Ὁ γεωδαιτικὸς τριγωνισμὸς τῶν πόλεων καὶ τῶν ἱερῶν τῆς Μινωικῆς Κρήτης ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΗΜΕΙΟ ΑΝΑΦΟΡΑΣ H ΚΝΩΣΟΣ Οἱ πόλεις κατὰ τὴν μινωικὴ ἐποχὴ εἶχαν γεωδαιτικὴ καὶ ἀστρονομικὴ ἀλληλοεξάρ- τηση μὲ παγκόσμιο σημεῖο ἀναφορᾶς τὴν Κνωσό, ἡ ὁποία βρίσκεται μαζὶ μὲ τὴν Φαι- στὸ καὶ τὴν Πάφο τῆς Κύπρου στὸν 35°παράλληλο, ὁ ἀριθμὸς δὲ τῶν φύλλων ποὺ ἔχουν οἱ ρόδακες καὶ τὰ διάφορα ὀνομαζόμενα σήμερα «ἀστέρια», εἶναι χαρακτηριστικὸς τοῦ κάθε γεωγραφικοῦ παραλλήλου. Ἔτσι μποροῦμε ἀπὸ τὴ ζωγραφικὴ μὲ ρόδακες νὰ δια- κρίνωμε, ἂν ἕνα ἀγγεῖο ἔχῃ σχέση π.χ. μὲ τὴν Κρήτη ἢ μὲ τὶς Μυκῆνες, ποὺ βρίσκονται στὸν 38°παράλληλο. Οἱ πόλεις μεταξύ τους σχηματίζουν ἰσοσκελῆ τρίγωνα: τὸ τρίγω- νο Κνωσός-Σπάρτη-Δωδώνη εἶναι ἰσοσκελὲς ὅπως καὶ τὰ τρίγωνα Ὀλυμπία-Δελφοί- Ἀθῆναι, Σπάρτη-Ἀθῆναι-Δῆλος, Σπάρτη-Δωδώνη-Ἀθῆναι, Δελφοὶ-Ἄργος-Ἀθῆναι κ.ἄ. Ὁ προσανατολισμὸς τῶν ἱερῶν γινόταν μὲ βάση ὡρισμένα ἑστιακὰ κέντρα (ὀμφα- λοὺς) ὅπως π.χ. τοὺς Δελφούς, τὴν Δῆλο, τὶς Σάρδεις, τὸ ἱερὸ τοῦ Ἄμμωνος Διὸς στὴν ὄαση Σίβα τῆς Αἰγύπτου, τὸ ὁποῖο εἶχε κτίσει τὸ 570 π.X. ὁ Φαραὼ Ἄμασις στὸ ὄνομα τοῦ Ἡλίου Ἄμμωνα. Ὑπῆρχε δὲ ἐκεῖ μαντεῖο, τὸ ὁποῖο συμβούλεψε τὸν Μέγα Ἀλέ- ξανδρο, ὅτι εἶναι αὐτὸς ποὺ δικαιοῦται νὰ κυριαρχήσῃ στὴν Αἴγυπτο. Οἱ δυνάστες τῶν Αἰγυπτίων εἶχαν ἐκτραπῆ ἀπὸ τὸ σύστημα αὐτό, στὸ ὁποῖο προσπάθησε νὰ τοὺς ἐπα- ναφέρῃ ὁ Φαραὼ Ἀχενατῶν χωρὶς ἐπιτυχία. Ἀργότερα ὁ Μενέλαος, κάτοχος τῆς γνώ- σης τῆς γεωδαισίας ἀπὸ τὸν πρόγονό του Θυέστη, ἀνανέωσε τὸ σύστημα αὐτὸ τοῦ ἀπώ- τατου παρελθόντος, χτίζοντας τὴν Κάνωπο σχεδὸν πάνω στὰ ἐρείπια τῆς προδυναστικῆς πρωτεύουσας Μπεχντέτ, ἡ ὁποία ἐναρμονιζόταν γεωδαιτικὰ μὲ μιὰ σειρὰ ὀμφαλῶντοῦ βόρειου ἡμισφαιρίου. (Βλ. περισσότερα εἰς Θ. Μανιᾶ, «Τὰ ἄγνωστα μεγαλουργήματα τῶν ἀρχαίων Ἑλλήνων»). Θαυμάσαμε τὶς γεωδαιτικὲς γνώσεις τῶν Μινωιτῶν σὲ συν- δυασμὸ μὲ τὴν θρησκευτικὴ συνείδησή τους, ὅταν ἐρευνῶντας παρατηρήσαμε τὰ ἑξῆς: 1) Τὸ ὀμφάλιο πεδίο τῆς Κνωσοῦ, τὸ ὁποῖο ἦταν κέντρο γεωδαιτικῆς ἀναφορᾶς, βρί- σκεται στὸ βαρύκεντρο (κέντρο βάρους), δηλαδὴ στὸ σημεῖο τομῆς τῶν μεσοκαθέτων τοῦ ἰσοσκελοῦς τριγώνου, τοῦ ὁποίου ἡ προβολὴ ἔχει κορυφὲς τὰ μεγάλα λατρευτικὰ σπή- λαια Ἀρκαλοχωρίου-Ψυχροῦ-Σκοτεινοῦ, τὸ κέντρο τοῦ ὁποίου βρίσκεται κοντὰ στὸ ἀεροδρόμιο Καστελλίου Πεδιάδος στὸν νομὸ Ἡρακλείου Κρήτης καὶ συγκεκριμένα λί- γο βορειοανατολικὰ τοῦ χωριοῦ Εὐαγγελισμός. Ὀμφαλοὺςστὴν ἀρχαιότητα χαρακτήριζαν καὶ τὰ γεωγραφικὰ κέντρα. Ἐξ ἄλλου ἡ σωστὴ ὀνομασία εἶναι Ὀμφάλιον πέδον= πεδίον = ἡ μεσοχωριὰ κατὰ τὸν N. Σταυρα- κάκη. Καὶ ὁ Sprattτοποθετεῖ τὸ πεδίο αὐτὸ στὴν σημερινὴ πεδιάδα τοῦ Καστελλίου τῆς ἐπαρχίας Πεδιάδος (δὲν γνωρίζω, ἐὰν ἡ τοποθέτηση τοῦ Sprattἔχει γεωμετρικὰ στη- ρίγματα) καὶ τὶς Θενὲς στὸ σημερινὸ χωριὸ Σαμπᾶς τῆς ἴδιας ἐπαρχίας βορειοδυτικὰ τοῦ Καστελλίου. Ἀπὸ τὴν πεδιάδα τοῦ Καστελλίου πηγάζει ὁ ποταμὸς Καρτερός, ὁ ἀρχαῖος Ἀμνισὸς ἢ Τρίτων. Κατὰ τὸνΔιόδωρο τὸν Σικελιώτη στὴν περιοχὴ τῶν πηγῶν τοῦ Τρίτωνος γεν- νήθηκε ἡ Ἀθηνᾶ ἀπὸ τὸν Δία, καὶ ἀπὸ αὐτὸν τὴν ἔλεγαν Τριτογένειαν. «Μυθολογοῦσι δὲ καὶ τὴν Ἀθηνᾶν κατὰ τὴν Κρήτην ἐκ Διὸς ἐν ταῖς πηγαῖς τοῦ Τρίτωνος ποταμοῦ γεννηθῆναι, διὸ καὶ Τριτογένειαν ὀνομασθῆναι. Ἔστι δὲ καὶ νῦν ἔτι περὶ τὰς πηγὰς ταύτας ἱερὸν ἅγιον τῆς θεοῦ ταύτης, ἐν ᾧ τόπῳ τὴν γένεσιν αὐτῆς ὑπάρξαι μυθολο- γοῦσι». Ἡ ἴδια ἡ λέξη Ἀθηνᾶ, στὴν Κρητικὴ διάλεκτο Ἀτάνα (Τὰνστὴν Κρήτη ὁ Δίας),