ΟΙ ΓΕΝΝΗΤΟΡΕΣ ΤΟΥ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ κό. Ἱπποκράτης «Αχλὺς καὶ νέφος καλύπτει τὸν δίον Ιπποκράτους τοῦ Ασκληπιαδῶν» ἐξ αἰτίας τῶν θρύλων καὶ τῶν µυθευµάτων, ποὺ ἡ λαϊκὴ παράδοσις ἐπεσώρευσε γιὰ τὸ πρόσωπό του, ἀπόδειξις κι αὐτὸ τοῦ θαυμασμοῦ καὶ τῆς ἐκτιμήσεως ποὺ ἀπελάμδανε. «ἔκγονος θεῶν καὶ ἡρώων» (τοῦ ᾿Ασκληπιοῦ ἀπὸ τὴν πλευρὰ τοῦ πατρός του καὶ τοῦ Ηρακλέους ἀπὸ τὴν ἄλλη), ἔζησε 85 ἔτη (κατ᾽ ἄλλους 105) μελετῶντας, διδάσκοντας, συγγράφοντας (κατὰ τοὺς Τζέτζη-ἰ τό συνέγραψε 53 ἔργα, ἐνῷ ὁ Σωρανὸς κάνει λόγο γιὰ 72) καὶ θε- ραπεύοντας ἀσθενεῖς ἀπὸ παντὸς εἴδους νοσήματα. Σήμερα, δυόμιση χιλιετίες μετὰ τὸν θάνατό του, οἱ μέγιστοι τῶν ἰατρῶν καὶ οἱ ἐπιφανέστερες τῶν ἰατρικῶν σχολῶν ἀνα- τρέχουν εὐλαδικὰ στὶς ἱπποκρατικὲς ἀντιλήψεις περὶ τοῦ ἰατρικοῦ ἐπαγγέλματος. Ὃ ἹἹπποκράτης δικαίως θεωρεῖται γεννήτωρ τῆς ᾿Ιατρικῆς ᾿Επιστήμης, παρὰ τὸ ὅτι αὐτὴ ὑφίστατο πολλοὺς αἰῶνες ἢ καὶ χιλιετίες ἀκόμη πρὸ αὐτοῦ («Περὶ ᾿Αρχαίης ᾿Ιη- τρικῆς»). Διότι αὐτὸς τὴν κατέστησε ἐπιστήμην, λειτουργοῦσαν ἐπὶ τῇ δάσει αὐστηρῶν ἀρχῶν καὶ ἀξιωμάτων καὶ στηριζομένην στὴν συστηματικὴ ἔρευνα, τὴν παρατήρησιν καὶ τὸ πείραμα. Τὰ νοσήματα δὲν θεωροῦνται ὡς «θεία δίκη» ἢ ἀποτέλεσμα τῆς ὀργῆς τῶν «κακῶν πνευμάτων», ἑρμηνεύονται δὲ ὡς διαταραχὲς τῆς ὀργανικῆς ἁρμονίας ἕνεκα τῆς ὑπερδολῆς ἢ ἐλλείψεως κάποιου ἐκ τῶν δασικῶν στοιχείων, ἤτοι τοῦ θερμοῦ καὶ τοῦ ψυχροῦ, τοῦ ξηροῦ καὶ τοῦ ὑγροῦ, τοῦ γλυκοῦ καὶ τοῦ πικροῦ κ.ο.κ. ᾿Εκ τοῦ ὁρισμοῦ αὐτοῦ προσδιορίζεται καὶ ὁ ρόλος τοῦ ἰατροῦ, ποὺ κατὰ τὸν ᾿Αριστοτέλη ἔγκειται στὸ «ἰσάζειν ἀεὶ τἀναντίᾳ». Ὃ ἰατρὸς κατὰ τὸν Ιπποκράτη --καὶ «φύσις νούσων ἰητρὸς»-- δὲν μπορεῖ νὰ εἶναι ἕνας μέτριος ἄνθρωπος. ᾿Ανάγκη νὰ διαθέτῃ ἰδιοφυΐαν, φιλομάθειαν, φιλοπονίαν, πρόσφο- ρο περιδάλλον καὶ ἀπεριόριστον ἐλεύθερο χρόνο («Νόμος»). Πέραν αὐτῶν πρέπει νὰ εἶναι φιλόσοφος, ἱκανὸς νὰ ἀνάγῃ τὴν φιλοσοφία στὴν ἰατρικὴ καὶ τὴν ἰατρικὴ στὴν φι- λοσοφία. “Ἔνας τέτοιος κατὰ τὸν ᾿Ασκληπιάδη ἀλλὰ καὶ τὸν "Όμηρο κατέχει θέσιν ἰσο- θεῖας. Δὲν ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ φιλοσοφίας καὶ ἰατρικῆς, ἀφοῦ καὶ γιὰ τὶς δύο ἀπαι- τοῦνται οἱ ἴδιες ἀρετές, ποὺ εἶναι: ἀφιλοχρηματία, αἰδώς, ἐρυθρίασις, μετριοφροσύνη, γνώσεις καὶ κριτικὴ ἱκανότητα, ἠρεμία καὶ πραότητα, ἑτοιμολογία καὶ πειστικότητα, κα- θαριότητα καὶ ἀποχὴ ἀπὸ κάθε ἀκολασία, ἀπουσία δεισιδαιμονίας καὶ θεία ὑπεροχή («Περὶ Εὐσχημοσύνης»). "Ὅπως ὁ Πλάτων, πού, ὡς γνωστόν, ἐπισημαίνει τὶς κακὲς καὶ δαρειὲς συνέπειες ποὺ ἔχει ἡ εἰσόρμησις στοὺς ναοὺς τῆς φιλοσοφίας τῶν «καζαντισμένων φαλακρῶν χαλκέ- ων» μὲ τὰ σακατεμένα σώματα καὶ τὶς τσακισμένες καὶ ἐκφυλισμένες ψυχὲς ἕνεκα τῆς δα- ναυσότητας καὶ τῆς ἀνελευθερίας («Πολιτεία» 496), ἔτσι κι ὁ Ιπποκράτης καταγγέλλει τοὺς δοκησίσοφους ἀγύρτες καὶ τσαρλατάνους, οἱ ὁποῖοι ὅπως τὰ δωδὰ πρόσωπα τῶν τραγῳδιῶν, ποὺ «σχῆμα μὲν καὶ στολὴν καὶ πρόσωπον ὑποκριτοῦ ἔχουσιν, οὐκ εἰσὶ δὲ ὑποκριταί», δὲν εἶναι ἰατροί. Δὲν κρύδει μάλιστα τὴν δυσαρέσκειά του, ἐπειδὴ «πρό- στιμον τῆς ἰητρικῆς μούνη ἐν τῇσι πόλεσιν οὐδὲν ὥρισται». Ὃ «Ὅρκος τοῦ Ιπποκράτους» ἀποτελεῖ αἰώνιον μνημεῖο ἀρετῆς καὶ κανόνα δεοντο- λογικὸν ὑψηλοῦ πολιτιστικοῦ ἐπιπέδου ἀλλὰ καὶ πολύτιμο ἱστορικὸ στοιχεῖο, ποὺ κα-