργοῦν δαρδαρικὰ ἔργα, τύπου Παρθενῶνος, «εἰδαν τὸ φῶς τους» καὶ ἔκτοτε μπῆκαν στὸ δρόμο τοῦ Θεοῦ καὶ τοῦ πολιτισμοῦ. Πρῶτος ἐξ ὅλων μίλησε ὁ οἰκουμενικὸς πατριάρχης, ποὺ ἀπέσπασε τὰ χειρο- χροτήµατα καὶ τὶς ἐπευφημίες τοῦ κόσμου, ὃ ὁποῖος «ὅσον ὀλιγώτερον ἐννοεῖ τό- σον περισσότερον θαυμάζει», σύμφωνα μὲ τὴ ρήση τοῦ ἄλλου παμμεγίστου φω- στῆρος, τοῦ Γρηγορίου τοῦ Ναξζιανξηνοῦ. Πιστὸς στὴν ἀρχὴ αὐτὴ ὁ πατριάρχης δὲν ήταν περισσότερο ἀποκαλυπτικὸς ἀπ’ τὴν Αποκάλυψη”. Μίλησε συδιλλικὰ καὶ συμδολικά. Εἰπε γιὰ τὶς πηροῦνες καὶ τὰ καζάνια τῆς κολάσεως καὶ τόνισε τὴ σημασία τῆς πυρᾶς, ὅπως καὶ τὴν ἀναγχκαιότητά τής γιὰ τὴν ἐπίλυση τῶν σύγ- χρονων οἰκολογικῶν προδθληµάτων. Οἱ πολιτικοί μας, ποὺ ἔλαδαν ἐν συνεχεία τὸν λόγο, δὲν ἦσαν περισσότερο ἀπο- χαλυπτικοὶ ἀπὸ τὸν πατριάρχη. Αὐτοὶ μίλησαν γιὰ τὶς πολιτικο-κοινωνικὲς πυχὲς τοῦ θεόπνευστου ἔργου καὶ γιὰ τὰ “θεῖα εὐεργετήματα” ποὺ ἀπέλαυαν καὶ ἀπο- λαμόάνουν οἱ Ἕλληνες ἀπὸ τὴν Αποκάλυψη” καὶ ἐντεῦθεν.᾿ Αναφέρθηκαν στὸ Βυζάντιο καὶ τοὺς μεγάλους ἱεράρχες καὶ παιδαγωγούς, ποὺ τόσα ὑπέφεραν διώ- χοντας τοὺς Ἓλληνες, προκειµένου νὰ τοὺς σώσουν (Ξτελειώσουν)' ἐξεθείασαν τὸ εὐεργετικὸ διάταγμα τοῦ Θεοδοσίου «ἐς γῆν φέρειν πᾶν τὸ ἑλληνικόν», διὰ τοῦ ὁποίου ἀπηλλάγησαν οἱ Ἕλληνες ἀπὸ τὶς ἐνοχλητικὲς μνῆμες, ποὺ τοὺς ἔδα- ζαν «εἰς πειρασμούς»' ἔπλεξαν τὸ ἐγκώμιο τῶν ἑλληνικῶν θουνῶν καὶ σπηλαίων, ποὺ φιλοξενοῦσαν αἰῶνες τὸ γένος, καθὼς λέγει ὁ Ρήγας ὁ Βελεστινλῆς. Αὐτὸς ὡστόσο ποὺ «ἔκλεψε τὴν παράσταση » ήταν ἕνας ἀλλόκοτος ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ἐντελῶς ἀπροσδόκητα κατέλαόε τὸ δῆμα, ὁμιλώντας μιὰ γλῶσσα γνω- στὴ μὰ ἀπόκοσμη, χωρὶς συμόδολισμούς κι ἀλληγορίες. Η ἐνδυμασία του, τὰ κα-