ΝΙΚΟΛΔΟΣ ΑΣΤΠΗΙΟΩΤΗΣ Τὸ μυστικὸ τοῦ ᾽Αντιόχου: Γιγάντιες ἑλληνικὲς ἀρχαιότητες στὸ Νεμροὐδ-δὰγ τοῦ Κουρδιστὰν Μία ἐκ τῶν περιόδων, ἡ ὁποία δὲν ἔχει ἐξετασθῆ ἐπαρχκῶς, ὅπως ἄλλαι περίοδοι τῆς Ἑλληνικῆς ἱστορίας, καὶ συνήθως τὴν διεξέρχονται ἐν συντοµίᾳ οἱ ἱστορικοῦ, εἶναι ἡ πε- ρίοδος τῶν διαδόχων καὶ ἐπιγόνων τοῦ Μεγάλου ᾿Αλεξάνδρου καθὼς καὶ αἱ δυναστεῖαι αὐτῶν ἐν Περσίᾳ, Συρίᾳ, Παρθίᾳ, Βακτρίᾳ, Ἰνδίᾳ, ὅπως καὶ ἡ δράσις τῶν ἡγεμόνων των: Μένανδρος, Δημήτριος, Εὐκρατίδης, Εὐθύδημος, ᾿Απολλόδοτος, Σελευκίδαι κ.λπ. Ἴδι- αἰτερον κλάδον τῶν Σελευχιδῶν ἀπετέλουν οἱ θασιλεῖς τῆς Κομμαγηνῆς μὲ πρωτεύουσαν τὰ Σαμόσατα, πατρίδα τοῦ Λουκιανοῦ. Εἷς ἐξ αὐτῶν καὶ ὁ πρῶτος τῆς δυναστείας ἦτο ᾿Αντίοχος ὁ Α΄, ὁ ἐπονομασθεὶς «Θεὸς -- Δίκαιος -- Ἐπιφανής». Ἦτο υἱὸς Μιθριδάτου τοῦ Α΄ τοῦ Καλλινίκου καὶ τῆς Λαοδίκης Θεᾶς -- Φιλαδέλφου, ἐγγονὸς ἐκ μητρὸς ᾿Αντιόχου τοῦ Η’ τοῦ τῆς Συρίας, ἀνῆλθε δὲ εἰς τὸν θρόνον τῷ 98 π.Χ. καὶ ἐδασίλευσεν αὐτοτελῶς ἀπὸ τοῦ 69 μέχρι τοῦ 38 π.Χ. Τῷ 64 ἀντέστη κατὰ τοῦ Πομπηίου, μετὰ δὲ συνῆψε φιλίαν’ ὑπεστήριξε δὲ αὐτὸν κατὰ τοὺς ἐμφυ- λίους πολέμους. ᾿Απέθανε τῷ 31 π.Χ. Ἐν ἔτει 1881 Γερμανός τις μηχανικὸς ἀνακαλύπτει τυχαίως ἐν Κομμαγηνῇ, κοντὰ εἰς τὴν Μεσοποταμίαν καὶ τὴν ὀροσειρὰν τοῦ Ταύρου, εἰς τὴν τοποθεσίαν Νεπιτιά Ώαρῃ, ὑψο- μέτρου 2.150 µ., εἰς ἕναν λόφον πλάτους 130 μ. καὶ ὕψους 50 μ., ἐπιόλητικὸν μνημεῖον μὲ ἀγάλματα εἰς τὰς δύο πλευρὰς ὕψους 9.50 μ., δυστυχῶς κατεστραμμένα ἀπὸ σεισμοὺς καὶ λεηλασίας. Ἐν συνεχείᾳ τῷ 1883 δύο Γερμανοί, ὁ Κατ] Ηιπιαηπ, ὁ ἀνασκαφεὺς τῆς Περ- γάμου, καὶ ὁ Οἷίο Ραομςίείη, ἐπισκέπονται τὴν περιοχὴν τοῦ μνημείου, καὶ ὁ πρῶτος χαρ- τογραφεῖ καὶ σχεδιάζει τὴν περιοχὴν καὶ τὸν λόφον. Ἐπίσης ἐρευνᾷ τὸν χῶρον καὶ ἀνα- καλύπτει ἐπιγραφὰς τοῦ ᾿Αντιόχου, γραμμένας εἰς τὴν Ἑλληνικήν. Πεντήκοντα ἔτη ἀργότερον ἐπισκέπτονται τὴν περιοχὴν ὁ ἀρχιτέκτων Κπαο!ῇ Ναυπιαπη καὶ ὁ Επεαποἢ Κατὶ Ώδιπετ. Ὃ δεύτερος δὲ μετὰ τῆς ᾿Αμερικανίδος Τερέζας ΟΟο6|! εἰς τὰς ἀρχὰς τῆς δεκαετίας τοῦ 50 ἀνασκάπτουν τὴν ἀνατολικὴν πλευρὰν τοῦ λόφου, ὄπισθεν τῶν ἀγαλμάτων. Αἱ ἀνασκαφαὶ δυστυχῶς δὲν εἶχον κανένα ἀποτέλεσμα. Τὸν Αὔγουστον τοῦ ᾽63 ᾽Αμερικανοὶ καὶ Ἰταλοὶ τῆς ΝαίΙοηαἰ (εορταρβ!ο 5οοΙείγ Ἠ/αςΠἰηρίοη μὲ ἐπικεφαλῆς τὸν Ο. Μ. Γετὶοί ἐκ Ῥώμης, ἀνακαλύψαντα Ἐτρουσκικοὺς τά- φους ἐν Ἰταλίᾳ, ἐρευνοῦν τὴν τοποθεσίαν τοῦ μνημείου χωρὶς νέα ἀξιόλογα ἀποτελέ- σματα. Τελικῶς τὸ καλοκαίρι τοῦ 1989 µία ἀποστολὴ τοῦ Ἰνστιτούτου ᾿Αρχαιοτήτων τοῦ Πα- νεπιστηµίου τῆς Κολωνίας διὰ τῆς ὑποστηρίξεως τοῦ ὑπουργείου Τεχνολογίας καὶ Ἐρευνῶν, ἀποτελουμένη ἐκ γεωφυσικῶν καὶ Κούρδων ἐργατῶν τῆς περιοχῆς, ἀναλαμ- θάνει νὰ ἐρευνήσηῃ τὸν λόφον-μυστήριον μὲ τὴν θοήθειαν τῆς γεωφυσικῆς ἐπιστήμης. ὋὉ λόφος, ὅπως ἐγράφη ἀνωτέρω, ἔχει πλάτος περὶ τὰ 130 μ. καὶ ὕψος περὶ τὰ 50 μ. (εἰκ. Α). Αἱ ἀνασκαφαὶ παρουσιάζουν προθλήµατα, διότι ὁ λόφος καλύπτεται ἐκ χάλικος πά- χους 15 ἕως 25 µ., καὶ ὁποιαδήποτε προσπάθεια εἶναι ματαία λόγῳ τῆς πτώσεως τοῦ χά- λικος. ᾿Αριστερὰ καὶ δεξιὰ τοῦ λόφου ὑπάρχουν ἀγάλματα τοῦ ᾿Αντιόχου καὶ θεῶν. Ἔξ ἀριστερῶν πρὸς δεξιὰ παρουσιάζονται: Απόλλων -- Μίθρας - Ἥλιος, Τύχη, Ζεύς, Ὥρο- μάσδης, ᾿Αντίοχος, Αρτάγνης - Ἡρακλῆς--"Αρης, τῶν ὁποίων τὸ ὕψος φθάνει τὰ 9.50 μ.