Προμηθεύς, Ἀπολλώνιο καὶ Διονυσιακὸ Πνεῦμα Διαβάζοντας στὸ τεῦχος 200-201 τοῦ «Δαυλοῦ» διεξοδικὰ τὴν ἀνάλυση γιὰ τὸ Διονυσιακὸ καὶ Ἀπολλώνιο Πνεῦμα γεμίζει ἡ ψυχὴ τοῦ ἀνθρώπου μεγαλωσύνη καὶ καλωσύνη. Τότε, στὴν Ἀρχαιότητα, τὸ «Συμπαντικὸ μηχάνημα» ἄνθρωπος λειτουργεῖ σὲ ὅλο τὸ εὐρὺ φάσμα τῆς ὕπαρξής του. Ἕνας παμμέγιστος πο- λιτισμὸς ἀστράφτει στὸ Σύμπαν – ἀντανάκλαση ὁπωσδήποτε τῆς ἀναμφισβήτητης μεγαλωσύνης του. Ὁ Προμηθέας ἔστρωσε μὲ ἐλευθερία τὸ δρόμο. Ἔτσι τὸ πνεῦμα σὲ μιὰ μεγαλειώδη περί- σκεψη δέχεται τὴ γιγαντιότητα τοῦ Ἀπείρου μέσα ἀπὸ τὶς δυ- νατότητες τῆς ὑπόστασής μας. Ὅμοια ἡ μέθη τῶν αἰσθήσεων καὶ τῶν συναισθημάτων σκιρτᾷ κι αὐτὴ στὸ ὑπέροχο ἀνθρώπινο σῶμα, ὅπως ἦταν τότε. Ἐκεῖ ποὺ ἡ παγκοσμιότης φθάνει στὴν ἀνθρώπινη ἔκσταση τοῦ ἔρωτα καὶ σὲ ὅ,τι ἄλλο ὄμορφο ἔχει ἡ ψυχὴ τοῦ ἀνθρώπου. Ἴσως ἔτσι οἱ τερατώδεις δυνάμεις τῆς φύ- σης, ποὺ γεννοῦν τὸ Σύμπαν, ἔρχονται στὸν πλανήτη Γῆ, νὰ ποῦν τὸ τραγούδι τους. Ὁ μικρὸς ἄνθρωπος στὴν ἀγκαλιά της τρομά- ζει! Καὶ τῆς Γῆς καὶ τῆς Ἀνδρομάχης ὁ Ἕκτορας βγάζει τὴν πε- ρικεφαλαία, ἀλλὰ καὶ γιὰ νὰ ἰδῇ τὸ ἀνθρώπινο πρόσωπό του ὁ μι- κρός του γιός, ποὺ εἶναι τρομαγμένος στὴν ἀγκαλιὰ τῆς μάνας του καὶ νὰ ἡσυχάσῃ ἀποχαιρετῶντας τον... Συγκρούσεις γαλαξιῶν καὶ ἀστέρες νόβα, τερατώδη φαινόμενα ποὺ ἀνακαλύπτει τὸ δορυφορικὸ τηλεσκόπιο Hubble. Μαῦρες τρύπες, ἐκεῖ ὅπου ἡ βαρύτης σὲ ἀσύλληπτους ἀριθμοὺς καταργεῖ τοὺς γνωστοὺς φυσικοὺς νόμους καὶ φυλακίζει τὸ πανελεύθερο φῶς. Ἁρμονία ὅμως μετὰ ἀπὸ ὅλα τοῦτα· μετὰ τὶς φωτιὲς, τὰ σφυ- ριὰ καὶ τὰ ἀμόνια τοῦ Ἡφαίστου στὸ Ἄπειρο. Στὴ θεωρία τῶν κβάντα (μικροσωματιδίων) ἄλλος ἕνας ἄπειρος κόσμος, ἐκτὸς ἀπὸ τὸ μεγάκοσμο, ἁπλώνεται. Δὲν εἶναι οὔτε ἀπολύτως προκα- θωρισμένος (ἀρχὴ τῆς «ἀπροσδιοριστίας») οὔτε ἐντελῶς ἀκαθό- ριστος. Εἶναι «ἐλαστικός», «ζωντανός», «ἀναπνέει». Ἔτσι ἡ ζωὴ ὑφασμένη στὰ δὶς τῶν ὀργανικῶν του ἑνώσεων, ὅπως ἡ μοριακὴ βιολογία λέει, κολυμπᾶ κι αὐτὴ στὸ ταξίδι της. «Ὦ! τῆς αὐγῆς κροκάτη γάζα, γαρούφαλα τοῦ δειλινοῦ», λέει ὁ ποιητής. Ἐδῶ ἔρχεται γιὰ πρώτη φορὰ ἡ καταπληχτικὴ ἀρχαία Τέχνη, νὰ μᾶς δώσῃ τὴν ἀντάξια τοῦ σύμπαντος ἔκφρασή της. Τὸ