OI ΓΕΝΝΗΤΟΡΕΣ TOY ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ις´ Σοφοκλῆς Ὁ Σοφοκλῆς ἐπέβαλε στὴν Ἑλληνικὴν τραγῳδία τὴν ὁριστικήν της μορφήν. Δεκαεξαετὴς ἀκόμη ἔγραψε τὶς μελῳδίες, φιλοτέχνησε τὰ σκηνικὰ καὶ διηύ- θυνε τὴν χορῳδία στὶς ἐκδηλώσεις, ποὺ ἔλαβαν χώραν εἰς τὰς Ἀθήνας τὸ 480 π.X. γιὰ τὸν ἑορτασμὸ τῆς νίκης τῆς Σαλαμῖνος· καὶ δώδεκα ἔτη ἀργότερα νί- κησε στοὺς δραματικοὺς ἀγῶνες τὸν δάσκαλό του Αἰσχύλο.Ἔγραψε περισ- σότερα ἀπὸ ἑκατὸ δράματα καὶ κατέκτησε τὴν πρώτην θέσι εἴκοσι τέσσερις φορές, τὶς δὲ ὑπόλοιπες τὴν δεύτερη. Ἐκ τῶν δραμάτων του αὐτῶν διεσώθη- σαν ἑπτὰ μονάχα, ποὺ εἶναι τὰ ἑξῆς: «Οἰδίπους Τύραννος», «Οἰδίπους ἐπὶ Κολωνῷ», «Ἀντιγόνη», «Ἠλέκτρα», «Αἴας», «Φιλοκτήτης» καὶ «Τραχίνιαι». «Πολλὰ ἐκαινούργησεν ἐν τοῖς ἀγῶσι» ὁ Σοφοκλῆς· «καὶ αὐτὸς ἦρξε τοῦ δρᾶμα πρὸς δρᾶμα ἀγωνίζεσθαι, ἀλλὰ μὴ τετραλογίαν» (Σουΐδας)· «καὶ τοὺς ὑποκριτὰς εἰς τρεῖς ἀνεβίβασεν (ὁ Αἰσχύλος χρησιμοποιοῦσε δύο, ἐνῷ οἱ πα- λαιότεροι ἕναν μονάχα) καὶ τὴν σκηνογραφίαν πρῶτος ἐφεῦρεν» (Ἀριστοτέ- λης, «Ποιητικὴ» 1449α). Ἔδωσε πολὺ μεγάλην σημασίαν στὴν δρᾶσι καὶ τὸν διάλογο ἔτσι, ὥστε ἡ διάρθρωσις κατέστη ἐντεχνοτέρα καὶ οἱ ἐκπλήξεις πε- ρισσότερες· προσέτι ηὔξησε τὸν ἀριθμὸ τῶν χορευτῶν ἀπὸ δώδεκα σὲ δεκα- πέντε, ἀναθέτοντάς τους οὐσιαστικοὺς ρόλους, προκειμένου νὰ ἱκανοποιήσῃ τὸ αἴτημα τῆς πολυπλοκότητος. Τὴν λύσιν τέλος τοῦ δράματος ἐπιτυγχάνει διὰ τῆς ἐντέχνου πλοκῆς τῆς ὑποθέσεως καὶ τῶν χαρακτήρων τῶν ἡρώων του καὶ μόνο στὸν «Φιλοκτήτην» χρησιμοποιεῖ τὸν «ἀπὸ μηχανῆς θεόν», ποὺ ἀποτε- λεῖ ἐπινόησιν τοῦ Εὐριπίδου. Οἱ χαρακτῆρες τοῦ Σοφοκλέους δὲν εἶναι μονοκόμματοι σὰν ἐκείνους τοῦ Αἰσχύλου ἢ ταπεινοὶ σὰν ἐκείνους τοῦΕὐριπίδου, ἀλλὰ παριστάνουν τὴν πο- λυπλοκότητα καὶ τὴν πολλαπλότητα τῆς ἀνθρώπινης ψυχῆς: «Αὐτὸς μὲν οἵους δεῖ ποιεῖν, Εὐριπίδης δὲ οἷοί εἰσιν» καὶ Αἰσχύλος «οἵους δύνανται εἶναι». Ἂν καὶ πολύπλοκοι, οἱ σοφόκλειοι ἥρωες εἶναι συνεπεῖς μὲ τὸν ἑαυτόν τους καί, τὸ κυριώτερο, πολὺ ἀνθρώπινοι. Ἀγαποῦν καὶ μισοῦν, χαίρονται καὶ λυ- ποῦνται, ὀργίζονται καὶ γαληνεύουν, γνωρίζουν ὅλες τὶς συναισθηματικὲς καταστάσεις· πάντοτε ὅμως μὲ εὐγένεια καὶ καλαισθησία. Ἡ γλῶσσα, τὸ μέτρον καὶ τὸ ὕφος τοῦ ποιητοῦ χαρακτηρίζονται Ὀλύμπια, ἡ δὲ ἔκφρασίς του Κλασσική. Τηρεῖ τὸ προσῆκον μέτρο καὶ συνδυάζει τὴν δύναμι τοῦΦειδίου καὶ τὴν λεπτότητα τοῦ Πραξιτέλους. Στὴν χάριν τῆς γλώσ- σας του οἱ ἀρχαῖοι ἀνεγνώριζαν τὸν Ὅμηρο:«Ὅμηρον μὲν Σοφοκλέα ἐπικόν, Σοφοκλέα δὲ Ὅμηρον τραγικόν», ἔλεγαν· καὶ ὁ Ξενοφῶν συμπληρώνει:«Ἐπὶ μὲν τοίνυν ἐπῶν ποιήσει Ὅμηρον ἔγωγε μάλιστα τεθαύμακα, ἐπὶ δὲ διθυ- ράμβῳ Μελανιππίδην, ἐπὶ δὲ τραγῳδίᾳ Σοφοκλέα». Ὁ Σοφοκλῆς διδάσκει στὴν Ἀθήνα τὸ κοσμοείδωλον τῆς Ἰωνίας. Πιστεύ- ει ἀπόλυτα εἰς τὴν ἠθικὴν τάξιν τοῦ σύμπαντος καὶ εἶναι θεοσεβέστατος. Χρη- σιμοποιεῖ μὲ μεγάλην εὐχέρεια τὴν τραγικὴν εἰρωνεία καὶ εἶναι ἀσυναγώνι- στος στὴν χρῆσι τῶν συγκινητικῶν ἀναγνωρίσεων, ποὺ ἀποτελοῦν βασικὸ