Οἱ πρῶτοι ἀνατόμοι καὶ ὁ Δημόκριτος ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΣΠΑΝΙΕΣ ΑΡΧΑΙΕΣ ΠΗΓΕΣ Τὸν σημερινὸν ἐπιστημονικὸν ἰατρικὸν ὅρον ἀνατομίαἀπέδιδον οἱ ἀρχαῖοι Ἕλληνες μὲ τὴν λέξιν ἀνατομή.Ἡ ἀνατομὴ ἐγίνετο ἐπὶ θανατωθέντων ζῴων κυρίως, ἐνίοτε ὅμως καὶ ἐπὶ ζώντων ζῴων. Πρῶτος ἀνατόμος φαίνεται, ὅτι ἦτο ὁ φιλόσοφος-ἰατρὸς Ἀλκμαίων ὁ Κροτω- νιάτης (γεννηθεὶς τὸ 530 π.X.), ὁ ὁποῖος ἀσχολήθηκε μὲ τὴν ἀνατομία τῶν ζῴων, μὲ σκοπὸ νὰ γνωρίσῃ τὴν ἐσωτερικὴν ὀργάνωσιν τοῦ σώματός των. Λέγεται δέ, ὅτι ὁ Ἀλκμαίων διενεργοῦσε ἔρευνες καὶ ἐπειραματίζετο, ἀνατέμνοντας ζῶντα ζῷα. Τὴν σχετικὴ πληροφορία παρέχει ὁ Λατῖνος συγγραφεὺς Χαλκίδιος, ὁ ὁποῖος μετέφρασε καὶ ἐσχολίασε τὸν διάλογο τοῦ Πλάτω- νος «Τίμαιος». Δεύτερος, λέγουν, ὅτι ἀσχολήθηκε σοβαρῶς μὲ τὴν ἀνατομία ὁ φιλόσοφος Ἐμπεδοκλῆς (490-430 π.X.). Μετὰ τοὺς ἀνωτέρω δύο φιλοσόφους-ἰατροὺς ἀσχολήθηκε σοβαρῶς μὲ τὴν ἀνατομία ὁ φι- λόσοφος Δημόκριτος ἀπὸ τὰ Ἄβδηρα τῆς Θρᾴκης (460-330 π.X.). Σχετικὲς πληροφορίες περὶ ἐνασχολήσεως τοῦ Δημοκρίτου μὲ τὴν ἀνατομία ἔχομε ἀπὸ ἐπιστολὴν τοῦ «Πατρὸς τῆς Ἰα- τρικῆς» Ἱπποκράτους τοῦ Κῴου (460-356 π.X.). ΟΔημόκριτος ὑπῆρξε ὁ σοφώτατος, ὁ πολυ- μαθέστατος καὶ ὁ πολυγραφώτατος μετὰ τὸν Ἀριστοτέλη καὶ τὸν Ποσειδώνιο. Διεκρίνετο γιὰ τὴν ἄκρα του σπουδὴν καὶ γνῶσιν περὶ τὰ φυσικά, γιὰ τοῦτο καὶ ἐπωνομάσθηκε κατ’ ἐξοχὴν «φυσικὸς» καὶ «Σοφία». Συμπεραίνεται, ὅτι αὐτὸς πρῶτος ἕνωσε τὰ μαθηματικὰ μὲ τὴν πειραματικὴν φυσική. Ὅμως ὁ Δημόκριτος διεκρίνετο ἐπίσης καὶ γιὰ τὴν μεγάλην του κλίσιν πρὸς τὴν ἀνατομία καὶ τὴν φυσιολογία. Λόγῳ τῆς κλίσεώς του αὐτῆς ἀπεμακρύνθη ἐκ τῆς πόλεως (Ἀβδήρων) καὶ ἐκλείσθη σ’ ἕναν κῆπο, ὅπου ἀνέτεμνε ζῷα καὶ ἔκαμνε πάνω σ’ αὐτὰ ἀνατομικὲς παρατη- ρήσεις καὶ φυσιολογικὰ πειράματα. Ἀγαποῦσε ὁ φιλόσοφος μὲ ὑπερβολὴ τὸν μοναχικὸ καὶ φιλέρημο βίο. Γιὰ τὸν λόγον αὐτὸν ἀπέφευγε τὴν ταραχώδη καὶ θορυβώδη ζωὴ τῆς πόλεως· καὶ ἄλλοτε μὲν ἐκλείνετο μέσα σὲ σπήλαια, ἄλλοτε δὲ φιλοσοφοῦσε καθήμενος κάτω ἀπὸ τὴν σκιὰ τῶν δένδρων καὶ πάνω σὲ μαλακὸ χόρτο ἢ πλησίον τῶν ρείθρων τῶν ὑδάτων. Ἐσυνήθι- ζε ὁ φιλόσοφος νὰ γελᾷ πάντοτε, ἐμπαίζοντας τὴν ἀνθρώπινη ζωὴ ὡς μίαν ἀκατάπαυστη κωμῳδία. Γιὰ τοὺς λόγους αὐτοὺς οἱ συμπολίτες του τὸν θεώρησαν ὡς φρενοβλαβῇ καὶ πα- ράφρονα καὶ προσεκάλεσαν τὸν Ἱπποκράτη γιὰ νὰ τὸν θεραπεύσῃ. Ὁ Ἱπποκράτης, ποὺ ἦτο φίλος τοῦ Δημοκρίτου (ὁ Ἱπποκράτης ἐκτὸς τῆς φιλίας του μὲ τὸν Δημόκριτο, λέγεται ὅτι ὑπῆρξε καὶ μαθητής του) ἦλθε στὰ Ἄβδηρα καὶ συναντήθηκε μὲ τὸν Δημόκριτο καὶ μετὰ ἀπὸ διαλογικὴν συζήτησιν ποὺ εἶχε μαζί του ἔκρινεν, ὅτι ὁ Δημόκριτος ἔχαιρεν ἄκρας πνευ- ματικῆς καὶ ψυχικῆς ὑγείας καὶ ὅτι πραγματικὰ ἀνόητοι ἦσαν οἱ Ἀβδηρίτες, ποὺ τὸν προ- σεκάλεσαν. Εἶναι δὲ χαρακτηριστικὴ ἡ ἐπιστολὴ τοῦ Δημοκρίτου πρὸς τὸν φίλο του Ἱππο- κράτη, στὴν ὁποία λέγει ἀστειευόμενος: «Ἦλθες πρὸς ἐμέ, Ἱπποκράτη, ὡς νὰ ἐπήγαινες πρὸς παραφρονοῦντες (τρελλούς),γιὰ νὰ μοῦ δώσῃς ἑλλέβορον, ἐπειδὴ ἐπίστευσες σὲ ἀνοήτους ἀνθρώπους (ἐννοεῖ τοὺς συμπολίτες του Ἀβδηρίτες), οἱ ὁποῖοι θεωροῦν τὸν κόπον (μόχθον) τῆς ἀρετῆς ὡς παραφροσύνη...». Τὴν ἐνασχόλησιν τοῦ Δημοκρίτου μὲ τὴν ἀνατομία ἐπὶ ζῴων φανερώνει ἡ ἐπιστολὴ τοῦ Ἱπποκράτους πρὸς τὸν Δαμάγητο. Στὴν ἐπιστολὴν αὐτὴν περιγράφει ὁ Ἱπποκράτης τί εἶπαν μεταξύ τους καὶ μὲ τὶ ἠσχολεῖτο ὁ Δημόκριτος τὴν ὥρα ποὺ τὸν ἐπισκέφθηκε, ὡς ἑξῆς: «ὉΔη- μόκριτος εἶχε μὲ μεγάλη τάξιν ἐπάνω στὰ γόνατά του ἕνα βιβλίο καὶ μερικὰ ἄλλα πράγματα τοποθετημένα κοντὰ στὰ γόνατά του ἀπὸ τὰ δύο μέρη. Εἶχε δὲ συσσωρεύσει καὶ ἀρκετὰ ζῷα ἐξ ὁλοκλήρου τεμαχισμένα. ὉΔημόκριτος ἄλλοτε μὲν ἔγραφε ἐντόνως (γρήγορα) καὶ καθη-