ΕΥΑΓΓΤΕΛΟΣ ΜΠΕΞΗΣ ΙΟΥΑΙΑΝΟΣ (331-363): Ἢ ἀλήθεια Ἰουλιανός. Ἕνα ὄνομα ταυτιζόµενο ἀπὸ κάποιους μὲ τὴν «ἀποστασία» καὶ ταυτό- χρονα μὲ τὴν μεγαλύτερη ἀπειλὴ ποὺ γνώρισε. ποτὲ ἡ νεοσύστατη τότε χριστιανική θρησκεία, ἐνῶ γιὰ κάποιους ἄλλους εἶναι συνώνυμο τῆς πιὸ μεγάλης καὶ εὐγενικῆς προσπάθειας γιὰ ἐπιστροφὴ στὶς ὕψη λὲς ἑλληνικὲς ἀρχές, ποὺ ἡ ᾿Ανατολικὴ ρωμαϊκὴ αὐτοκρατορία, ἀλλὰ καὶ ὁλόκληρη ἡ ἑλληνίζουσα οἰκουμένη, κάτω ἀπὸ τὴν πίεση τῶν γεγονότων καὶ τῶν καταστάσεων κινδύνευε νὰ ἀπολέσῃ ὁριστικά. Πολλὰ ἔχουν λεχθεῖ καὶ γραφεῖ γιὰ τὸ πρόσωπό του καὶ τὶς πράξεις του, ὅμως τίποτε ἄλλο δὲν θὰ ἀπετύπωνε πιὸ πιστὰ τὴν ἀλή θεια ἀπὸ τὶς ἴδιες του τὶς ἐπιστολές, ποὺ ἔγραψε στὸ διά- στηµα τῆς μικρῆς, ἀλλὰ καὶ τόσο δη μιουργικῆς ζωῆςτου. ᾿Απ΄ αὐτὲς τὶς ἐπιστολές του λοιπόν, ἀπὸ τὰ ἴδια του τὰ λόγια, ἂς γνωρίσουμε ποιός ἦταν πράγματι ὁ Φλάδιος Κλαύδιος Ἰουλιανός, ὁ γυιὸς τοῦ ᾿Ιούλιου Κωνστάντιου καὶ τῆς Βασιλίνης. Στὴν ἐπιστολή του «Πρὸς τὴν δουλὴ ν καὶ τὸν λαὸν τῶν Αθηνῶν» ἀναφέρει τὰ σχε- τικὰ μὲ τὴν καταγωγή του, καθὼς καὶ τὴν συμπεριφορὰ τοῦ χριστιανοῦ ἀδελφοῦ τοῦ πατέρα του, τοῦ Κωνστάντιου, πρὸς τὸν ἴδιο καὶ τὴν οἰκογένειά του: «Τὸ ὅτι κατά- γομαι ἀπ’ τὴν ἴδια οἰκογένεια μὲ τὸν Κωνστάντιο, αὐτὸ τὸ ξέρουν ὅλοι. ο πατέρας του καὶ ὁ δικός μου ἦσαν ἀδέλφια ἀπ᾽ τὸν ἴδιο πατέρα. Γι’ αὐτὸ ὃ φιλάνθρωπος αὐτὸς αὐτοκράτωρ «φέρθηκε τόσο καλὰ σ᾽ ἐμᾶς τοὺς στενοὺς συγγενεῖς του! Τὰ ἕξι μου ξα- δέλφια, ποὺ ἦσαν καὶ δικά του, τὸν πατέρα μου ποὺ ἦταν θεῖος του, κι ἕναν ἄλλον ἀκό- μη θεῖο μας ἀπὸ πατέρα, καὶ τὸν μεγαλύτερο ἀδελφό μου, ὅλους τοὺς σκότωσε, χωρὶς νὰ τοὺς δικάσῃ. Ἤθελε κι ἐμένα νὰ σκοτώσῃ, μαξὶ μὲ τὸν ἄλλο ἀδερφό μου" τελικὰ ὅμως μᾶς ἔστειλε ἐξορία. ᾿Εμένα μετὰ μὲ ἀνεχάλεσε' ἐκεῖνον τὸν ἔσωσε ὁ τίτλος τοῦ χαίσαρος, ἀλλὰ μετὰ ἀπὸ λίγο τὸν στραγγάλισε. Πῶς νὰ ἀπαριθμήσω τώρα, σὰν σὲ τραγωδία, ὅλα αὐτὰ τὰ κακουργήματα; », Καὶ συνεχίζει πιὸ κάτω: «...τίποτα πιὰ δὲν μοῦ ἀνῆκε ἀπὸ τὴν πατρικὴ Ἀληρονομιά. ᾿Απὸ τόσα ἀγαθὰ ποὺ εἶχε ὁ πατέρας ου, δὲν μοῦ εἶχε μείνει οὔτε μιὰ σπιθαμὴ γῆς, οὔτε ἕνας σκλάόος, οὔτε ἕνα σπίτι». Εἶναι ἐδῶ ση μαντικὸ νὰ τονίσουμε, ὅτι ἡ συγκε- κριμένη, ἐπιστολὴ γράφεται τὸ 361 μ.Χ.. λίγο μετὰ ἀφ᾽ ὅτου ὁ Ιουλιανὸς εἶχε ἀνακη- ρυχθεῖ ἀπὸ τὶς λεγεῶνες του αὐτοκράτορας. Συνεπῶς οἱ ἀπόψεις του ποὺ ἀχολου- θοῦν, ἀναφορικὰ | μὲ τὸ τί ἐσκέπτετο σὲ σχέση μὲ τὸν Κωνστάντιο, παρὰ τὰ ὅσα εἶχε ὑποστεῖ αὐτὸς καὶ ἡ οἰκογένειά του ἀπὸ τὸν συγγενῆ του, διατυπώνονται ὁ ἀπὸ θέση ἰσχύος καὶ ὄχι ἀπὸ θέση ἀδυναμίας. Καὶ ἡ σημασία αὐτῆς τῆς ἐπισή µανσης θὰ γίνῃ ἀντιληπτὴ ἀπὸ τὰ λόγια τοῦ Ἰουλιανοῦ, ποὺ ἐκδηλώνουν ταυτόχρονα σὲ στιγ μὴ πα- ντοδυναμίας τὸν τόσο σπάνιο καὶ εὐγενικό του χαρακτῆρα: «Μάρτυς µου ὁ Δίας κι ὅλοι οἱ πολιοῦχοι θεοὶ καὶ προστάτες τῆς φυλῆς µας γιὰ τὶς καλές µου προθέσεις καὶ τὴν πίστη µου στὸν αὐτοκράτορα (Κωνστάντιο): τὸ ξέρουν πὼς τοῦ φέρθηκα, ὅπως θὰ εὐχόμουν ἕνας γυιός µου νὰ φερόταν σὲ μένα. Τὸν σεθάστηκα, ὅπως κανένας καί- σαρας δὲν σεδάστηκε ἄλλους αὐτοκράτορες». Εἶναι ἐπίσης ἱστορικὸ γεγονός, καὶ πρέπει νὰ τὸ ἀναφέρουμε, ὅτι ὁ Ἰουλιανὸς δὲν ἤθελε νὰ δεχθῇ τὸν τίτλο τοῦ αὐτοκράτορα, ἀλλὰ τοῦ ἐπεθλήθη ἀπὸ τὶς ἴδιες του τὶς λεγεῶνες. "Ας δοῦμε πῶς ὁ ἴδιος στὴν ἴδια πάντα ἐπιστολὴ περιγράφει τὰ συµθάντα: Μονάχα τὸ ὄράδυ, σὰν ἔδυσε ὁ ἥλιος, μὲ εἰδοποιοῦν πὼς τὸ παλάτι ἔχει κυκλωθεῖ. Φωνάξουν ὅλοι μαζὶ κι ἐγὼ ἀκόμη δὲν ξέρω τί ἀπόφαση νὰ πάρω καὶ δὲν μπορῶ νὰ πιστέψω στὰ μάτια μου. Τότε ἡ γυναῖκα μου ζοῦσε ἀκόμη, κι εἶχα ἀνέδει στὸ πάνω πάτωμα, γιὰ νὰ ἀναπαυθῶ στὰ ἰδιαίτερα διαμερίσματά μου. Κι ἀπὸ ἐκεῖ -ὑπῇρχε ἕνα ἄνοιγμα στὸν τοῖχο-- προσευχόμουν στὸ Δία. Η ὀοὴ δυνάμωνε, τὸ παλάτι εἶχε γίνει ἀνάστατο, κι ἐγὼ ζητοῦσα ἀπ’ τὸ θεὸ καὶ τοῦ θεοῦ ζητήσαμε σημάδι, καὶ μᾶς ἤοθε, νὰ ὑπακούσω καὶ νὰ μὴν ἀντιταχθῶ στὸ θέλημα τοῦ στρατοῦ. Παρ᾽ ὅλ᾽ αὐτά, ἂν καὶ