Ἱπποκράτης: Συνεχιστής, ὄχι «πατέρας», μιᾶς μακραίωνης ἰατρικῆς παραδόσεως OI ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΕΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ TOY Ἀρκετοὶ ἔχουν διατυπώσει κατὰ καιροὺς σκέψεις, ἀναφορικὰ μὲ τὴν ἀνάπτυ- ξη τῆς ἰατρικῆς στὴν ἀρχαία Ἑλλάδα1,2. Περιοδικά, ἐφημερίδες, τηλεοπτικὲς ἐκπομπὲς κάνουν συχνὲς ἀναφορὲς ἐπὶ τοῦ θέματος. Σχεδὸν πάντα ἡ συζήτηση ἐπικεντρώνεται σὲ δύο μορφὲς τοῦ ἀρχαίου ἰατρικοῦ κόσμου, τὸν Ἀσκληπιὸ καὶ τὸν Ἱπποκράτη, τὸν καλούμενο «πατέρα» τῆς σύγχρονης ἰατρικῆς. I. O ΙΠΠΟΚΡΑΤΗΣ - ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΕΡΓΟ Ἂν κανεὶς ἀσχοληθῇ λίγο πιὸ διεξοδικὰ μὲ τὸ ἱπποκράτειο ἔργο, θὰ μείνῃ πράγματι μὲ τὸ στό- μα ἀνοικτό. Τὰ ἀποδιδόμενα στὸν Ἱπποκράτη εἶναι ἐν συνόψει τὰ ἀκόλουθα3,4. •Ἔδινε ὁδηγίες καὶ προέβαινε σὲ ἀνατάξεις σχεδὸν ὅλων τῶν ὀστῶν, ὄχι μόνο τῶν ἄκρων ἀλλὰ καὶ τῆς κλείδας, τῆς σιαγόνας, τοῦ κρανίου κ.λπ., εἴτε ἐπρόκειτο περὶ ἁπλῶν εἴτε περὶ ἐπιπεπλεγμέ- νων. •Κατεσκεύασε μηχανήματα δικῆς του ἐπινοήσεως γιὰ ἀνατάξεις δύσκολων ἐξαρθρημάτων καὶ κα- ταγμάτων. •Ἀκινητοποιοῦσε τὰ ὀστᾶ σὲ περιπτώσεις καταγμάτων καὶ ἀνέμενε τὴν συγκόλλησή τους γύρω στὴν τριακοστὴ ἡμέρα, ὅπως ἀναμένεται καὶ σήμερα. •Προέβαινε σὲ παρακεντήσεις τοῦ θώρακος πρὸς παροχέτευση πλευριτικῶν ἐξιδρωμάτων ἢ ἐμπυη- μάτων. Συνιστοῦσε μάλιστα, ἡ παροχέτευση τῶν ἐμπυημάτων νὰ γίνεται βαθμιαῖα, ὥστε νὰ δοθῇ χρόνος γιὰ τὴν δημιουργία τῶν ἀπαραίτητων συμφύσεων μεταξὺ τῶν δύο τμημάτων (πετάλων) τοῦ ὑπεζωκότα καὶ νὰ ἀποφεύγεται ἔτσι ὁ μοιραῖος πνευμοθώρακας. •Προέβαινε σὲ πλευροτομές. •Προέβαινε σὲ παρακεντήσεις κοιλίας ἐπὶ ἀσθενῶν μὲ ἀσκίτη. •Διάνοιγε ἡπατικὰ ἀποστήματα, παροχέτευε τὸ σηπτικὸ περιεχόμενο μὲ σωλῆνα καὶ ἐν συνεχείᾳ ἔπλενε τὴν προκύπτουσα κοιλότητα μὲ κρασί. •Διάνοιγε περινεφρικὰ ἀποστήματα, ἀκολουθώντας τὴν ἴδια διαδικασία. •Χειρουργοῦσε τὰ συρίγγια τοῦ δακτυλίου τοῦ πρωκτοῦ. •Χειρουργοῦσε τὶς αἱμορροΐδες. •Χειρουργοῦσε ὡρισμένους καλοήθεις ὄγκους, ὅπως τὸ βατράχιον τῶν σιελογόνων ἀδένων ἢ τοὺς πολύποδες τῆς μύτης. •Μὲ τὴν ὀδοντάγρα ἀφαιροῦσε τοὺς ὀδόντες. •Ἦταν σὲ θέση νὰ προβαίνῃ σὲ καθαρισμὸ τῶν ὀδόντων ἀπὸ τὴν τερηδόνα. •Προέβαινε σὲ καθετηριασμὸ τῆς οὐροδόχου κύστεως καὶ ἦταν σὲ θέση νὰ ἀφαιρῇ τυχὸν ὑπάρχο- ντες λίθους ἐντὸς αὐτῆς. •Ἦταν σὲ θέση νὰ ἐκτελῇ κρανιοτομές, κρανιοανατρήσεις μεταχειριζόμενος τρύπανα καὶ πρίονες, ἐργαλεῖα ποὺ μέχρι σήμερα παραμένουν ἀναντικατάστατα. •Περιγράφει μὲ πλήρη ἀκρίβεια τὴν ἐπιληψία. •Περιγράφει τὴν διάσειση. •Ἤξερε νὰ ἐκτελῇ ἀκρωτηριασμοὺς τῶν ἄκρων, ἂν παρίστατο ἀνάγκη καὶ μάλιστα ὄχι μόνο δι’ ἀπε- ξαρθρώσεως ἀλλὰ καὶ διὰ διεκπρίσεως τῶν ὀστῶν πάνω καὶ κάτω ἀπὸ τὴν ἄρθρωση. •Ἦταν γνώστης τῶν λοιμώξεων καὶ περιγράφει τὸν τέτανο, τὴν μηνιγγίτιδα, τὸ ἐρυσίπελας (στρε- πτοκοκκικὴ λοίμωξη τοῦ δέρματος). •Ἐμβάπτιζε τὰ ράμματα ποὺ χρησιμοποιοῦσε σὲ καυτὸ λάδι ἀποστειρώνοντάς τα μ’ αὐτὸν τὸν τρό- πο πλήρως.