Οἱ ἐπιστημονικὲς θεωρίες τῶν ἀρχαίων Ἑλλήνων γιὰ τὸ φαινόμενο τοῦ σεισμοῦ ΕΙΚΑΝ ΠΕΤΥΧΕΙ ΚΑΙΠΡΟΒΛΕΨΗ ΣΕΙΣΜΩΝ «Τότε διασχίζει ἀπ᾿ ἄκρο σ᾽ ἄχρο τὶς πόλεις, ἕνας δικέφαλος τρόμος: φόδος ὅτι οἱ στέγες θὰ καταρρεύσουν καὶ ὅτι, καθὼς ἡ Γὴ οχίζεται στὰ δύο, ἡ Φύση θὰ ἀνοίξῃ μιὰ ἀχανῆ ἄδυσσο ποὺ θά γεμίσῃ μ᾽ ἕνα σωρὸ ἀπὸ ἐρείπια». [Αουκρήτος, «Ώο τετυπν παίυτ8»]} 1. ΠΡΟΛΟΓΟΣ Τὸ φαινόμενο τοῦ σεισμοῦ προκαλεῖ ρίγη φόδου σὲ κάθε ἄνθρωπο, ποὺ συ- νειδητοποιεῖ τὴ μηδαμινότητά του ἐνώπιον τῆς Μητέρας - Θεᾶς, τῆς Φύσης. Γι) αὐτὸ τὸ λόγο οἱ προϊστορικοὶ ἄνθρωποι ἀπέδιδαν τοὺς σεισμοὺς σὲ θεοὺς καὶ δαίμονες, οἱ ὁποῖοι ἤθελαν νὰ τιμωρήσουν τοὺς ἀνθρώπους γιὰ τὴ «Φαυ- λότητά» τους, ὡρισμένοι δὲ κατέφευγαν σὲ ἀνθρωποθυσίες γιὰ τὴν ἐξιλέωσι τοῦ ὠργισμένου θεοῦ. Οἱ ἀνατολικοὶ λαοὶ -- πλὴν τῶν Κινέζων -- εἶχαν παι- δαριώδεις ἀντιλήψεις γιὰ τὴ γένεσι τῶν σεισμῶν. Οἱ Ἰνδοὶ ἐπίστευαν, ὅτι ἡ Γῆ στηρίζεται ἐπάνω σ᾽ ἕναν ἐλέφαντα, ὁ ὁποῖος κουνιέται καὶ «σείει» τὴ Γῆ, ἐνῷ οἱ Μογγόλοι ἀντικαθιστοῦσαν τὸν ἐλέφαντα μ᾽ ἕναν δάτραχο. Οἱ Ἰά- πωνες ἦταν πεπεισμένοι, ὅτι οἱ δονήσεις τῆς Γῆς δὲν ἦταν τίποτε ἄλλο παρὰ οἱ ἐξαγριωμένες συσπάσεις τοῦ Ναμάζου, ἑνὸς γιγάντιου γατόψαρου. Μόνο οἱ Ἕλληνες προσπάθησαν νὰ δώσουν μιὰ λογικὴ ἑρμηνεία τοῦ φαι- νομένου τῶν σεισμῶν, ἐρχόμενοι ὡσαύτως σ᾽ ἀντίθεσι μὲ τοὺς ᾿Ανατολίτες ἀλλὰ καὶ ἄλλους ἀρχαίους λαοὺς -- οἱ ὁποῖοι διείποντο ἀπὸ θεοκρατικὲς ἀντι- λήψεις. Καὶ αὐτό, διότι οἱ ἀρχαῖοι Ἕλληνες ἐπίστευαν ὅτι ἡ γνῶσι -- τὴν ὁποία οἱ ἀνατολίτικες δοξασίες (καὶ δὴ ἡ διδλικὴ) ἐξωδέλιζαν στὸ πῦρ τὸ ἐξώ- τερον - εἶναι δυνατὸν νὰ δαμάσῃ τὸν φόδο. Ὁ Σενέκας προσκαλοῦσε τὴν ἀνθρωπότητα ν᾿ ἀπελευθερωθῇ ἀπ᾽ τὴν ἀγωνία ποὺ τὴν περιέζωνε, κατα- νοῶντας τὶς αἰτίες τοῦ φυσικοῦ αὐτοῦ φαινομένου. Τότε μόνο οἱ ἄνθρωποι σκέπτονται νηφάλια καὶ δύνανται ν᾿ ἀντιμετωπίσουν τὴν οἱανδήποτε ἐπερ- χόμενη συμφορά ὀρθότερα ὑπὸ τὸ «κράτος» τῆς ψυχραιμίας. Η. ΛΟΓΙΚΕΣ - ΜΗ ΘΕΟΚΡΑΤΙΚΕΣ ΕΡΜΗΝΕΙΕΣ ΤΩΝ ΣΕΙΣΜΩΝ Οἱ ἀρχαῖοι Ἕλληνες προσπάθησαν νὰ ἑρμηνεύσουν ὀρθολογικὰ τὸ φυσικὸ αὐτὸ Φαινόμενο τοῦ σεισμοῦ. ᾿Εξέταζξαν τὶς συνέπειες του, διέκριναν εἴδη σεισμῶν ἀνάλογα μὲ τὴν κίνησι ποὺ αὐτοὶ εἶχαν, πρόσεχαν ἰδιαίτερα διάφο- ρα «πρόδρομα φαινόμενα» τῶν σεισμῶν καὶ δάσει διαφόρων μεθόδων ἀγνώ-