ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣΕΗΗΡΑΦΗΣ ΤΗΣ [ΒΑΣ Στὸ τεῦχος 178 τοῦ περιοδιχοῦ σας εἶχε δημοσιευθεῖ ἐπιστολὴ τοῦ χ. Δ. Θεοδωρίδη ἀπὸ τὴν ᾿Αδελαῖδα τῆς Αὐστρα- λίας, στὴν ὁποία ἔγραφε, ὅτι στὸ διμηνιαῖο περιοδικὸ “Ατολιεἰορίσαι Βιβειηρς” ( Αρχαιολογικές᾽ Ανασχαφὲς) ειχε σταλῇ μιά ἐπιστολὴ ὁ ἀπὸ τὴν κ. Τεῖτν 1. Νίχοπ, κάτοικο Εοτεςὶ Εθεῖς τοῦ Σἱδνεῦ, στὴν ὁποία ἔγραφε, ὅτι, ὅταν πῆγε στὴν Σίδα (ΦίΜα), στὴν δυτιχὴ Αἴγυπτο, πλησίον ἑνὸς τάφου ἀνεχάλυψε μία ἐπιγραφὴ, χαραγμένη ἐπάνω σὲ ἕναν 6ράχο, τὴν ἀχό- λουθη: ΤΑΙΔΕΑ ΣΤΕΚΤΩΝ ΦΙΛΩΝΕΡ ΜΟΝ. ΕΝΚΑΥΤΕΣ - Ἡ κ. Νίξον πιθανολογοῦσε, ἕ ὅτι τὴν ἐπιγραφὴ εἶχε χαράξει ἴ ἴσως χάποιος στρατιώτης τοῦ Μ. ᾿Αλεξάνδρου. ἀπὸ αὐτοὺς ποὺ σύμφωνα μὲ τοὺς ἱστοριχοὺς εἰχαν ἐπισκεφθῆ τὴν περιοχή. Ὁκχ. Δ. Θεοδωρίδης, ἐξέφρασε τὴν ἐλπίδα, ὅτι οἱ συνερ- γάτες χαὶ οἱ ἀναγνῶστες τοῦ «Δαυλοῦ» θὰ δώσουν κάποια ἱκανοποιητικὴ ἕρμη νεία γιὰ τὴν παραπάνω ἐπιγραφή. Ὅπως παρατήρησα, ἡ ἐπιγραφὴ εἶναι γραμμένη μὲ λέξεις, τῶν ὁποίων τὶς ρίζες συναντοῦμε σὲ Βορειοελλαδιχὲς δια- λέχτους τῆς ἀρχαίας Ἑλληνικῆς γλώσσας τῶν 'Ελληνιστικῶν χρόνων. Ἢ ἑρμηνεία τοῦ χειµένου δὲν ἀφήνει ἀμφιθολία, ὅτι γράφτηκε ἀπὸ στρατιώτη τοῦ Μεγάλου ᾿Αλεξάνδρου ἢ κάποιου στρατηγοῦ του στὴ Μαχεδονιχὴ διάλεχτο. Ἢ ἑρμη- γεἰα τοῦ χειμένου ἔχει ὡς χάτωθι:: ἢ Ω ΓΑΙΔΕΑ ΣΤΕΚΤΩΝ Γιὰ τὴν πατρίδα πρέπουν πάντοτε 0) () 6) ΦΙΛΩΝΕΡ ΜΟΝ ΕΝΚΑΥΤΕΣ συμπολεμιστή ἄνδρα μόνον θυσίες [ΓΑΙΔΕΑ ΣΤΕΚΤΩΝ ΦΙΛΩΝΕΡ ΜΟΝ ΕΝΚΑΥΤΕΣ Ξ Γιά τὴν πατρίδα πρέπουν πάντοτε, συμπολεμιστὴ ἄνδρα. μόνον θυσίες]. Ἡ μετάφραση ἀχολουθεῖ τὸν τρόπο ἔχφρασης τοῦ Μακεδόνα στρατιωτικοῦ. (θὰ μπορούσαμε νὰ µεταφράζαμε τὸ πρῶτο µέρος μὲ ἄλλη συνταχτιχὴ οσῇ λέξεων, ἀλλά τότε θὰ µετατρέπαμε τὸ κείµενο σὲ Αττική διάλεκτο). Αναλυτικά ἡ μετάφραση κάθε λέξεως ἔ ἔχει ὡς ἑξῆς: 1. ΓΑΙΔΕΑ. Ἡ λέξη εἶναι σύνθετη ἀπὸ τὴν λέξη Γαῖα καὶ τὴν λέξη δέον. Γαῖα, ἡ γεν. γαίας, ἐπ. γαίης - Ξ 1. γῆ, ἔδαφος 2. ἡ χώρα, ἡ πατρίς τινός (εξιχὸ Ι. Σταματάχου). Δέον, -οντος, τό. ἀττιχὸ δεῖν, οὐδέτερο μετοχῆς τοῦ ἀπρόσωπου δεῖ - ὅτι εἶναι ὑποχρεωτικόν, ἀναγκαῖον, πρέπον (εξ. Ι. Σταµατάκου). Δέον, τό. τὸ δέον (τὰ δέοντα) Ξ τὸ ἀναγκαῖο, τὸ σωστό, αὐτὸ ποὺ πρέπει νὰ γίνῃ, «εἰς τὸ δέον» γιὰ ἀνα- Υκαίους σχοποὺς ἢ σὲ περίπτωση ἀνάγχης, εἶναι ἀναγχαῖο, πρέπει νά... Οὐσιαστικοποιημένη μετοχὴ οὐδετέρου γένους (ἐγκ. Πάπυρος-Λαροὺς- “Μπριτάννικα). Τὰ δέοντα»δέα. 2. ΣΤΕΚΤΩΝ. Στεχτόν, τὸ Ξ ἡ διάρκεια (ἐγχ. Π.λΜ.. 3. ΦΙΛΩΝΕΡ. Σύνθετη λέξη ἀπὸ τὴ λέξη φίλος καὶ τὴ λέξη ἀνήρ. Τὸ -ω ἀπὸ συναίρεση τοῦ -ο τῆς λέξης φίλος καὶ τοῦ - α τῆς λέξης ἀνήρ. Φιλο-άνερΣφιλῶνερ, κλητικῆ ἑνικοῦ (Ἱστορικὴ Γραμματιχὴ |. Σταµατάκου). Φίλος, -η, -ον, Ξ ἀγαπη- τός, ὁ προσφιλής, ὁ σύμμαχος («εἰ πολλάχις καὶ φίλοι καὶ πολέμιοι γενόμενοι Λακεδαιμονίοις»: Ξενοφῶν). Ἐδῶ συµπο- λεμιστής. 4. ΜΟΝ. μὸν- ἐπίρρ. τοῦ μόνος, χαὶ μόνως Ξ µόνον, ἀποχλειστιχά, μονάχα (ἐγκ. Π.ΛΜ.). 5, ΕΝΚΑΥΤΕΣ. Ἡ λέξη σὲ χλητικὴ εἰναι ἀσυναίρετος τύπος τῆς λέξης ἐ ἐγκαυτής. ᾿Εγκαυτής, ὁ Ξ αὐτὸς ποὺ ζωγραφίζει μὲ ἔγχαυση. Δηλαδή μὲ φλόγωση. μὲ κάψιμο. Ἐδῶ ἡ λέξη ἔχει μεταφοριχὴ ση- µασία, ἡ ὁποία ἀπορρέει ἀπὸ τὸ δεύτερο συνθετικό της, τὴν λέξη χαυτός. Τὸ οὐδέτερο τῆς λέξεως ὡς οὐσιαστικὸ σημαί- νει: θυσία γιὰ τοὺς νεχρούς, 7 προσφορὰ στοὺς νεχρούς (ἐγκ. ΠΛΜ. ) Χρησιμοποιεῖ δηλαδὴ στὴν ἐπιγραφὴ αὐτὴν τὴν λέ- ἕη, ἡ ὁποία ἀναφέρεται σὲ θυσίες στοὺς νεχρούς, ποὺ ἔπεσαν γιὰ τὴν πατρίδα, γιὰ νὰ ἀποφύγῃ τὴν ἄμεση χρήση τῆς λέ- ξης νεχροί. Δηλαδη “ νὰ πολεμοῦν γιὰ τὸ συμφέρον τῆς πατρίδας μέχρι θανάτου». Παρόμοια ρήση μὲ τὴν ἐπιγραφὴ ἔχομε στὴν "Ιλιάδα, Μ 243, ὅπου, ὅταν ἀπαντᾷ ὁ Ἔκτορας σ᾽ αὐτοὺς ποὺ τοῦ εἶπαν, ὅτι οἱ οἰωνοὶ εἶναι δυσμενεῖς, λέει: “Εἰς οἰωνὸς ἄριστος ἀμύνεσθαι περὶ πάτρης" - Ὁ χαλύτερος οἰωνὸς γιὰ τὸν πολεμι- στὴ εἶναι νὰ μάχεται ὑπὲρ τῆς πατρίδος του (λεξ. |. Σταματάχου). Τελειώνοντας θέλω νὰ εὐχαριστήσω τὸν κ. Δ. Θεοδω- ρίδη καὶ τὸ περιοδικὸ Δαυλός”, ποὺ δημοσίευσε τὴν ἐπιστολή του, διότι ἔνιωσα εὐχάριστα, μαθαίνοντας ἀπὸ πρῶτο χέ- Ι. Πρέπει νὰ ἀποφύγουμε τὴν χρήση τῶν κανόνων τῆς ᾿Αττικῆς διαλέκτου. διότι σὲ ἀντίθετη περίπτωση θὰ ὁδηγηθοῦμε. ἂν ὄχι οὲ ἀδιέξοδο. σὲ ἄλλο νόημα σχετικἁὰ ἀληθοφανές.