ΦΙΛΕΡΕΥΝΟΣ Ἀπὸ τὸν Δούναβη στὸν Εὐφράτη OI ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΙΔΕΕΣ TOY P. ΦΕΡΡΑΙΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ.Στὸν πρῶτο τόμο τοῦ περιοδικοῦ «Ὑπερεία», ποὺ περιέχει τὰ πρα- κτικὰ τοῦ πρώτου συνεδρίου «Φέρραι-Βελεστῖνο-Ρήγας», ὁ Γ. Λεοντσίνης στὴν ὁμιλία του μὲ τίτλο«Ἡ εἰσαγωγὴ τοῦ πολιτειακοῦ στοχασμοῦ στὸν ἑλληνικὸ χῶρο καὶ ὁ Ρήγας» εἶπε μεταξὺ ἄλλων: «Ἡ πολιτικὴ ἰδεολογία τοῦ Ρήγα συναρτᾶται μὲ ἕναν ἐπαναστατικὸ τρόπο σκέψης, ποὺ ἐπηρεάζεται ἀπὸ τὴ σύγχρονη ἐπανα- στατικὴ εὐρωπαϊκὴ ἰδεολογία καὶ προσεγγίζει τὶς θέσεις τοῦ γαλλικοῦ διαφωτι- σμοῦ»(σελ. 523). Ὁ ὁμιλητὴς δὲν εἶναι ὁ μόνος ποὺ διαβλέπει γαλλικὲς ἐπιρροὲς στὸν Ρήγα. Τὸ σύνολο τῶν ἱστορικῶν τὸ δέχεται· καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ συμπέρασμα τῶν Αὐστριακῶν ἀνακριτῶν του, ποὺ ἀναφερόμενοι στὴν ἐπανάστασιν ποὺ ἑτοί- μαζε ὁ Ρήγας κατέληξαν, ὅτι ἡτοιμάζετο νὰ ἐξεγείρῃ ὅλους τοὺς Ἕλληνες «... διὰ γενικῆς ἀποστασίας καὶ νὰ εἰσαγάγῃ ἁπανταχοῦ τὸ γαλλικὸν πολίτευμα...». Τὸ ἀπόσπασμα αὐτὸ τὸ περιλαμβάνει ὁ Λ. Βρανούσης στὴν εἰσαγωγὴ τοῦ τόμου «P. Φερραῖος» τῆς «Βασικῆς Βιβλιοθήκης», σελ. 105. Τὸ ὅτι ὁ Ρήγας ἔχει ἐπηρεασθῆ ἀπὸ τὸ γαλλικὸ πνεῦμα εἶναι πέραν πάσης ἀμφιβολίας. Ὅμως ὄχι τόσον ἀπὸ τὴν ἐπανάστασιν τοῦ 1789, ὅσον ἀπὸ τὸ πνεῦμα ποὺ ὡδήγησε στὴν ἐπανάστασιν. Ἐξ ἄλλου καὶ τὸ γαλλικὸ σύνταγμα τοῦ 1795 εἶναι ἕνα γενικόλογο κείμενο, ποὺ πε- ρισσότερον ἀπηχεῖ τὶς ἰδέες τοῦ Διαφωτισμοῦ, παρὰ ἕνας λεπτομερὴς καταστα- τικός χάρτης. Γιὰ τὸν λόγο αὐτὸν ὁ Ρήγας δὲν στέκεται σ’ αὐτὸ τὸ κείμενο. Ναὶ μὲν τὸ περιλαμβάνει στὸ ἔργο του «Τὰ δίκαια τοῦ ἀνθρώπου»καὶ μάλιστα συ- μπληρωμένο μὲ ἄρθρο σχετικὸ μὲ τὴν παιδεία, ὅμως γιὰ τὴν διακυβέρνησιν τῆς πολιτείας, ποὺ θὰ προκύψῃ ἀπὸ τὴν ἐπανάστασιν, προχωρεῖ στὴν σύνταξιν συ- ντάγματος, ποὺ ἀποτελεῖται ἀπὸ 124 ἄρθρα καὶ παράρτημα 5 ἄρθρων. Πρακτικὸς νοῦς δὲν ἐπεθυμοῦσε ν’ ἀφήσῃ καὶ τὴν παραμικρὴ λεπτομέρεια στὴν τύχη. Ἢ μᾶλλον ἔχοντας διδαχθῆ ἀπὸ τοὺς κλυδωνισμοὺς ποὺ ἐπέρασε ἡ Γαλλία μετὰ τὴν ἐπανάστασιν, προσεπάθησε νὰ τοὺς ἀποφύγῃ. Ἡ μόνη παρατήρησις ποὺ δύνα- ται νὰ γίνῃ, εἶναι ἡ ἐξέτασις ἂν ἡ ἐπιρροὴ τοῦ Ρήγα ὀφείλεται στὸ γαλλικὸ πνεῦμα ἢ ἡ ἐπιρροή του εἶναι πιὸ βαθειὰ καὶ ὀφείλεται στὸ ἀρχαῖο Ἑλληνικό. ΡΗΓΑΣ KAI ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ.Ἡ ἐπιρροή τοῦ ἀρχαίου Ἑλληνικοῦ Πολιτισμοῦ στὸν Εὐρωπαϊκὸ Διαφωτισμὸ εἶναι κύρια κοινωνικὴ καὶ πολιτική. Γιὰ τὸν λόγο αὐτὸ ἔχουμε στὸν 18ον αἰῶνα μία ἔκρηξιν τῆς ἱστοριογραφίας. Ἔτσι οἱ Εὐρω- παῖοι καὶ οἱ Ἕλληνες δὲν γνωρίζουν μόνο τὸν πολιτικοκοινωνικὸ πολιτισμὸ τῶν ἀρχαίων (ἡ προηγηθεῖσα Ἀναγέννησις τοὺς ἔχει φέρει σ’ ἐπαφὴ μὲ τὶς τέχνες καὶ τὶς ἐπιστῆμες), ἀλλὰ ταυτόχρονα ὁρίζεται καὶ ὁ γεωγραφικὸς χῶρος, στὸν ὁποῖον ἔζησαν. Γνώστης αὐτῶν ὁ Ρήγας ἀρχίζει τὴν «Νέα Πολιτικὴ Διοίκησιν» ὡς ἑξῆς: «O ΛΑΟΣ, ΑΠΟΓΟΝΟΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ,ὁποὺ κατοικεῖ τὴν Ρούμελην, τὴν Μικρὰν Ἀσίαν, τὰς Μεσογείους νήσους, τὴν Βλαχομπογδανίαν...»(ὅλα τ’ ἀποσπάσματα ἀπὸ τὰ ἔργα τοῦ Ρήγα ἔχουν ληφθῆ ἀπὸ τὴν ἔκδοσιν τῆς Ἐπιστημονικῆς Ἑται- ρείας Μελέτης «Φερρῶν-Βελεστίνου-Ρήγα», «Τὰ Ἐπαναστατικά», Ἀθήνα 1994).