Ἢ αὐτοκτονία τῆς διανοήσεως Τὰ γνωσιολογικὰ προθλήµατα γιὰ τὸν ἄνθρωπο τόσο ὡς προσωπικὴ ὅσο καὶ ὡς κοινωνικὴ ὀντότητα ξεκίνησαν ἀπὸ τὴν στιγμή, κατὰ τὴν ὁποία τὸ πολυδιάστατο ἰδεῶδες τῆς ἐλεύθερης ἀναζη τήσεως τοῦ ἀληθινοῦ ἀπέχτησε περιεχόμενο παντελῶς διάφορο ἆ ἀπὸ τὴν ὀνομασία του. ᾽Απὸ τὴν στιγμὴ δηλαδὴ ποὺ ἡ «ἁρμόδια» γιὰ τὴν ἀναζήτηση αὐτή, ἡ διανόηση, ἰδιαίτερα σ᾽ ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν δόμηση μιᾶς χοσμοαντίλη ψης, ἐτέθη στὴν ὑπηρεσία τῆς ἐξουσίας καὶ ἐξελίχθη- κε σὲ ἁπλὸ μηχανισμὸ ἀναπαραγωγῆς δογμάτων καὶ ψευδῶν κοσμοειδώλων. Κάνοντας χρήση πότε τῆς ὑπεραπλουστεύσεως καὶ τῆς χατηγοριοποιήσεως τῶν πραγματικοτή των καὶ πότε τοῦ τεμαχισμοῦ των διάφοροι ἀνὰ τοὺς αἰῶνες ἐξουσιαστικὰ σκεπτόμενοι προσπαθοῦσαν, καὶ ἐν πολλοῖς πετύχαιναν, νὰ θέτουν ὑπὸ τὸν ἔλεγ χό τους τὸν τρόπο σχέψεως τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι γιὰ διαφόρους λόγους, ποὺ ξεκινοῦν ἀπὸ τὴν ἁπλῆ ἀφέλεια καὶ τὴν καλοπιστία καὶ φθάνουν µέχρι τὴν ἄλογη «πίστη» αἱ τὸν φανατισμό, ἐδέχοντο καὶ ἐξακολουθοῦν γὰ δέχωνται ἆ ἀναπό- δεικτα θεωρήματα καὶ ψευδῆ ἀξιώματα. Τὰ ἐμφανισθέντα καὶ ἐμφανιζόμενα κατὰ καιροὺς ἀνὰ τὸν πλανήτη «ἰδεολογικὰ ρεύματα» ἀποτελοῦν τὴν πλέον ἁπτὴ ἀπόδειξη γιὰ τοῦ λόγου τὸ ἀσφα- λές. Τὰ ἰδεολογικὰ χάσματα λ.χ. ἀνάμεσα στὴν θεοκρατία τοῦ ᾿Ασσυροδαδυλωνιακοῦ κόσμου καὶ τῆς «Π. 4 ιαθήκης» ἀφ᾽ ἑνὸς καὶ στὴν δαρδαρικὴ ἀνθρωποκρατία τῶν Μογγόλων ἀφ᾽ ἑτέ- ρου, ἀνάμεσα στὸν Ναξισμό, τὸν ᾿Εθγικισμὸ καὶ ἀπ’ τὴν ἄλλη στὸν Μαρξισμὸ καὶ τὸν Διεθνι- σμὀ ἢ τὸν ᾿Αναρχισμὸ φαντάξουν χεώδη καὶ ἀγεφύρωτα. Ἢ δαθύτερη ὅμως ἐξέταση τῶν µε- γεθῶν αὐτῶν ὁδηγεῖ στὸν ἐντοπισμὸ ἑνὸς κοινοῦ σὲ ὅλα παρονοµαστῆ. Κάτω ἀπὸ τὴν ἀπατηλὴ ἐπίφαση τῆς διαφορετικότ]τος ἐνυπάρχει ἡ κοινὴ δάση τῆς ἐξουσιαστικῆς σκοπιµότητος. Όλες αὐτὲς οἱ θεωρίες ἀποθλέπουν στὴν μεγιστοποίηση τῆς ἐξουσιαστικῆς δύναμης καὶ τῆς «μάζας», ὅπως συνηθίζουν ν᾿ ἀποκιλοῦν τὰ σύνολα τῶν ἀνθρώπων (ἢ νὰ τὰ ἐννοοῦν ὡς τοιαῦτα). Τὸ κλασσικὸ μέσον, που ἡ ἐξουσία. ἀρέσκεται καὶ ἐπίσταται νὰ χοησιμοποιῇ γιὰ τὴν ἐπίτευ- ξη τῶν σκοταδιστικῶν σκοπῶν τῆς, εἶναι φυσικὰ Ἡ προπαγάνδα. Κύ ὕριοι παράγοντες «ἐπιτυχη- μένης» προπαγάνδας εἰναι ἀφ᾽ ἑνὸς ἡ ἐλλιπὴς ἢ ῆ φαλκιδε υμένη ἐνημέρωση τοῦ κοινοῦ γύρω ἀπὸ τὸ ὄντως ἐνδιαφέρον ζήτημα καὶ ἀφ᾽ ἑτέρου ἡ χρήση τῶν προπαγανδιστικῶν προτάσεων ἀπὸ ἐπιλέκτους πράκτορες. Αποτέλεσμα τοῦ συνδυασμοῦ αὐτοῦ εἰναι ἡ δημιουργία τεχνητής χαὶ λο- γικοφανοῦς ἰδεολογίας, στεςουμένης ὅμως οὐσίας καὶ ἀλήθειας. Σὲ περιπτώσεις δέ, κατὰ τὶς ὁποῖες τὰ δύο παραπάνω 2ηιχεῖα ἐρείδονται στὴν ὕπαρξη ἀτομικῶν καὶ συλλογικῶν ἀδυνα- μιῶν, ἡ ἀποδοχή τους γίνεται εὐκολώτερη. Οἱ ὑποσχόμενοι ἐπιγείους ἢ ἐπουρανίους παραδεί- σους ἐγκάθετοι τῆς ἐξουσίις ἀποκτοῦν πλέον μεσσιανικὲς διαστάσεις στὰ μάτια τῶν ἀνυπο- ψιάστων. Η καλοστημένῃ μη χανορραφία ἐπιτυγχάνει, καθὼς τὰ σαθρὰ ἰδεολογήματα παρου- σιάζονται καὶ γίνονται ὤοδεκτὰ ἀπὸ πολλὲς μερίδες τοῦ κοινοῦ ὡς ὑψηλὰ διανοήματα. Ὑπάρχουν δέδαια κα. τεριστάσεις, κατὰ τὶς ὁποῖες εἴτε λόγῳ ἀτελοῦς προθλέψεως ἆ ἀπὸ τὴν πλευρὰ τῆς ἐξουσίας εἴτε,όγῳ παρουσίας ἀντιδράσεων ἆ ἀπὸ σκεπτόµε να πρόσωπα ἡ μία ἢ ἡ ἄλλη ἰδεολογικὴ συνταγή ἀπθαίνει ἀνεπαρκής. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ λύση εἶναι ἕτοιμη. Οἱ ἐξουσιαστικοί γόες ἁπλές ἀντιστρέφουν τὰ δεδοµένα ἀνάλογα μὲ τὶς κατὰ τόπον καὶ χρόνον συ- γκυρίες καὶ ὶ προδάλλου' νέο, ἐξ ἴσου ψευδές, δόγμα. "ἔστωσαν ὡς ζωντανὰ παραδείγματα τοῦ σήμερα οἱ κινήσεις. τύπου «Νενν ΑΕ καὶ οἱ ἱ λοιπὲς «σέχτες». Εἶναι φανερὸ καὶ σφές, ὅτι ὁ ἀτελεύτητος ἀγώνας γιὰ κυριαρχία ἐπὶ τῶν ἀνθρώπων, διεξα- γόμενος ἀπὸ συγκεκρμένους κύκλους, δὲν δύναται νὰ ἀποδώσῃ θετικὰ γι᾿ αὐτοὺς ἀποτελέ- σματα, ἐὰν δὲν στοχεσῇ καὶ δὲν ἀποπροσανατολίσῃ τὴν «κοινὴ λογική», », τὴν πνευματικὴ εὐαι- σθησία τῶν ἀνθρώπιν καὶ τὴν χρίση τους. Ἴσως ὃ ὅμως κάποια στιγμὴ ἡ ψευδο-ἰδεολογική δε- ξαμενὴ τῆς ἐξουσία στερεύσῃ, καθὼς οἱ κανόνες καὶ οἱ παῖχτες τοῦ παιγνιδιοῦ ἀποκαλύπτο- νται καὶ ἐλέγ χονταἑνίοτε ὡς ὕποπτοι καὶ ὑποδολιμαῖοι, παρὰ τὶς ἀγωνιώδεις προσπάθειες τῆς ἐξουσίας νὰ διατηφ)θῆ ἀλλάζοντας συνεχῶς προσωπεῖα καὶ ἐπιτείνοντας τὴν σύγχυση σὲ ὁρα- ματικὸ 6αθμό, δημουργῶντας ψευδοδιλήμματα καὶ ψευδοαδιέξοδα. Ἴσως ἡ ἡ τελευταία νὰ μὴν συνειδητοποιῇ, ὅι τὸ σκοτεινότερο σημεῖο τῆς νύχτας εἶναι λίγο πρὶν τὸ ξημέρωμα. Μάριος Μαμανέας