ΠΑΝ.Λ.ΚΟΥΒΑΛΑΚΗΣ Γιουροῦκοι - Γραικοί: Ἕνα πανάρχαιο ἑλληνικὸ φύλο τῆς Μιχρᾶς ᾿Ασίας Ι. ΓΕΝΙΚΑ Πρὶν ἀπὸ ἕνα περίπου αἰῶνα ὁ ” Αγγλος κοινωνικὸς ἀνθρωπολόγος σὲρ Ε. ΤαγΙοΓ χρησιµοποίήσε τὸν ὅρο «πολιτιστικὲς ἐπιθιώσεις» (ομιίηΓαί 5ιιγν]ναἰς). θέ- λοντας νὰ ἀποδώσῃ μ᾽ αὐτὸν τὰ πολιτιστιχκὰ στοιχεῖα ἑνὸς ἔθνους ἢ μιᾶς φυλῆς (θρησκευτικὲς ἀντιλήψεις, δοξασίες, ἤθη, ἔθιμα κ.ἀ.), ποὺ ἐπεδίωσαν ἀπὸ πα- λαιότερες ἐποχὲς τῆς ἱστορίας καὶ μαρτυροῦν ἔτσι σήμερα ἕναν ἀρχαιότερο --καὶ συχνὰ ἐντελῶς διαφορετικὸ-- πολιτισμό. Τὸ πλῆθος καὶ ἡ σημασία τέτοιων πολι- τιστικῶν «καταλοίπων» ἐξαρτῶνται κυρίως ἀπὸ τὴν γεωγραφία τοῦ χώρου, στὸν ὁποῖο ζοῦσε καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ ζῇ μιὰ ἐθνικὴ ὁμάδα, καθὼς καὶ ἀπὸ αὐτὸν τὸν τρόπο ζωῆς τῆς. Γιὰ παράδειγμα οἱ νομαδικὲς ποιμενικὲς φυλὲς διατηροῦν εὐκο- λώτερα στοιχεῖα τοῦ παρελθόντος, ἀφοῦ ζοῦν σὲ ὀρεινὲς περιοχὲς καὶ σχεδὸν ἀπομονωμένες ἀπὸ τοὺς ὑπολοίπους πληθυσμοὺς τῆς εὐρύτερης γεωγραφικῆς πε- ριοχῆς. ᾿Ανάλογα συμπεράσματα λαμδάνονται καὶ ἀπὸ τὸν χῶρο τῆς φυσικῆς ἀνθρωπολογίας. Οἱ ἀπομονωμένοι λαοὶ ἀποφεύγουν γενικευμένες ἐπιμειξίες καὶ διατηροῦν σὲ μεγάλο θαθμὸ τὰ μορφολογικὰ γνωρίσματα τῶν προγόνων τοῦς, ποὺ ἔζησαν αἰῶνες ἢ καὶ χιλιετίες πρὶν ἀπὸ αὐτούς (ὅλ. Αρη Πουλιανοῦ, Οἱ Σα- οακατσάνοι). Κατ) αὐτὸν τὸν τρόπο τὴν σαρωτικὴ καὶ διὰ τῆς σπάθης ἐξάπλωση ἀρχικὰ τοῦ χριστιανισμοῦ καὶ τρεῖς αἰῶνες ἀργότερα τοῦ ἰσλαμισμοῦ στὸν εὐρύτερο ἑλληνικὸ κόσμο ἀπέφυγαν σὲ πρώτη τοὐλάχιστον φάση ὡρισμένες ὀρεσίθιες, δυσπρόσιτες ἀγροτοποιμενικὲς κοινότητες, καθὼς καὶ κάποιοι νομαδικοὶ πληθυσμοἰ. Σὲ πολ- λὲς μάλιστα περιπτώσεις τέτοιου εἴδους κοινότητες δημιουργήθηκαν ἀπὸ τὴν διαφυγη στὰ ὄρη πεδινῶν κατοίκων, ποὺ ἀρνήθηκαν τὸν 6ίαιο προσηλυτισμὸ καὶ παρέμειναν πιστοὶ στὰ πατρῷα ἤθη. ᾽Αρχετὰ ἐθιμικὰ στοιχεῖα, ποὺ μαρτυροῦν τὴν ἐπιθίωση τῆς ἀρχαιοελληνικῆς θρησκείας σὲ τελετουργικὸ ἀλλὰ καὶ σὲ ἠθο- λογικὸ ἐπίπεδο κατὰ τὰ χρόνια τῆς Τουρκοκρατίας, καί, ἀποδυναμωμένα, ἕως σή- µερα θρίσκονται διάσπαρτα σὲ πολλὰ σημεῖα τῆς ὀρεινῆς Ἑλλάδος. ᾿Απὸ τὴν ὀρεινὴ Κρήτη, τὴν ᾿Αρκαδία, τὴν Λακωνία, ἕως τὴν Μακεδονία καὶ τὴν ᾿Ανα- τολικὴ Θράκη. ᾿Ανάλογες περιπτώσεις ἐπιόίωσης ἀρχαιοελληνικῶν στοιχείων ἐντοπίζονται καὶ στὴν ὀρεινὴ Μικρὰ ᾿Ασία, ἰδίως στὴν δυτικἠ-θορειοδυτική της πλευρά, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν ἔτυχαν ἕως σήµερα συστηµατικῆς ἐθνογραφικῆς καταγραφῆς. Ἐντυπωσιακώτερη ὅλων εἶναι ἣ περίπτωση τῆς φυλῆς τῶν Γιουρούχων (Χ ἀτήκ), μιᾶς νομαδικῆς φυλῆς τῆς δυτικῆς Μικρᾶς ᾿Ασίας, ποὺ στὶς ἀρχὲς τοῦ παρόντος αἰῶνα λάτρευαν στοὺς ἐρειπωμένους ἀρχαίους ναοὺς τὴν "Αρτεμη καὶ τὸν Ἡρα- χλῆ καὶ ἦταν περήφανοι γιὰ τὴν ἑλληνική τους καταγωγή.