OI ΓΕΝΝΗΤΟΡΕΣ TOY ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ κθ.Ἀρχιμήδης Ὁ Συρακούσιος θεωρεῖται ὡς ἡ μεγαλυτέρα μαθηματικὴ μεγαλοφυΐα ὅλων τῶν ἐποχῶν. Μποροῦσε νὰ διατυπώνῃ ἐκ τοῦ προχείρου σπουδαῖες προτάσεις καὶ θεω- ρήματα, κατὰ τρόπον μάλιστα τόσον ἁπλό, ὥστε ὁ καθεὶς νὰ νομίζῃ ὅτι δύναται νὰ ἐξεύρῃ τὴν ἀπόδειξίν τους. Τὰ συγγράμματά του ἀποτελοῦν πρωτότυπες ἐπιστημο- νικὲς ἐργασίες, ποὺ διανοίγουν διαρκῶς νέους δρόμους εἰς τὴν ἔρευνα τῶν μαθημα- τικῶν, τῆς φυσικῆς, τῆς μηχανικῆς καὶ τῆς ἀστρονομίας. Ὁ Νεύτων θεωροῦσε ὡς μέγα δυστύχημα τὸ γεγονός, ὅτι δὲν εἶχε μελετήσει τὰ συγγράμματά του, ἐνῷ ὁ Λάι- μπνιτς, ὁ πατέρας τῆς ἀπειροστικῆς ἀναλύσεως, πίστευε, ὅτι αὐτὸς ποὺ κατανοεῖ τὸν Ἀρχιμήδη καὶ τὸν Ἀπολλώνιο, παύει νὰ θαυμάζῃ τὸν οἱονδήποτε σύγχρονο ἐφευ- ρέτη καὶ τὶς ἀνακαλύψεις του. Δωριεὺς τὸ γένος (οἱ Συρακοῦσες ἱδρύθηκαν ἀπὸ τοὺς Κορινθίους τὸ 734 π.X.), χρησιμοποιοῦσε τὴν δωρικὴν διάλεκτο κι ἔμεινε ἀφωσιωμένος στὴν ἰδιαίτερήν του πατρίδα, χάριν τῆς ὁποίας θυσίασε τὴν Ἀλεξάνδρεια –τὸ Πνευματικὸ Κέντρο ἐκεί- νης τῆς ἐποχῆς–, ὅπου μόνον ἐπὶ μικρὸν διάστημα παρέμεινε. Δὲν πρόλαβε ἐν ζωῇ τὸν ἰσοστάσιόν του μαθηματικὸν Εὐκλείδη· σχετίσθηκε ὅμως μὲ τοὺς μαθητές του: τὸν Σάμιο ἀστρονόμο Κόνωνα, τοῦ ὁποίου τὴν γνώμη πολὺ ὑπελήπτετο (στὸ «Περί σφαίρας καὶ κυλίνδρου»ἔργο του ἐκφράζει τὴν λύπην του γιὰ τὸν θάνατο τοῦ ἀνδρός)· τὸν Δοσίθεο, στὸν ὁποῖο ἀφιερώνει τὸ ἔργον του «Περὶ παραβολῆς»·τὸν με- γάλο γεωγράφο, ἀστρονόμο, ἱστορικὸ καὶ μαθηματικὸ Ἐρατοσθένη, στὸν ὁποῖο ἀφιε- ρώνει τὰ συγγράμματά του «Περὶ μηχανικῶν θεωρημάτων, πρὸς Ἐρατοσθένην ἔφο- δος»καὶ «Βόειον πρόβλημα». Ὁ Ἀρχιμήδης, ἂν καὶ μαθηματικὸς κατ’ οὐσίαν, εἶναι γνωστὸς στοὺς πολλοὺς ὡς γεννήτωρ τῆς μηχανικῆς· καὶ ὄχι ἄδικα. Ἀνεκάλυψε πλῆθος μηχανῶν καὶ ὀργάνων, ποὺ βελτίωσαν τὴν ζωὴ τῶν ἀνθρώπων, ὅπως ἡ ἑλικοειδὴς ἀντλία (πρὸς ἄντλησιν ὕδατος), ὁ ἀτέρμων κοχλίας (πρὸς κίνησιν ὀδοντωτῶν τροχῶν), τὸ ὑδραυλικὸν ὡρο- λόγιο, τὸ πλανητάριο, τὸ ὁδόμετρο («κοντέρ»), τὸ πυκνόμετρο, τὸ βαροῦλκο, τὸ σι- φώνιο, τὰ πολύσπαστα κ.ἂ. Μεγάλο κατόρθωμα τοῦ ἀνδρὸς θεωρεῖται ἡ ναυπήγησις καὶ καθέλκυσις εἰς τὴν θάλασσα τοῦ ὑπερμεγέθους πλοίου «Συρακοσία»,κάτι ποὺ κατάφερε ὁ δαιμόνιος μηχανικὸς μόνος του, καὶ «ἠρέμα τῇ χειρὶ σείων ἀρχήν τινα πολυσπάστου»κατὰ τοὺς Πλούταρχον, Σιμπλίκιον καὶ Τζέτζην, ἐνῷ ὁ Ἀθήναιος ὑπερακοντίζοντας συμπλη- ρώνει «χειρὶ λαιᾷ καὶ μόνῃ»,δηλαδὴ μόνο μὲ τὸ ἀριστερό του χέρι. Αὐτὸ ὡστόσο ποὺ δόξασε ὑπερβολικὰ τὸν Συρακούσιο εἶναι ἡ ὀργάνωσις τῆς ἄμυ- νας τῆς πόλεως κατὰ τὴν ἐπιδρομὴν τοῦ Ρωμαίου Μαρκέλλου, ὁ ὁποῖος ἠναγκάσθη νὰ πολιορκῇ τὴν πόλιν ἐπὶ ὀκτὼ μῆνες μὲ ἀνυπολόγιστες ἀπώλειες, ἀφοῦ οἱ γερανοὶ καὶ οἱ καταπέλτες τοῦ μηχανικοῦ κατεβύθιζαν τὰ πλοῖα του, ἐνῷ τὰ κάτοπτρά του τὰ κατέκαιαν. Ὁ Μαρκέλλος παρὰ τὰ παθήματά του δὲν ἔπαυε νὰ θαυμάζῃ τὸν Ἀρχι- μήδη, τὸν ὁποῖο παρωμοίαζε μὲ τὸν ἑκατόγχειρα Βριάρεω. Κι ὅμως ὁ Ἀρχιμήδης οὐδόλως ὑπερηφανεύετο γι’ αὐτές του τὶς ἐφευρέσεις. Ὁ Κάρπος καὶ ὁ Πάππος μάλιστα μᾶς πληροφοροῦν, ὅτι δὲν ἤθελε κἂν νὰ πρακτικο- ποιήσῃ τὶς ἐφευρεύσεις του, «αὐτὸς ὁ ὑπερβαλλόντως ὑμνηθεὶς διὰ τὰς μηχανικάς του