Ἡ Ἑλλάδα τῆς Σικελίας H ΑΛΛΟΤΕΙΝΗ ΑΛΛΑ KAI ΤΩΡΙΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΗΣ Μεγάλη Ἑλλάδα. Μοιάζει καὶ σήμερα σὰν νὰ μὴν ἔσβησε ποτέ, σὰν νὰ ἔμεινε γιὰ πάντα ἀνέσπερο τὸ φῶς της. Μεγάλη Ἑλλάδα. Δύσκολα κανεὶς μπορεῖ νὰ περιγράψῃ, ἂν δὲν νοιώσῃ πρῶτα. Γιατὶ ἐκεῖ τὸ συναίσθημα καὶ ἡ γνῶσις εἶναι αὐτὰ ποὺ διαδραματίζουν τὸν πρωτεύοντα ρόλο. Ξερὲς περιγραφὲς δὲν ταιριάζουν στὰ ἱερὰ χώματα τῶν προγόνων μας. Κι ἂς ἄλλαξαν οἱ χάρτες, πολλὲς φορὲς καὶ τὰ ὀνόματα, ἡ λαλιὰ ξενικὴ κι ἂς φαίνεται, ὅμως εἶναι ἀκόμα ἡ Μεγάλη Ἑλλάδα. Πολλὲς φορὲς τὰ βήματά μου μ’ ἔχουν φέρει σ’ ἐκεῖνα τὰ μέρη, καὶ πάντα ἡ ἴδια ἀγωνία, ἡ ἴδια φόρ- τισις γιὰ κάτι τὸ καινούργιο, ἀλλὰ συνάμα καὶ τὸ παλιὸ ποὺ ξέρεις ὄτι θὰ σοῦ θυμίσῃ καὶ θὰ σὲ γυρίσῃ ἐκεῖ πίσω στὸ παρελθὸν τοῦ τόπου, στὸ τό- τε, τὸν καιρὸ τῶν Ἑλλήνων. Ὁδοιπορικὸ στὴν Μεγάλη Ἑλλάδα – καὶ τί νὰ πρωτοθυμηθῇς, τί νὰ πρωτοπεριγράψῃς. Σὲ ποιά σειρὰ νὰ βάλῃς τὰ γεγονότα. Δύσκολος ρόλος, ἀλήθεια, ἄχαρος πολλὲς φορές, νὰ κλείσῃς τὰ συναισθήματα καὶ τὴν χαρὰ τῆς παρουσίας, τὴν αἴσθηση τῆς ὑπάρξεως καὶ τῆς γνώσεως, ἀνάμεσα σὲ γράμματα, λέξεις καὶ ἐκφράσεις. Γιατὶ ἡ Ἑλλάδα εἶναι ζωή, φῶς καὶ κί- νηση· καὶ ἂν αὐτὰ δὲν τὰ νοιώσῃς, τότε δὲν μπορεῖς νὰ φτάσῃς οὔτε στὴν λογική, τὴν ἐπιστήμη καὶ τὴν φιλοσοφία. Ἄχρηστες γνώσεις, περιττές, χωρὶς τὴν αἴσθηση καὶ τὴν χαρὰ τὴς ζωῆς καὶ τῆς δημιουργίας. Σκέψεις καὶ πάλι σκέψεις. Ἀλφειὸς καὶ Ἀρέθουσα:Ἡ ἀγάπη καὶ τὸ μῖσος Ἀτέλειωτες σειρὲς ἀπὸ γρήγορους συνειρμούς, ὅπως στὴν ἀρχαία Ἔγε- στα, ἐκεῖ ποὺ οἱ Ἀθηναῖοι ἔπεσαν θύματα τῆς πονηριᾶς τῶν Ἐγεσταίων, ποὺ δανείζονταν χρυσᾶ καὶ ἀργυρᾶ σκεύη ἀπὸ τοὺς γύρω τους καὶ ὑπο- σχόμενοι ἄλλα τόσα στοὺς Ἀθηναίους, ἂν τοὺς βοηθοῦσαν ἐναντίον τῶν Συρακουσίων. Ἀπληστία, φιλαργυρία· καὶ ἀκόμα ἀκοῦς στὰ λατομεῖα τῶν Συρακουσῶν, ἂν καθίσῃς κοντὰ στὸ «αὐτὶ τοῦ Διονυσίου», τὶς κραυγὲς καὶ τὰ βαρυγκομητὰ τῶν Ἀθηναίων αἰχμαλώτων, ποὺ μέσα ἐκεῖ κατάλα- βαν τί ἡ πλεονεξία σημαίνει. Ὄχι ὅμως ὅλοι, γιατὶ κάποιοι σώθηκαν, ὅπως μᾶς διασῴζει ἡ παράδοσις, ὅσοι γνώριζαν νὰ ἀπαγγείλουν ἀπὸ μνήμης Σο- φοκλῆ καὶ Αἰσχύλο. Καὶ τὸ θέατρο τῶν Συρακουσῶν. Κάθεσαι στὶς κερκίδες καὶ σιωπηλὰ σκέφτεσαι, φαντάζεσαι, ἀκοῦς. Καὶ εἶναι θαῤῥεῖς τὸ 472 π.X., ὅταν γιὰ πρώτη φορὰ ἐδῶ παρουσιάστηκαν οἱ Πέρσες τοῦ Αἰσχύλου, ὀκτὼ μόλις χρόνια μετὰ τὴν ναυμαχία τῆς Σαλαμῖνος. Αἰσχύλος – καὶ σκέφτεσαι τὸ ἐπί-