Η ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΠΡΟΠΑΤΟΡΩΝ ΗΜΩΝ κό. Μωῦσῆς (Μέρος Β'' Νομοθέτης) Μὲ αὐτὸν τὸν προπάτορα ἔχουμε ξανασχοληθεῖ, ἀλλὰ ἐπειδὴ τὸ ἔργο του εἶναι τερά- στιο, ἀλλά καὶ ὁ ἴδιος μοναδικὸς καὶ ἀξεπέραστος, πρέπει τώρα νὰ ἐπανέλθουμε, γιὰ νὰ θαυμάσουμε αὐτὴν τὴν φορὰ τὴ μέγιστη νομοθετική σοφία του. Πολύπλευρο ταλέντο ὁ προπάτορας, πολυτεχνίτης καὶ ἐρημοσπίτης. Τὸ ζήτημα δέδαια εἶναι, ποιανοῦ τὸ σπίτι ρήμάζει. Πάντως ὄχι τὸ δικό του.᾽᾿ Απὸ τὴν ἄλλη καὶ κολλητὸς μὲ τὸν Γιαχθέ, τακίμι. Μό- νο σ' αὐτὸν τὰ λέει. Τὰ κάνανε πλακάκια, κι' ἔτσι ὁ Γιαχδὲ τοῦὔδωσε τὶς πλάκες μὲ τοὺς νόμους. ᾿Αλλὰ ἐπειδὴ οἱ πλάκες ἤτανε μικρὲς καὶ δὲν χωράγανε πολλούς νόμους, μὲ τὸ ζόρι χωρέσανε δέκα, τὰ ὑπόλοιπα τοῦ τὰ εἶπε προφορικά. Αλλωστε μιὰ ζωὴ τσιγγού- γῆς ἦταν ὁΓ ιαχδέ, ἐδῶ τσιγγουνεύτηκε τὸν πηλό, ὅταν ἔφτιαξε τὴν Εὔα, καὶ τὸν πῆρε ἀπ' τὸν Αδὰμ τὸν ἔρημο, δὲν θὰ τσιγγουνευόταν τὸν πηλὸ γιὰ τὶς πλάκες; Αλλὰ ἂς δοῦμε τώρα τὴν θαυμαστὴ νοµοθεσία τοῦ προπάτορά µας, ὅπως τοῦ τὴν παράδωσε ὁ πάνσο- φος Γιαχόέ. Διαδάστε καὶ θαυμάστε: «Ο ἔχων τὰ κρυφία αὐτοῦ τεθλασµένα ἢ ἀποκεκομμένα δὲν θέλει εἰσέλθει εἰς τὴν συναγωγὴν τοῦ Κυρίου» (4 ευτερονόμιον χγ' 1). Τὰ κρυφία, γιὰ ὅσους δὲν ξέρουν τὴν λέξη, εἶναι αὐτὰ ποὺ εἶναι κρυφὰ μέσα στὰ παντελόνια τῶν ἀνδρῶν. "Όποιος λοιπὸν τἄχει κομμένα, κόδεται ἀπ' τὴ συναγωγή. Δηλαδὴ κατὰ τὸ ἀντίστροφο σχῆμα, ὅποιος τᾶχει πολὺ μεγάλα, εἶναι καὶ πολὺ θεοσεδής. "Οσο πιὸ μεγάλα χουφία ἔχεις λοιπόν, τόσο πιὸ πιστός. "Έτσι οἱ ἀρχιερεῖς φαντασθῆ τε τί χρυφία ἔχουν. Μὲ Χαρ: ροτσάκι θὰ τὰ κουόδαλᾶνε. Θρησκεία μὲ κρυφία, ὅπως θὰ ἔλεγαν κάποιοι σήμερα, πιὸ εὐπρεπεῖς. ᾿Αρχὴ σοφίας κρυφίων ἐπίσκεψις. ᾿Απὸ αὐτὴν τὴν ἀρχὴ κατ' ἐπέκτασιν, ποὺ προῦὐποθέτει τὴν σοφία, ὄγῆκε καὶ ὁ σημερινὸς ὅρος, ποὺ ἀποδίδει στὴν νεοελληνικὴ τὴν λέξη κρυφία. ἔΑξιοι ἀπόγονοι. Καὶ παρακάτω συνεχίζει ὁ μέγας νομοθέτης προπάτοράς μας: «καὶ θέλεις ἔχει τόπον ἔξω τοῦ στρατοπέδου, καὶ θέλεις ἐξέλθει ἐκεῖ ἔξω' καὶ θέλεις ἔχει πτυάριον μικρὸν μεταξὺ τῶν ὅπλων σου’ καὶ ὅταν κάθησαι ἔξω, θέλεις σκάπτει δι' αὐτοῦ, καὶ θέλεις στρέψει καὶ σκεπάσει τὸ ἐξερχόμενον ἀπὸ σοῦ. Διότι Κύριος ὁ Θεός σου περιπατεῖ ἐν μέσῳ τοῦ στρα- τοπέδου σου, διὰ νὰ σὲ ἐλευθερώσῃ, καὶ διὰ νὰ παραδώσῃ τοὺς ἐχθρούς σου ἔμπροσθέν σου: διὰ τοῦτο θέλει εἶσθαι ἅγιον τὸ στρατόπεδόν σου» (Δευτερονόμιον χγ' 12-14). Φο- θερὸς νόμος. Μαζὶ μὲ τὰ ὅπλα νὰ ἔχεις καὶ ἕνα φτυάρι, λέει, οὕτως ὥστε νὰ σκάδης όα- θειά, γιὰ νὰ σκεπάξης τὰ κὀπρανά σου. 4ηλαδή δὲν φτάνει ἕνα μαχαίρι, γιὰ νὰ σκάψῃς λίγο, γιὰ νὰ μὴν ποῦμε ὅτι καὶ μὲ τὰ χέρια παραμερίζεις λίγο τὸ χῶμα, ἀλλὰ χρειάζεται νὰ κουθαλᾶς φτυάρι στὴν ἐκστρατεία. Φαντασθῆτε γιὰ τί ὄγκο μιλᾶμε. Τέτοιους ἂν εἴχα- µε σήµερα, θὰ σχάδαµε τξάµπα τὸ μετρό. Τί µετροπόντικας καὶ πράσινα ἄλογα. "Ενα σύνταγμα ἀπ’ αὐτοὺς νὰ πάρης, τάισέ τους γερά, καὶ ὕστερα ἀμόλα τους νὰ σκάόδουν, ἀφοῦ τοὺς πείσεις ὅτι ἔχουμε πόλεμο. Στὴν Λαμία θὰ τὸ φτάσουν τὸ μετρό. Ὃ λόγος ὅμως ποὺ πρέπει νὰ σκάδουν καὶ νὰ τὰ σκεπάζουν εἶναι ἐπίσης πολὺ σηµα- ντικός. Γιατί, λέει, ὁ Γιαχθὲ κατεδαίνει καὶ περπατάει μέσ' στὸ στρατόπεδο, μὴν τυχὸν καὶ πέση πάνω τους καὶ τὰ πατήσῃ. Προσέξτε λεπτομέρεια στὴν νομοθεσία. Τί σοφία. Φα- γτασθῆτε δηλαδὴ τὸ θέαμα, ὁ Γιαχδὲ νὰ κόδῃ τσάρκες στὸ στρατόπεδο, καὶ ξαφνικὰ χλούτς! νὰ πέσῃ µέσα στά... Ποὺ νἀναι καὶ ξυπόλυτος. Γι’ αὐτὸ ἔπρεπε νὰ ὀγοῦν οἱ νό- μοι. ᾿Αλλὰ καὶ γιὰ τὴν γυναῖκα φρόντισε ὁ νόμος τοῦ προπάτορα. "Ετσι «ἐὰν συγκα- τοικῶσιν ἀδελφοί, καὶ ἀποθάνῃ εἰς ἐξ αὐτῶν, καὶ δὲν ἔχει τέκνα, ἡ γυνή τοῦ ἀποθανό- ντος δὲν θέλει ὑπανδρευθῇ μὲ ξένον' ὁ ἀδελφὸς τοῦ ἀνδρὸς αὐτῆς θέλει εἰσέλθει πρὸς αὐτήν καὶ θέλει λάδει αὐτήν, καὶ θέλει λάδει αὐτὴν εἰς ἑαυτὸν γυναῖκα, καὶ ἐκπληρώσει