Ἡ ταύτιση θεοῦ - ἀνθρώπου Ὅλοι ἀναγνωρίζουν τη δισυπόστατη φύση τοῦ ἀνθρώπου. Προφανῶς ἡ ὑλικὴ ἔχει ἀναμφισβήτητα παρουσία μὲ ἀπόλυτη αὐτοτέλεια, ἀντιθέτως αὐτὸ ποὺ καλοῦμε γενικὰ ψυχισμὸ καὶ εἰδικὰ λόγο, πνεῦμα, σκέψη, νόηση κ.τλ. συνυπάρχει πάντοτε μὲ τὴν ὑλικὴ λειτουργία καὶ ποτὲ αὐτοτελῶς. Παρ’ ὅλον ὅτι τὸ ὑλικὸ εἶναι φορέας τοῦ διακεκριμένου πνευματικοῦ, δὲν μποροῦμε νὰ στοχασθοῦμε μιὰ δομὴ τοῦ κόσμου ἀπὸ σταθερὴ καὶ νεκρὴ ὕλη. Ἀντιθέτως φαίνεται πὼς ὁ κόσμος συνεχῶς συντίθεται ἀπὸ συμβάντα, ποὺ συνειδητοποιοῦνται μὲ τὴν βοήθεια πιθανοθεωρητικῶν σχημάτων. Συγκεκριμένα ἡ ἔννοια τοῦ ὑλικοῦ, ἐνῷ ξεκίνησε ὡς σύνολο φαινομένων σταθερῶν ἰδιοτήτων, διαφόρων τῶν πνευματικῶν, κατέληξε σὲ σύμπλεγμα πιθανῶν συμβά- ντων. Δὲν εἶναι αὐθαίρετο νὰ ὑποθέσουμε, πὼς ἡ ζωὴ εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα μιᾶς τυχαί- ας συμπλοκῆς συμβάντων, τὸ ὁποῖο χαρακτηρίζεται ἀπὸ ἰδιαίτερη ὀργάνωση καὶ μο- ναδικὴ ἀναπαραγωγικὴ κίνηση. Ἡ ζωὴ γεννήθηκε ἀπὸ μιὰ ἐπανάσταση χωρὶς τε- λεολογικὴ συνέπεια. Ἡ ἐμφάνιση τῆς ζωῆς δὲν νομιμοποιεῖ σκοπιμότητα, γιατὶ δὲν ἐξασφαλίζει καμμιὰ μορφὴ ἠθικῆς, ἡ ἀτέλεια καὶ ἡ ἀντίθεση κυριαρχοῦν στὸ διά- στημα τῆς ὕπαρξής της. Ἡ ζῶσα ὕλη ἔχει ἰδιότητες ποὺ τὴν διαφοροποιοῦν, ἡ ἀναπαραγωγὴ καὶ ἡ μνή- μη εἶναι οἱ βασικὲς ἰδιότητες ποὺ συνθέτουν τὴν εἰδοποιὸ διαφορά της. Ἡ πρώτη βασικὴ ἰδιότητα, ποὺ ἐκλαμβάνεται ὡς πνευματικὴ, εἶναι ἡ μνήμη, ἡ ὁποία ἐκδη- λώνεται μὲ τὴν διαμόρφωση συνηθειῶν:π.χ. τὰ ἀντανακλαστικὰ τοῦ Παυλώφ, στὰ ὁποῖα στηρίζεται ἡ ἐκπαίδευση τῶν ζώων. Ἡ ἐξέλιξη, ἡ ὁποία, ὡς γνωστόν, λει- τουργεῖ μὲ τὴν τυχαία μεταβολὴ καὶ τὴν προσαρμογή, εἶναι ἡ μοναδικὴ ἐπιστημο- νικὴ θεωρία τῆς γέννησης τοῦ ἐλλόγου ὄντος, τὸ ὁποῖον παρ’ ὅλη τὴν αὐτοσυνείδησή του καὶ τὴν ἐπίγνωση τῆς ὑπάρξεώς του σ’ ἕνα τετραδιάστατο χωρόχρονο, δὲν μπο- ρεῖ νὰ αὐτοπροσδιορισθῇ. Ἐρωτήματα ὅπως: τί γνωρίζω; τί ὀφείλω νὰ πράττω; ποῦ ὁδηγοῦμαι μετὰ τὸ φωτεινὸ διάστημα τῆς ὑπάρξεώς μου; κ.τλ. καὶ τέλος ἡ διαπί- στωση τῆς ἀτέλειας καὶ τῆς χρονικὰ πεπερασμένης δυνατότητας ἐπιβάλλουν τὴν πα- ραδοχὴ τῆς ἀτομικῆς συντριβῆς. Τὰ παρήγορα φαντάσματα ποὺ προσφέρουν οἱ θαυματοποιοί, εἶναι τόσο ἀντιφατικά, ὥστε στὸν ἐχέφρονα ἄνθρωπο μόνον οἶκτο προξενοῦν. Ἡ γνώση, ἡ ὁποία συμφωνεῖ μὲ τὰ φαινόμενα καὶ ἐξασφαλίζει πρόβλε- ψη, εἶναι τὸ μόνο στήριγμα. Οἱ ἀπίστευτες ἐπιτυχίες τῆς βιολογίας καὶ ἰδιαίτερα τῆς γενετικῆς μᾶς ἐπιτρέπουν νὰ ἀναθεωρήσουμε τὴν ἰδέα τῆς ἐξελίξεως, ἡ ὁποία πραγματοποιεῖται ἀνεξάρτητα ἀπὸ τὴν ἀνθρώπινη βούληση. Ὁ ἄνθρωπος εἶναι παρατηρητὴς τοῦ φαινομένου τῆς ἐξελίξεως καὶ δὲν μπορεῖ νὰ ἐφαρμόσῃ μεθόδους στὴν ἀναπαραγωγὴ καὶ νὰ συν- δυάσῃ τὰ ἤδη ὑπάρχοντα γονίδια σύμφωνα μὲ τὴν βούλησή του· δὲν μπορεῖ ὅμως ἀκόμη νὰ ἐπιτύχῃ ἐπιθυμητὴ μετάλλαξη, πρᾶγμα ποὺ φαίνεται ὅτι θὰ ἐπιτευχθῇ συ- ντόμως. Ἕνα ὅμως εἶναι βέβαιον, πὼς ἡ ἐπιστήμη πλησιάζει τὴν παρέμβαση στὴν ἐξέλιξη. Ὅταν ἡ ἀνθρώπινη βούληση καταστῇ συντελεστὴς τῆς ἐξελίξεως, τότε ἡ ἰδέα τοῦ θεοῦ καὶ ἡ ἀνθρώπινη ὕπαρξη θὰ ταὐτισθοῦν. Τὸ τυχαῖο δημιούργημα θὰ γίνῃ