Γύρω ἀπὸ τὴν ἐτυμολογία - ἑρμηνεία τῆς πανάρχαιας ἑλληνικῆς λέξεως «Δελφοί» «ΔΕΕΛΟΣ» + «ΦΩΣ»: TO ΑΠΟΛΛΩΝΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Εἶναι σήμερα γνωστό, ὅτι οἱ Δελφοὶ ὑπῆρξαν λατρευτικὸ κέντρο ἀπὸ τὸ 2000 π.X. καὶ ἴσως καὶ παλαιότερα13,14, ἐνῷ εἶναι ἀκόμη πιὸ βέβαιο, ὅτι τοὐλάχιστον στὰ χρόνια τοῦ Τρωικοῦ πολέμου ὑπῆρχε ἐκεῖ μαντεῖο. Οἱ στίχοι 83-85 στὸ θ τῆς Ὀδύσσειας εἶναι ἀποκαλυπτικοί, στὸ χρησμὸ ποὺ ζήτησε ὁ Ἀγαμέμνων: «Γιατὶ ἔτσι ὁ Φοῖβος μιὰ φορὰ τοῦ τά ’πε πὼς θὰ γίνουν στὴ βλογημένη τὴν Πυθώ, τὸ πέτρινο κατώφλι σὰν πέρασε, ποὺ πῆγε ἐκεῖ χρησμὸ νὰ τοῦ ζητήσῃ.» Ἀπὸ τὰ Ὁμηρικὰ κείμενα ἐπίσης φαίνεται πολὺ καθαρά, ὅτι τὴν ἐποχὴ τοὐλά- χιστον τοῦ Τρωικοῦ πολέμου τὸ ὄνομα τοῦ Μαντείου καὶ τῆς περιοχῆς ἦταν Πυθὼν ἢ Πυθώ, ὅπως ἀναφέρεται στὴν Ἰλιάδα (I 404-405): «Οὐδ’ ὅσα λάινος οὐδὸς ἀφήτορος ἐντὸς ἐέργει Φοίβου Ἀπόλλωνος, Πυθοῖ ἔνι πετρηέσσῃ»· καὶ ἐπίσης στὸ B 219, καὶ στὴν Ὀδύσσεια θ 84 καὶ λ 581. Ἑπομένως καὶ σύμφωνα πάντα μὲ τὰ ἀρχαῖα κείμενα ἤδη ἀπὸ τὴν ἐποχὴ τῶν Τρωικῶν στὸ Μαντεῖο ὑπῆρχε ἡ λατρεία τοῦ Ἀπόλλωνος καὶ ἡ περιοχὴ λεγόταν τότε ἀλλὰ καὶ πολὺ ἀργότερα Πυθὼ ἢ Πυθὼν3,11,12. Τὸ πιὸ πιθανὸ εἶναι, ὅτι ἀπὸ τὴν ἐποχὴ ποὺ οἱ Μινωίτες ἔφεραν τὴ λατρεία στὸν τόπο σύμφωνα μὲ τὰ ἀρχαῖα κείμενα10,13,ὑπῆρξε ταυτόχρονη λατρεία τῆς Γαίας, τοῦ Ποσειδῶνος, τοῦ Διονύ- σου, ποὺ ἤδη ὑπῆρχε5,8, καὶ τοῦ νεοεισαχθέντος Ἀπόλλωνος. Εἶναι βέβαιο, ὅπως εὔκολα μπορεῖ νὰ συναχθῇ ἀπὸ τὰ ἀρχαῖα κείμενα, ὅτι ἡ εἰσαγωγὴ τῆς Ἀπολ- λώνιας λατρείας θὰ πρέπει νὰ ἔγινε σημαντικὸ χρονικὸ διάστημα πρὶν ἀπὸ τὰ Τρωικά, ὥστε νὰ ὑπῆρξε ἀρκετὸς χρόνος γιὰ τὴν ἐγκαθίδρυση τῆς μαντικῆς τοῦ Ἀπόλλωνος μέσῳ τῆς Πυθίας, ὅπως φαίνεται στὴν Ἰλιάδα (I 404). Ὁπωσδήπο- τε ὅμως αὐτὰ πρέπει νὰ ἔγιναν πρὶν ἀπὸ τὴν καταστροφὴ τοῦ Μινωικοῦ πολιτι- σμοῦ, ποὺ συνέβη σὲ κάποια χρονικὴ στιγμὴ μεταξὺ τοῦ 1300 καὶ τοῦ 1650 π.X. (Μαρινᾶτος 1939, Treuil et al. 1989). Σίγουρα ὅμως, ὁποτεδήποτε κι ἄν ἔγινε ἡ κα- ταστροφὴ τοῦ Μινωικοῦ πολιτισμοῦ, αὐτὸ συνέβη μετὰ τὰ Τρωικά, γιατὶ ἀφ’ ἑνὸς ὁ τόσο ἀκριβολόγος Ὅμηρος, ὅποιος κι ἄν ἦταν, δὲν περιγράφει τίποτε ἀπὸ ἕνα τόσο σημαντικὸ γεγονὸς καὶ ἀφ’ ἑτέρου στὴν Ἰλιάδα (B 645-652) ἀναφέρο- νται Κρῆτες μὲ ἐπικεφαλῆς τὸν Ἰδομενέα καὶ μὲ 80 καράβια ὡς συμμετασχόντες στὸν πόλεμο, καὶ στὴν Ὀδύσσεια (τ 171-201) δίδεται μία ἐξαιρετικὴ περιγραφὴ τῆς ἀνθούσας καὶ ἀκμάζουσας κρητικῆς πολιτείας, ὅπου ἀναφέρεται καὶ ἡ Ἀμνισσός, ἡ ὁποία, ὅπως εἶναι γνωστό, κατεστράφη μαζὶ μὲ τὸν ὑπόλοιπο Μι- νωικὸ κόσμο. Συνεπῶς ἡ καταστροφὴ ἔγινε μετὰ τὰ Τρωικά, τὰ ὁποῖα, φαίνεται μὲ νεώτερες ἔρευνες, νὰ συνέβησαν ὄχι τὸ 1200 περίπου π.X., ὅπως μέχρι σήμε-