Ἢ Ἑλληνικὴ διεθνὴς γλῶσσα τῶν χρόνων τῆς Τουρκοκρατίας ΑΛΛΗΛΟΓΡΑΦΙΑΤΩΟΩΝ ΣΟΥΛΤΑΝΩΝ ΣΤᾺ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εἶναι περισσότερο γνωστὲς οἱ ἐπιστολὲς στὰ Ἑλληνικά, ποὺ ἀντήλ- λαξαν ὁ Ἰωάννης Γ΄ Βατάτζης μὲ τὸν πενθερόν του, αὐτοχράτορα τῆς Δύσεως Φρειδερῖκον Β΄. Αὐτὸ ποὺ εἶναι ἐλάχιστα γνωστό εἶναι, ὅτι μᾶλλον τὰ Ἑλληνικὰ ἦσαν ἡ διεθνὴς γλῶσσα τῆς διπλωματίας! καὶ ἡ ἀνταλλαγὴ ἐπιστολῶν στὰ Ἕλλη- νικὰ μεταξὺ Βατάτζη καὶ Φρειδερίκου δὲν ὀφείλεται μόνον στὴν εὐρυμάθεια τοῦ Γερμανοῦ αὐτοκράτορος. Ὀλίγα χρόνια ἐνωρίτερα ὁ σουλτάνος τοῦ ᾿Ικονίου Καϊκαούσης, ποὺ εἶχε φόρου ὑποτελῆ τὴν αὐτοκρατορία τῆς Νικαίας ἐπὶ Θεο- δώρου Α΄ Λασκάρεως, ἐπεσφράγισε τὴν ἐμπορικὴ συμφωνία μὲ τὸν δασιλέα τῆς Κύπρου Οὗγκο Λουζινιάν μὲ ἐπιστολὲς γραμμένες στὰ Ἑλληνικά. Καὶ εἶναι πολὺ πιὸ σημαντικὸ αὐτό, ἀφοῦ καὶ οἱ δύο δὲν ἦσαν Ἕλληνες. Ἴσως κάποιος νὰ ἰσχυ- ριστῇ, ὅτι -- κάτοχος ὁ ἴδιος τῶν Ἑλληνικῶν -- ὁ Φρειδερῖκος ἔγραψε στὰ Ἕλλη- νικὰ στὸν γαμύρόν του ἀπὸ Φφιλοφρόνησιν' ὅμως μεταξὺ ἑνὸς Τούρκου κι ἑνὸς Γάλλου ἡ ἀνταλλαγὴ ἐπιστολῶν στὰ Ελληνικά -- καὶ μάλιστα γιὰ σύναψιν ἔμπο- ρικῆς συμφωνίας -- µόνον Φφιλοφρόνησιν δὲν ὑποκρύπτει. Εἶναι σίγουρο, ὅτι καὶ ὁ Καϊκαούσης καὶ ὁ Οὖγχο ἠγνόουν τὰ Ελληνικὰ καὶ προσέφυγαν στὶς ὑπηρε- σίες κάποιων γραμματέων, ποὺ σίγουρα ἐγνώριζαν καὶ τὰ Τουρχικὰ καὶ τὰ Γαλ- λικά. Εἶναι δὲ ἀδιανόητο νὰ πιστεύουμε, ὅτι καὶ ὁ σουλτᾶνος καὶ ὁ δασιλεὺς τῆς Κύπρου δὲν ἐστάθη δυνατὸν νὰ εὕρουν γραμματεῖς, ποὺ θὰ ἐγνώριζαν τὰ Τουρ- χικὰ καὶ Γαλλικὰ' πολλῷ δὲ μᾶλλον ποὺ θὰ ἐπεθύμουν νὰ εἶναι φιλόφρονες ὁ ἕνας πρὸς τὸν ἄλλον, ὥστε νὰ καταστήσουν ἰσχυρότερη τὴν ἐμπορικὴν συμφω- νίαν τους. Ἡ μόνη αἰτία, ποὺ οἱ ἐπιστολὲς ἐγράφησαν στὰ Ἑλληνικά, εἶναι, ὅτι ἡ χρῆσις τῶν 'Ελληνικῶν προσέδιδε στὴν συμφωνία τους ἐπίσημο χαρακτῆρα. Πρᾶγμα ποὺ σηµαίνει, ὅτι τὰ Ἑλληνικὰ ἦσαν ἡ διπλωματικὴ γλῶσσα τοῦ {3ου αἰῶνος. Κι ἔχει ἀκόμη μεγαλύτερη σημασία, ὅτι καὶ ὁ Καϊκαούσης καὶ ὃ Λουζι- νιὰν διέκειντο ἐχθρικὰ πρὸς τὴν Νίκαια. Ἔκαναν δηλαδη χρῆσιν τῆς γλώσσης τῶν ἐχθρῶν τους. γιὰ νὰ ἐπισφραγίσουν τὴν ἰδικήν τους συμφωνία; Καὶ ἀξίζει νὰ παραθέσουµε ἕνα ἀπόσπασμα τῆς ἐπιστολῆς τοῦ σουλτάνου, ὥστε νὰ ἀπο- χτήσουµε κάποια ἰδέα τῶν “Ἑλληνικῶν, ποὺ ἐγράφησαν οἱ ἐπιστολές. Γράφει στὴν κατακλεῖδα τῆς ἐπιστολῆς του: «τούτων δὲ οὕτως ἐχόντων, ἡ σουλτανικὴ ἐξουσία µου σὺν τῷ ὑψηλοτάτῳ ῥηγὶ τῆς νήσου Κύπρου ὀφείλομεν φυλάττειν τὰς ἐνταῦθα δηλουµένας συμφωνίας ἀπαραθραύστους κατὰ τὸ ἀναμφίόολον. Εἰς γοῦν ὑεθαίωσιν καὶ ἀσφάλειαν καὶ ἡ παροῦσα ἀπόδειξις τῆς ἡμετέρας σουλτα- νικῆς ἐξουσίας ἐξετέθη κατὰ μῆνα Σεπτέμόριον ἰνδικτιῶνος (ε’) τοῦ ςψκε΄ (σ.σ.