ΓΕΩΡΓΙΟΣ K. ΓΕΩΡΓΑΛΑΣ Προϊστορίας χρονολόγησις (A1) Στὸ τεῦχος 197 τοῦ «Δαυλοῦ» δημοσιεύθηκαν δύο κείμενα, ἕνα τοῦ κ. K.B. Κου- τρουβέλη καὶ ἕνα τοῦ Ἐχετλαίου, ἀναφερόμενα στὴν χρονολόγησι τῶν κατα- κλυσμῶν, ὅπου γίνεται λόγος καὶ γιὰ τὶς ἀπόψεις ποὺ εἶχα διατυπώσει σχετικῶς στὸ τεῦχος 195 τοῦ «Δαυλοῦ». Ἐπ’ αὐτῶν θὰ ἤθελα νὰ ἐκφέρω τὶς παρατηρήσεις μου, τὶς ὁποῖες χωρίζω σὲ δύο μέρη. Στὸ α´ ἀναφέρομαι στὸ γενικὸ θέμα τῆς χρο- νολογήσεως γεγονότων τῆς Προϊστορίας καὶ στὸ β´ τῆς χρονολογήσεως τῶν Κα- τακλυσμῶν. TA ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΑ KAI ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι τὰ τοπογραφικὰ καὶ ἀστρονομικὰ στοιχεῖα εἶναι ἀνε- παρκῆ ἀπὸ μόνα τους γιὰ τὴν ὀρθὴ χρονολόγησι. Διότι αὐτὰ δὲν λειτουργοῦν ὡς «σταθερές», ἀφοῦ ἐξαρτῶνται ἀπὸ πλῆθος μεταβλητῶν παραγόντων. Π.χ. στὰ ἀστρονομικὰ φαινόμενα ὑπάρχει ἡ περιοδικὴ ἐπανάληψις, ἐνῷ γιὰ τὶς προσχώ- σεις δὲν ὑπάρχουν σταθερὰ μέτρα, δοθέντος ὅτι ἐπηρεάζονται ἀπὸ τὸ ὕψος τῶν βροχοπτώσεων καὶ τῶν χιονοπτώσεων, τὴν προϊοῦσαν ἀπογύμνωσιν τοῦ ἐδά- φους, τὴν ὁρμὴν τῆς ροῆς, τὸ βάθος καὶ τὰ ρεύματα τῶν θαλασσῶν, τὸ διευρυνό- μενο πλάτος τοῦ ποταμίου δέλτα, ἀνθρώπινα ἔργα, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ ποικίλλουν. Ἄν σήμερα ἕνας ποταμὸς προσχώνῃ τὴν θάλασσα α μέτρα κατ’ ἔτος, δὲν σημαί- νει ὅτι τὸ ἴδιο ἴσχυε καὶ πρὸ δέκα χιλιάδων ἐτῶν ἢ θὰ ἰσχύῃ μετὰ ἀπὸ χίλια ἔτη (ὁ ὑδατοφράκτης τοῦ Ἀσσουὰν λ.χ. μετέβαλε ἐντελῶς τὴν κατάστασι). Ἡ ἰδία παρατήρησις ἀναφέρεται καὶ σὲ ἄλλα ἀμέσως ἢ ἐμμέσως τοπογραφικὰ στοιχεῖα ὅπως οἱ διανυόμενες ἀποστάσεις, ἡ ὕπαρξις ἢ ἀνυπαρξία νήσων κ.ο.κ. Πρὸς ἐπίρρωσιν τῶν ἀνωτέρω: Κατὰ τὸν Ὅμηρον ἡ νησὶς Φάρος ἀπεῖχε ἀπὸ τὶς ἐκβολὲς τοῦ Νείλου ὅση εἶναι ἡ ἀπόστασις ποὺ διανύει σὲ μιὰν ἡμέραν ἕνα καλὸ καράβι, «ἐπιπνείῃσιν ὄπισθεν» (μὲ οὔριον ἄνεμον) (Ὀδύσ. δ354-359). Τίθεται σειρὰ ἐρωτημάτων: α) Τί σημαίνει τὸ «πανημερίη»; Ἕνα 24ωρο; Τὸ διάστημα ἀπὸ τὴν ἀνατολὴν ὥς τὴν δύσιν τοῦ ἡλίου; Καὶ πόσο ἦταν αὐτό, ἀφοῦ οἱ χρόνοι ἀνατολῆς-δύσεως ποικίλλουν καὶ ὁ ποιητὴς δὲν ἀναφέρει ἡμερομηνίαν; β) Ποιά ἡ ἰσχὺς τοῦ οὐρίου ἀνέμου; Μὲ 3 μπωφόρ θὰ ἔχουμε ταχύτητα τοῦ πλοί- ου 5,5-7,5 χλμ. ὡριαίως, ἐνῶ μὲ 6 μπωφὸρ ἄνω τῶν 15 χλμ. (X. Περογιαννάκης, «Ναυτικὴ Μετεωρολογία»,ἔκδ. Ἱδρ. Εὐγενίδου, 1974). γ) Ποιά ἡ ταχύτης τοῦ πλοίου, ἐφ’ ὅσον αὐτὴ ἐξαρτᾶται καὶ ἀπὸ ἄλλους πα- ράγοντες πλὴν τοῦ ἀνέμου; Τέτοιοι εἶναι: οἱ φερτὲς ὕλες πού ρίχνει ὁ ποταμὸς στὴν θάλασσα, τὰ ρεύματα, ἡ κατάστασις τοῦ βυθοῦ (ξέρες, ὕφαλοι)(A2). Παραγνωρίζοντας αὐτὲς τὶς «μεταβλητές» ὑπέθεσαν ὅτι: 1) «πανημερίη» = 12 ὧρες (μέσος ὅρος), 2) ταχύτης πλοίου = 7 χλμ. ὡριαίως (γιατί;), 3) φερτὲς ὕλες = 95 ἑκ. μ3 ἐτησίως. (Αὐτὸ ἴσχυε τὸ 1986, ἀλλὰ ἴσχυε καὶ πρὶν ἀπὸ τρεῖς-τέσσερις χιλιετίες;). Καὶ κατέληξαν ὅτι οἱ ἐκβολὲς τοῦ Νείλου εὑρίσκοντο κατὰ τὴν ἄφι-