ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
196ΑΠΡΙΛΙΟΣ 1998
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Η άγνωστη υψηλή πολεμική αρχαιοελληνική τεχνολογία — ΑΣΠΙΩΤΗΣ, ΝΙΚΟΛΑΟΣ
Πρωτογενές κείμενο, χωρίς καμία ἐπέμβαση
Ἡ ἄγνωστη ὑψηλὴ πολεμικὴ
ἀρχαιοελληνικὴ τεχνολογία
Βλέποντας μὲ θαυμασμὸ τὴν καταπληκτικὴν τέχνη, τὴν ἀξεπέραστην ἔκφρασι καὶ τὴν
κίνησι τῶν μορφῶν τῆς Ἑλληνιστικῆς περιόδου κατὰ τὰς συχνὰς ἐπισκέψεις μου εἰς
τὸ Μουσεῖον τῆς Περγάμου (Pergamonmuseum - Antikensammlung)ἐν Βερολίνῳ πα-
ρετήρησα κάποια πράγματα, τὰ ὁποῖα ἀπὸ παλαιότερον μοῦ ἔχουν δημιουργήσει σκέ-
ψεις. Ἐπίσης ἡ ἐπισήμανσις κάποιων χωρίων ἀπὸ τὰ συγγράμματα τῶν Ἡροδότου,
Στράβωνος, Πλουτάρχου, Ἀπολλοδώρου, Ἡσιόδου κ.ἄ. συχνὰ μὲ ἐπροβλημάτισαν·
καὶ ἀκόμη τολμῶ νὰ πῶ μὲ ἔκαναν νὰ ὑποψιασθῶ, ὅτι ἴσως τελικῶς γνωρίζομε πολὺ
ὀλίγα σχετικῶς μὲ τὰς γνώσεις καὶ τὴν τεχνολογίαν τῶν ἀρχαίων Ἑλλήνων καὶ πολλάκις
στηριζόμεθα εἰς ὑποθέσεις, αἱ ὁποῖαι μᾶλλον μειώνουν τὸ ἐπίπεδον τοῦ ἀρχαίου Ἑλλη-
νικοῦ κόσμου, καθ’ ὅτι ὡς μέτρον συγκρίσεως λαμβάνομεν τὸν σημερινὸν πολιτισμόν.
Ἐκ τῶν ἀναγλύφων καὶ τῶν παραστάσεων, αἱ ὁποῖαι ἐκόσμουν τὸν βωμὸν τῆς Περ-
γάμου (βλ. τεῦχος «Δαυλοῦ» 175, Ἰούλιος 1996, Ἡ ἀρχαία Πέργαμος ἐν Βερολίνῳ),
καὶ δύο ἐκ τῶν σχετιζομένων μὲ θέμα τὴν Γιγαντομαχίαν δεικνύουν τὰ ἑξῆς:
α) Τὴν Ἑκάτην δίπλα εἰς τὸν Ὦτον μαχομένην τὸν Κλυτίον· ὁ Κλυτίος ἦτο εἷς ἐκ τῶν
Γιγάντων φονευθεὶς ὑπὸ τῆς Ἑκάτης δι’ ἀνημμένων δᾴδων ἢ κατ’ ἄλλους ὑπὸ τοῦ
Ἡφαίστου διὰ φλεγομένου σιδήρου· καὶ ὁ Ὦτος μετὰ τοῦ Ἐφιάλτου ἦσαν υἱοὶ τοῦ
Ἀλωέως. Περὶ αὐτῶν ἀναφέρεται, ὅτι ἠπείλησαν νὰ ἐκθρονίσουν τὸν Δία, ἐπιθέτο-
ντες τὸ Πήλιον ἐπὶ τῆς Ὄσσης, ἐξισοῦντες αὐτὰ πρὸς τὸ ὕψος τοῦ Ὀλύμπου (εἰκὼν A).
β) Τὴν Φοίβην δίπλα εἰς τὴν Ἀστερίαν μαχομένην· ἡ Φοίβη ἦτο Τιτανίς, μήτηρ τῆς
Λητοῦς, ἡ ὁποία πρὸ τοῦ Ἀπόλλωνος κατεῖχε τὸ Μαντεῖον τῶν Δελφῶν, καὶ ἡ Ἀστε-
ρία ἐπίσης Τιτανίς, θυγάτηρ τοῦ Κοίου ἢ τοῦ Πόλου καὶ τῆς Φοίβης, ἀδελφὴ τῆς Λη-
τοῦς, μήτηρ τῆς Ἑκάτης ἐκ τοῦ Διὸς καὶ τοῦ Ἡρακλέους, σύζυγος δὲ τοῦ Πέρσου
(εἰκὼν B).
Καὶ εἰς τὰς δύο παραστάσεις ἡ Ἑκάτη εἰς τὴν πρώτην καὶ ἡ Φοίβη εἰς τὴν δευτέραν
παρίστανται νὰ κρατοῦν μὲ τὴν δεξιὰν εἶδος ὅπλου καὶ νὰ βάλλουν κατὰ τῶν ἐχθρῶν.
Αἱ ἐπεξηγήσεις ὁμιλοῦν περὶ εἴδους τινὸς ἀνημμένων δᾴδων· τί κακὸν ὅμως ἠδύνατο
νὰ προξενήσῃ ἀνημμένη δᾷδα εἰς ἕνα πάνοπλον Γίγαντα; Τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο, νομί-
ζω, φαίνεται ἀστεῖον. Ἐὰν παρατηρήσωμε προσεκτικῶς, φαίνεται καθαρὰ καὶ εἰς τὰς
δύο περιπτώσεις εἶδός τι, θὰ ἔλεγα, φλογοβόλου σχήματος σωλῆνος· διότι ἔμπροσθεν
διακρίνεται εὐκρινῶς πυρίνη φλόξ. Ἐκτὸς αὐτοῦ διακρίνονται δακτύλιοι τέσσαρες,
συγκρατοῦντες τὰς ῥάβδους, ἐκ τῶν ὁποίων εἶναι κατεσκευασμένον τὸ ὅπλον, ἀπο-
φεύγοντας οὕτω τυχὸν ἔκρηξιν ἐκ τῆς μεγάλης πιέσεως, προερχομένης ἐκ τῶν ἀνα-
φλεγομένων ἀερίων. Τὸ μῆκος τῶν ὅπλων κυμαίνεται μεταξὺ 1,30 καὶ 1,40 μ., τὸ δὲ πά-
χος αὐτῶν περίπου 0,08 εἰς τὴν λαβὴν ἐνῷ εἰς τὸ χεῖλος 0,15 μ.
Μία ἀνάγλυφος ἀναπαράστασις ἀκόμη εἶναι τῆς Λητοῦς, ἡ ὁποία μάχεται τὸν Τιτυόν·
δυστυχῶς διασῴζεται μόνον μέρος τοῦ ὅπλου. Ἴσως ἡ ἀρχικὴ μορφὴ νὰ συμπεριελάμ-
βανε καὶ ἄλλες παραστάσεις μὲ τέτοια ὅπλα, ἀλλὰ δυστυχῶς ἔχουν καταστραφῆ περί-
που δεκαοκτώ.
«Κεραυνοὶ ἀνετίνασσαν τὶς κορυφὲς τοῦ Παρνασοῦ»
Ἕνα ἄλλο δεῖγμα χρησιμοποιήσεως ὅπλων ὑψηλῆς τεχνολογίας ἀπὸ τοὺς ἀρχαίους
εἶναι ἡ ἀναφορὰ τοῦ Ἡροδότου τοῦ Ἀλικαρνασσέως ἐν τῇ ἱστορίᾳ αὐτοῦ, τὴν ὁποί-
αν καὶ παραθέτω συμβολικῶς, διότι ὑπάρχουν πολλαὶ ἄλλαι: «Οἱ δὲ κάτοικοι τῶν
Δελφῶν πληροφορούμενοι ταῦτα κατετρόμαξαν καὶ πανικόβλητοι ἠρώτων τὸ μαντεῖον
διὰ τὰ ἱερὰ πράγματα, ἐὰν δῆλά δη ἔπρεπε νὰ τὰ τοποθετήσουν μέσα εἰς τὴν γῆν ἢ νὰ
τὰ στείλουν εἰς ἄλλον τόπον. Ὁ θεὸς ὅμως δὲν τοὺς ἄφησε νὰ τὰ μετακινήσουν, εἰπὼν