ΕΝΑ ΙΔΑΝΙΚΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ἐμπινευσμένο ἀσπὸ τὸ «Κλεοστράτιον» Τὸ σύγχρονο ἡμερολόγιο. Τὸ 45 π.Χ. ὁ Ἰούλιος Καῖσαρ ἐπιθάλλει τὸ ἠλιακὸ ἡμερολόγιο τοῦ Σωσιγένη (στηριγµένο σὲ ἔργο τοῦ ᾿Αρχιμήδη) ἀντὶ τοῦ ἑλληνι- κοῦ σεληνιακοῦ, ἀποτελουμένου ἀπὸ 365 ἡμέρες καὶ ἀνὰ τέσσερα ἔτη ἀπὸ 366 (ὁ{- σεχτον). Οὔτε ὅμως οἱ 365,25 ἡμ. ταυτίζονται μὲ τὸ πραγματικὸ τροπικὸ (ἡλιακὸ) ἔτος διαρκείας 365 ἡμερῶν 5 ὡρῶν 48 45”, μὲ ἀποτέλεσμα τὸ 1582 ἐπὶ πάπα Γρη- γορίου 13ου νὰ προστεθοῦν 10 ἡμέρες, γιὰ νὰ καλυφθῇ ἡ διαφορά. Τὸ πρόόλη- μα θεθαίως δὲν λύθηκε, ἐφ᾽ ὅσον συνεχίζουμε νὰ χρησιμοποιοῦμε τὰ δίσεκτα ἔτη" ἔτσι πρέπει κάθε ἑκατονταετία περίπου νὰ ἀφαιρῆται 1 ἡμέρα. Συμπερασματι- κά: τὸ ἡμερολόγιό µας ἔχει ἱκανοποιητικὴ προσέγγιση καὶ ὁ ὑπολογισμὸς τοῦ ἔτους εἶναι εὔκολος, μὲ µόνο ἐλάττωμα ὅτι οἱ μῆνες εἶναι ἄνισοι (30, 31, 28 ἡμ.) καὶ δὲν ἔχουν ἀκέραιο ἀριθμὸ ἑόδομάδων. ᾿Αλλὰ θὰ ἐπανέλθουμε. Τί συνέδθαινε ὅμως στὴν ἀρχαία Ἑλλάδα: Ὁ ἰδανικὸς συνδυασμός. Ἦταν θέµα πολιτικῆς θούλησης ἡ καθιέρωση τοῦ ἤδη γνωστοῦ ἡλιακοῦ ἡμερολογίου 365 !/ ἡμερῶν. ᾿Αλλὰ οἱ Ἕλληνες, ὅπως ὅλοι οἱ ἀρχαῖοι λαοί, ἐσέδοντο τὴν Φύση, ὄχι σὰν «περιθάλλον» ἀλλὰ σὰν τὴν Μεγά- λη Μητέρα. “Ὅπως ὁ Οὐρανός καὶ ὁ Ἥλιος εἶναι ἀρσενικά, ἔτσι καὶ ἡ Γαῖα, ἡ Νύξ καὶ ἡ Σελήνη εἶναι θηλυκά. Ἢ ἰσορροπία "Αρρεν-Θῆλυ, Ηλιος-Σελήνη δὲν θὰ διαταραχθῇ. Πῶς ὅμως θὰ συνδυασθῇ ἡ μικρότερη μονὰς (ὁ σεληνιακὸς μή- νας 29,53022... ἡμερῶν - 29 ἡ. 12ω. 43,85) μὲ τὴ μεγάλη (τὸ ἠλιακὸ τροπικὸ ἔτος Ξ 365,2421 578... ἡμερῶν); [Οἱ τιμὲς αὐτὲς εἶναι οἱ σήµερα παραδεδεγµένες. ] Τὸ πρόθληµα ἐτέθη γιὰ τοὺς Ἕλληνες καὶ πολλοὶ ἀστρονόμοι, γεωµέτρες, µα- θηματικοὶ ἀνταποκρίθηκαν στὴν πρόκληση. Κατὰ τὰ Μηδικὰ (περίπου 480 π.Χ.) ὁ ἀστρονόμος Κλεόστρατος προτείνει (καὶ οἱ ᾿Αθηναῖοι ἀποδέχονται) τὴν ᾽Οκτα- ετηρίδα, ἤτοι κύκλον ὀχτὼ ἐτῶν. Ἢ ἰδέα του ἦταν ἐχπληκτικὴ στὴν ἁπλότητάτης καὶ στὴν ἀσύλληπτη προσέγγιση στὸν πραγματικὸ χρόνο. Ξεκινῶντας μὲ τὸ γνωστὸ σεληνιακὸ ἔτος τῶν 12 μηνῶν (μὲ 29 καὶ 30 ἡμέρες ἐναλλάξ: 29χ6-30χ6-:354 ἡμέρες), προσθέτει ἕνα 13ο ἐμόόλιμον μῆνα 30 ἡμερῶν στὸ τέλος τοῦ 3ου ἔτους. Τὸν ἴδιο μῆνα προσθέτει στὸ τέλος τοῦ δου καὶ τοῦ δου ἔτους, δηλ. τρεῖς συνολικὰ ἐμδολίμους. Τὸ σύνολο τῆς ὀκταετηρίδας ἦταν --32.54χϑ :3χ30Ξ- 2.922 ἡμέρες μὲ διαφορὰ ἀπὸ τὰ τροπικὰ (365.24218χ8- 2921.938) μόλις 0.06 ἡμέρες -- 1,5 ὥρας, ἤτοι στὰ 100 ἔτη --18 ὧρες! Ὃ «Κλεοστράτους ἐνιαυτὸς» ἦταν ἀκριδέστερος ἀπὸ τὸν σημερινό! Εἶχε ὅμως μίαν ἀτέλεια. Τὰ ὃ σεληνιακὰ ἔτη εἰχαν ἄθροισμα 99 σεληνιακοὺς μῆνες (12:12:13 Ὁ12:13:12:..12:.13} καὶ σύνολο 2.923,5 ἡμέρες, δηλ. «προχωροῦσε» ἡ σελήνη κατὰ 1,5 ἡμ. Μικρὸ τὸ κακό; Σὲ 80 ἔτη οἱ μῆνες δὲν θὰ ξεκινοῦσαν μὲ νέα σελήνη ἀλλὰ μὲ πανσέληνο. Καὶ αὐτὸ τὸ θεωροῦσαν ἀπαράδεκτο οἱ Ἕλληνες, Ἢ διόρθωση γίνεται ἐνωρίτερα (τὸ 440 π.Χ. ἐπὶ Περικλέους) ἀπὸ τὸν Μέτωνα τὸν ᾿Αθηναῖο, ἀστρονόμο καὶ γεωμέτρη (6λ. «Λεξικὸν Ἑλληνικῆς Γλώσσης» τοῦ