ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΥΚΟΒΙΣΤΑΣ Ἀδ. Κοραῆς καὶ Διον. Σολωμός: Οἱ «αἱρετικοὶ» τῆς Ρωμιοσύνης ΠΡΟΛΟΓΟΣ.Τὸ 1998 ὡρίσθη ὡς ἔτος ἐπισήμου ἑορτασμοῦ δύο μεγάλων ἐπετείων· τῶν 200 χρόνων ἀπὸ τὸν μαρτυρικὸ θάνατο τοῦ Ρήγα Βελεστινλῆ καὶ τῶν συντρόφων του καὶ τῶν 200 χρόνων ἀπὸ τὴν γέννηση τοῦ ποιητοῦ τοῦ Ἐθνικοῦ Ὕμνου Διονυσίου Σο- λωμοῦ. Ὅμως μία ἄλλη μεγάλη ἐπέτειος θὰ παρέλθῃ, ὅπως φαίνεται, χωρὶς ἐπίσημο ἑορ- τασμό. Ἐφέτος συμπληροῦνται 250 χρόνια ἀπὸ τὴν γέννηση τοῦ Ἀδαμαντίου Κοραῆ. Ὁ ἴδιος γράφει στὴν αὐτοβιογραφία του: «Ἐγεννήθην πρωτότοκος τὴν 27 Ἀπριλίου τοῦ 1748 ἔτους εἰς τὴν Σμύρνην...». Δὲν εἶναι βεβαίως ἡ πρώτη φορά ποὺ ἡ μεγάλη αὐτὴ μορ- φὴ τοῦ νέου ἑλληνισμοῦ παραδίδεται στὴν λήθη. Ἡ μνήμη του ἐλάχιστα ἔχει τιμηθῆ. Ἡ ἀνακομιδὴ τῶν λειψάνων του καὶ ἡ μεταφορά τους στὴν Ἀθήνα ἀπὸ τὸ Παρίσι ὑπῆρξε ἀποτέλεσμα ἰδιωτικῆς πρωτοβουλίας (1877). Τὰ ἀποκαλυπτήρια ἔξω ἀπὸ τὸ πανεπι- στήμιο τῆς Ἀθήνας τὸ 1875 ἰδιῶτες τὰ ὠργάνωσαν. Τὰ ἔξοδα γιὰ τὴν φιλοτέχνηση τοῦ ἀνδριάντος του ἀπὸ τὸν Γεώργιο Βροῦτο συνεκεντρώθησαν δι’ ἐράνου. Τὸ 1933 ὅμως ἡ Ἀκαδημία ἀπεφάσισε νὰ τιμήσῃ τὰ 100 χρόνια ἀπὸ τὸν θάνατόν του. Ἔγιναν κάποιες ὁμιλίες. Ὅμως ἡ Ἀκαδημία ἐλησμόνησε τὸν προκηρυχθέντα τότε διαγωνισμὸ γιὰ τὸ ἔργο του. Τὰ συγκεντρωθέντα ἀπὸ ἰδιῶτες χρήματα γιὰ τὰ βραβεῖα τοῦ διαγωνισμοῦ ἐλίμνασαν γιὰ χρόνια πολλὰ στὰ ταμεῖα τῆς Ἀκαδημίας, ἀφοῦ ἡ ἀπονομή τους εἶχε ἀναγ- γελθῆ ὅτι θὰ ἐγίνετο τὸ 1970· 33 χρόνια μετὰ τὴν προκήρυξη τοῦ διαγωνισμοῦ. Ὅσο γιὰ τὸ ἵδρυμα Κοραῆ στὴν Χίο, ἐχρειάσθη νὰ παρέλθουν περίπου 150 χρόνια ἀπὸ τὸν θάνατόν του, γιὰ νὰ πάρῃ ὑπόσταση. Ἔκτοτε δὲ ὑπολειτουργεῖ καὶ εἶναι ἀμφίβολο, ἂν καὶ τὸ ἴδιο Ὁ Ἀλῆ Πασσᾶς καὶ ἡ «ἄλλη ὄψη» Κύριε διευθυντά, Ἀφορμὴ τῆς παρούσης διατριβῆς κατέστη μία «ἄλλη ὄψις» τοῦ Ἀλῆ-πασσᾶ, ὅπως τὴν ἀποδίδει ὁ ἀρθρογράφος σας κ. Ἀθ. Κουκοβίστας μεταξὺ τῶν σελίδων 12121 ἕως 12127 τοῦ «Δαυλοῦ». Εἰσέρχομαι εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἐνστάσεών μου. (1) Θεωρεῖ ὁ κ. Κουκοβίστας ὅτι ὁ Ἀλῆ-πασσᾶς ἐπροστάτευσε τοὺς ἀδυνάτους ἰδιο- κτήτας καὶ ὅτι κατέστη ἀγαπητὸς εἰς τὸν λαόν. Τοῦτο ἐν πρώτοις ἀντιφάσκει πρὸς τὴν ἐκβιαστικὴν μέθοδον ὑφαρπαγῆς τῶν πε- ριουσιῶν, γνωστὴν ὡς «προνοίασμα», ἡ ὁποία ἀντιστοιχεῖ πρὸς τὴν σημερινὴν «προστασίαν». Πῶς εἶναι δυνατὸν ἀκόμη καὶ ὁ μικρότερος ἰδιοκτήτης νὰ θεωρῇ ἑαυτὸν προστατευόμενον καὶ νὰ ἀγαπᾷ τὸν δυνάστην, ὅταν ἀναμένῃ τὴν ἀπὸ ὥρας εἰς ὥραν ἁρπαγὴν καὶ τῆς ἰδικῆς του περιουσίας; Ἔγγραφον τῆς 16/04/1792 τοῦ γενικοῦ Βενετοῦ προβλεπτοῦ Ἔμο πρὸς τὸν δόγην