Ἡ καύση τῶν νεκρῶν Ὁ Κων. Γαλλῆς («Καύσεις Νεκρῶν ἀπὸ τὴ Νεολιθικὴ ἐποχὴ στὴ Θεσσαλία», Ἀθῆναι 1982, ἐκδ. Ταμείου Ἀρχαιολογικῶν Πόρων καὶ Ἀπαλλοτριώσεων) ἀναφέρει στὴ με- λέτη του, ὅτι μαρτυρίες καύσεως νεκρῶν βρέθηκαν στὴ Γιουγκοσλαβία, Βουλγαρία, Ρωσία καὶ γενικὰ στὴν Ἀνατολικὴ Εὐρώπη. Στὸν ἑλληνικὸ χῶρο βρέθηκαν εὑρήμα- τα στὴ Χαιρώνεια, στὸ Λαύριο, στὸ Μάνεση Ἐλατείας, στὸ Σουφλί, στὴ Λάρισα κ.ἀ. Ἐπίσης ἐνδείξεις καύσεως τῶν νεκρῶν βρέθηκαν καὶ στὴν προϊστορικὴ Ἰταλία, ποὺ συνεχίσθηκε μέχρι τοὺς κλασσικοὺς χρόνους. Τὸ φαινόμενο ἐξηγεῖται ἀπὸ τοὺς ἱστο- ρικοὺς μὲ τὸν νομαδικὸ βίο. Ἡ προγονολατρία εἶναι ἔντονη σ’ ὅλους τοὺς λαούς. Λόγῳ ὅμως τῶν συχνῶν μετακινήσεων τῶν ἀρχαιοτάτων λαῶν δυσκολεύονταν νὰ μεταφέρουν τὰ ὀστᾶ τῶν προγόνων καὶ διευκολύνονταν μὲ τὴν τέφρα τους. Στὴν Γεωμετρικὴ ἐποχὴ (1000-700 π.X.) καὶ στὴν Ὁμηρικὴ ἐποχὴ ἐπικρατοῦσε σχεδὸν κατ’ ἀποκλειστικότητα ἡ καύση τῶν νεκρῶν. Στὴν Ἰλιάδα (B 52) ἀναφέρεται: «ἀεὶ δὲ πυραὶ νεκύων καίοντο θαμειαί», δηλ. ἀδιάκοπα ἔκαιγαν πυρὲς μὲ νεκρούς. Σχετικὰ μὲ τὸν Πάτροκλο στὴν Ἰλιάδα(Ψ75-76) ἀναφέρεται: «Δὲν θὰ ξαναγυρίσω πιὰ ἀπὸ τὸν Ἅδη, ὅταν μὲ κάψετε ἀπάνω στὴν πυρά». Βλέπε καὶ Ἰλ. Ω. 785 κ.ἑ. καὶ Ὀδ. λ74-76. Στοὺς ἀρχαϊοὺς καὶ κλασσικοὺς χρόνους στὴν Ἑλλάδα ἔχουμε αὐξομεί- ωση τῆς καύσεως τῶν νεκρῶν. Στὸ νεκροταφεῖο τοῦ Κεραμεικοῦ βρέθηκαν ὑπολείμ- ματα μὲ θαμμένες τεφροδόχους. Γνωστὴ εἶναι ἡ καύση τοῦ Φιλίππου B´ τῆς Μακεδο- νίας τὸ 336 π.X. Βέβαια τότε δὲν ὑπῆρχαν κλίβανοι, ποὺ νὰ ἀποτεφρώνουν τὰ ὀστᾶ. Στὶς Ἀνατολικὲς θρησκεῖες δὲν ἔχουμε ἐνδείξεις καύσεως νεκρῶν. Οἱ Ἰσραηλίτες δὲν δέχονταν τὴν καύση. Ἐπίσης καὶ ὁ Ἰσλαμισμὸς ἀπέρριψε τὴν καύση τῶν νεκρῶν. Ἡ Καινὴ Διαθήκη ὁμιλεῖ γιὰ ἀνάσταση σωμάτων. Τὸ σῶμα τοῦ Κυρίου ἐτάφη. Βέβαια στὴν A´ Κορινθ. 13, 3 διαβάζουμε: «Καὶ ἐὰν παραδῷ τὸ σῶμα μου, ἵνα καυθήσωμαι», ἀλλὰ μᾶλλον οἱ λόγοι αὐτοὶ ἔχουν μεταφορικὸ καὶ συμβολικὸ νόημα. Ἐπίσης ὡς ρω- μαϊκὸ ἔθιμο ὁ Ρωμαῖος διοικητὴς τῆς Σμύρνης ἔδωσε ἐντολὴ νὰ καύσουν τὸν ἐπίσκο- πο Πολύκαρπο, «ὡς ἔθος αὐτοῖς», καθὼς ἀναφέρεται στὸ ἀρχαιότατο μαρτύριο τοῦ Ἁγ. Πολυκάρπου. Γεγονὸς ὅμως εἶναι, ὅτι στὴν Χριστιανικὴ Ἐκκλησία δὲν ἐπεκράτησε ἡ καύση, μά- λιστα δὲ ὑπὸ τὴν ἰσχυρὴ ἐπίδραση τῶν γνωστῶν ἀντιλήψεων περὶ ἀναστάσεως τῶν νε- κρῶν καὶ περὶ μελλούσης κρίσεως. Βέβαια, ὅπως ἀποφάνθηκαν ἐπιφανεῖς θεολόγοι κα- θηγητὲς καὶ ἀκαδημαϊκοὶ (Δημ. Μπαλᾶνος), καὶ πρόσφατα καὶ ὁ μακαριώτατος ἀρχιε- πίσκοπος, τὸ θέμα τῆς καύσεως ἢ μὴ δὲν εἶναι δογματικό. Ὁ ἀοίδιμος πρωτ. Εὐάγγε- λος Μαντζουνέας στὴ μελέτη του «Καύσεις τῶν Νεκρῶν» ἐπικαλεῖται κανόνες Συνό- δων, οἱ ὁποῖοι συνιστοῦν τὴν ἀξία τῆς παραδόσεως. Ἡ Τοπικὴ Σύνοδος τῆς Γάγγρας (καν. κα´) ὁρίζει: «Τὰ παραδοθέντα ὑπὸ τῶν Θείων Γραφῶν καὶ Ἀποστολικῶν Πα- ραδόσεων ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ γίγνεσθαι εὐχόμεθα». Ὁ δὲ M. Βασίλειος ἀποφαίνεται, ὅτι «τὰ πεφυλαγμένα δόγματα τὰ μὲν ἐκ τῆς ἐγγράφου διδασκαλίας ἔχομεν, τὰ δὲ ἐκ τῆς τῶν Ἀποστόλων παραδόσεως». Καμμία ὅμως σύνοδος δὲν ἀσχολήθηκε συγκεκριμέ- να γιὰ τὴν καύση ἢ ταφὴ τῶν νεκρῶν. Ὁ ἴδιος συγγραφέας κληρικὸς δέχεται στενὴ συνάφεια καὶ συγγένεια μεταξὺ ἐθίμου καὶ παραδόσεως. Ἀκριβῶς δέχεται τὴν ἀλή- θεια μέσα στὴν τηρούμενη καὶ ἐνεργούμενη παράδοση. Καταφαίνεται λοιπὸν σαφῶς, ὅτι οἱ ὑπέρμαχοι τῆς ταφῆς τῶν νεκρῶν, ἐκπρόσωποι