ΜΑΡΙΟΣΜΑΜΑΝΕΑΣ Ἑλληνικὰ κοσμολογικὰ καὶ θρησχευτικὰ στοιχεῖα στὴν ἀρχαία γερμανικὴ μυθολογία Ἢ θυγατρικὴ σχέση τῆς γερμανικῆς πρὸς τὴν ἑλληνικὴ «μυθολογία» καὶ θρησκεία εἶναι προφανὴς ὄχι μόνο ἀπὸ τὴν ὁμοιότητα ὡς πρὸς τὸ ὕφος, τὸ περιεχόµενο καὶ τοὺς πρωταγωνιστὲς τῶν ἱστορουμένων γεγονότων. ἀλλὰ τεχμηριώνεται πρωτίστως καὶ ἀπὸ τὴν ἀνθρωπογεωγραφικὴ ἐξέλιξη τοῦ εὐρωπαϊκοῦ χώρου. Πρέπει νὰ διευκρι- νισθῇ κατ᾽ ἀρχάς, ὅτι ὁ λόγος περὶ γερμανικῶν λαῶν δὲν ἀφορᾷ στὴν κρατικὴ ὑπό- σταση τοῦ γερμανικοῦ ἔθνους, τὸ ὁποῖο μὲ τὴν ὀνομασία αὐτὴ κατοικεῖ σήμερα στὴν κεντρικὴ Εὐρώπη, ἀλλὰ ἕνα μεγάλο σύνολο λαοτήτων, ποὺ κατὰ τοὺς τελευταίους π.Χ. αἰῶνες τοὐλάχιστον ἦταν ἀνοργάνωτα ἐγκατεστημένο ὄχι μόνο στὴν γερμανικὴ πε- διάδα ἀλλὰ καὶ στὶς χερσονήσους τῆς Σκανδιναυίας καὶ τῆς Γιουτλάνδης καθὼς καὶ στὰ Βαλτικὰ νησιά. Εἶναι παραδεκτό, ὅτι οἱ ἐθνότητες αὐτὲς παρὰ τὶς κατὰ καιροὺς μεταξύ τους συ- γκρούσεις καὶ περαιτέρω διαιρέσεις εἶχαν κοινὴ καταγωγή, κοινὴ γλῶσσα μὲ ἐλάχι- στες κατὰ τόπους παραλλαγὲς καὶ φυσικὰ κοινὴ θρησκεία καὶ παράδοση. Ἢ τελευ- ταία σὲ συνδυασμὸ μὲ τὶς θρησκευτικὲς πρακτικὲς ἀποτελεῖ τήν δασικὴ «κλεῖδα» γιὰ τὴν ἀποχωδικοποίηση τῆς μυθολογίας, ἀπὸ τὴν ὁποία δὲν λείπουν ὡστόσο σπορα- δικὲς πλὴν σαφεῖς ἀναφορές, ποὺ μαρτυροῦν τὴν προέλευση αὐτῶν τῶν λαῶν. Τὰ στοιχεῖα αὐτὰ ἐπιθεθαιώνονται καὶ ἀπὸ τὴν ἀνθρωπογεωγραφία, καθὼς κατὰ τὴν ἐποχὴ τῶν παγετώνων στὴ θόρεια Εὐρώπη ὁ ἑλλαδικὸς χῶρος, τὸ νοτιο-ἀνατολικὸ ἄχρο τῆς ἠπείρου, λόγῳ τοῦ εὐκράτου κλίματος ἦταν ὁ μόνος ποὺ προσφερόταν γιὰ ἰσορροπημένη διαδίωση ἀνθρώπων καὶ πολιτισμικὴ ἀνάπτυξη τῶν κοινωνιῶν, ὅπως ἀκριδῶς καὶ συνέδαινε. Προϊόντος τοῦ χρόνου, ἡ τήξη τῶν πάγων στὸ Βορρᾶ καὶ ὁ συνακόλουθος μεγάλος κατακλυσμὸς στὸ Νότο ἐπέφεραν εὔλογες μεταδολές. Ἢ με- τανάστευση πληθυσμῶν ἀπὸ τὴν ἑλλαδικὴ χερσόνησο πρὸς θορρᾶν, ἡ ἐγκατάστασή τους στὴ νέα γῆ καὶ ἡ δαθμιαία ἀποκοπὴ τῆς ἐπικοινωνίας τους μὲ τὸ μητροπολιτικὸ γίγνεσθαι ἀποτελοῦν ἀναμφισδήτητη πραγματικότητα. Παρὰ τὶς δικαιολογημένες ἀλλοιώσεις ἐν τούτοις ὁ πυρῆνας τῶν πολιτιστικῶν τους καταδολῶν παρέμεινε ἀνέ- παφος. Δὲν εἶναι καθόλου τυχαία ἡ ἀναφορὰ τοῦ Ὁμήρου ἐπὶ παραδείγματι στοὺς κυανόφθαλμους καὶ ξανθόμαλλους Δαναοὺς (πρόλ. «Δανούς»), οὔτε ὁ θρῦλος περὶ τῶν «Ὑπερόορείων» καὶ περὶ τῆς παρ᾽ αὐτοῖς λατρείας τοῦ ᾿Απόλλωνος εἶναι ἀνε- δαφικός. Πέρα ἀπὸ τὶς ὀφθαλμοφανεῖς ἐνδείξεις οἱ θάσεις (καὶ συνάμα πηγές), στὶς ὁποῖες ἐρείδεται ἡ γερμανικὴ παράδοση, εἶναι τὰ γραπτὰ μνημεῖα, τὰ ἀρχαιολογικὰ εὑρή- ματα ἀλλὰ καὶ τὰ ἔθιμα, ποὺ ἐπιδιώνουν ἕως σήμερα. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ πρῶτα, δύο εἶναι τὰ πλέον ἐνδιαφέροντα ἔργα, καθὼς μὲν δὲν ἔχουν σωθῆ πολλά, ἰδιαίτερα στὸν ἀνατολικὸ γερμανικὸ χῶρο λόγῳ τῆς ἐπικρατή- σεως τοῦ Χριστιανισμοῦ ἤδη ἀπὸ τὸν 4ο αἰῶνα, κι ἐπειδὴ ἡ ὁποιαδήποτε προσπά- θεια ἀλλοιώσεως φαίνεται καθαρώτερα σ᾽ αὐτά. Πρόκειται γιὰ τὶς συλλογὲς «Καλέ- ὅαλα» καὶ «ἼἜντα». Ἡ πρώτη, σὲ σχέση ποιοτικὴ μὲ τὴ δεύτερη, εἶναι ἤσσονος ση- µασίας, καθὼς ἔχει ὑποστῆ διαστρεθλώσεις καὶ αὐθαίρετες παρεµθάσεις -εὐτυχῶς ὄχι στὸ πρῶτο καὶ σηµαντικώτερο μέρος τῆς, ποὺ θυμίζει τόσο τὴν Ὀρφικὴ ὅσο καὶ τὴν ᾿Ἠσιόδειο κοσμογονία. Σύμφωνα μὲ τὴ διήγηση ἡ Λουουνόταρ (Νύχτα) περιφέρεται