µγ. Πολύγνωτος Παρακάμπτοντας τὶς ζωγραφιὲς τῶν σπηλαιόδιων (σπανίας, Γαλλίας ἢ Βα- δυλωνίας, Περσίας) ἀνακαλύπτεις, ὅτι ἡ ζωγραφικὴ ὡς τέχνη ἐμφανίζεται στὴν «Ελλάδα τὸ πρῶτον, καὶ µάλιστα στὴν ἐποχὴ τῶν Μινωιτῶν καὶ Μυκηναίων, τῶν ὁποίων οἱ τοπιογραφίες καὶ ῥωπογραφίες παραμένουν ἀνυπέρόλητες: καὶ τῶν μὲν πρώτων τὰ ἔργα ἐμφανίζουν ἐλαφρότητα, χάρη καὶ γραφικότητα, τῶν δὲ Μυκηναίων σχηµατοποίηση καὶ κανονικότητα - γεωμετρικότητα. Τὰ ἔργα τοῦ Πολυγνώτου -- κι αὐτὸ εἶναι ἀξιοσημείωτο -- ἐνθυμίζουν ἔργα τῆς μακρυνῆς ἐκείνης ἐποχῆς, πρᾶγμα ποὺ σημαίνει ὅτι ὁ Καλλιτέχνης ἀποτελεῖ ἀναγεννητὴ. καὶ ἀναδημιουργὸ τῆς τέχνης ἐκείνων, τῶν ὁποίων ὁ πολιτισμὸς γιὰ ἀγνώστους λόγους ἐνταφιάσθηκε στὴ λάσπη τοῦ κατακλυσμοῦ, ὅπου παρέμενε καθ᾽ ὅλους τοὺς «σκοτεινοὺς χρόνους», ὅπως εἴθισται νὰ λέγωνται. Ὃ Πολύγνωτος -- ὁ μέγιστος ζωγράφος τοῦ ἀρχαίου κόσμου καὶ κατὰ τοὺς πα- λιοὺς τεχνοκρίτες ὁ ἀγαθὸς ἠθογράφος, ποὺ ἀνέδειξε τὸ ἀξιωματικὸν καὶ με- γαλότεχνο τῶν θεῶν καὶ ἡρώων -- ὑπῆρξεν υἱὸς τοῦ πολυφήμου ξωγράφου ᾿Αγλαοφῶντος τοῦ Θασίου, ποὺ ὑπῆρξε καὶ δάσκαλός του. Ὥριμος πιὰ ζω- γράφος μετοίκησε στὴν Αθήνα, ὅπου ἀνέλαδεν ἀφιλοκερδῶς τὴν διακόσμη σῃ τοῦ Θησείου, τοῦ ᾿Ανακείου (Ξ ἱερὸν τῶν Διοσκούρων) καὶ τῆς Πεισιανακτεί- ου Στοᾶς, τῆς μετονομασθείσης κατόπιν Ποικίλης Στοᾶς ἐξαιτίας τῶν ποικί- λων ζωγραφιῶν -- μιὰ προσφορὰ γιὰ τὴν ὁποία ἀνταμείφθηκε μὲ τὴν ἀπόκτη- ση τῆς ἰδιότητος τοῦ ᾿Αθηναίου πολίτου. Πέραν αὐτῶν ὁ Πολύγνωτος διεκό- σμησε καὶ πολλὰ ἄλλα δημόσια καταστήματα τῶν ᾿Αθηνῶν, τὸν ναὸ τῆς Αρεί- ας᾿Αθηνᾶς τῶν Πλαταιέων καὶ τὴν Λέσχη τῶν Κνιδίων στὸ Μαντεῖο τὸ ἐν 4ελ- φοῖς. Εἰς τὸ Θησεῖο ὁ Πολύγνωτος ζωγράφισε τὴν μάχη τῶν ᾿Αθηναίων κατὰ τῶν ᾿Αμαζόνων ὅπως καὶ τὴν μάχη τῶν Λαπιθῶν κατὰ τῶν Κενταύρων, ἐνῷ στὸ | ᾿Ανάκειον τοὺς γάμους τῶν Διοσκούρων (Κάστορος καὶ Πολυδεύκους) μὲ τὶς θυγατέρες τοῦ Λευκίππου. Εἰς τὴν Ποικίλην Στοὰ φιλοτέχνησε τρία ἔργα, τὰ | ὁποῖα ἀργότερα μεταφέρθηκαν στὴν πινακοθήκη τῶν Προπυλαίων πρὸς φύ- | λαξη. Τὸ πρῶτον ἐξ αὐτῶν παρίστανε τὸν Αχιλλέα κρυπτόμενον μεταξὺ τῶν θυ- | γατέρων τοῦ Λυκομήδους στὴν Σκύρο, τὸ δεύτερο τὴν συνάντηση τοῦ ναυα- ] γοῦ ᾿Οδυσσέως μὲ τὴν Ναυσικᾶ στὴν χώρα τῶν Φαιάκων καὶ τὸ τρίτο τὴν Ιλί- | ου Πέρσιν ἤτοι τὴν ἅλωση τῆς Τροίας, ἕνα ἔργο ποὺ ξαναζωγράφισε στὴ Λέ- σχη τῶν Κνιδίων. Περὶ τοῦ διακόσμου τῆς Λέσχης ὁ Παυσανίας ἀφιερώνει ἑπτὰ ὁλοκλήρους παραγράφους στὰ «Φωκικά», πρᾶγμα ποὺ μαρτυρεῖ τὸν θαυμασμὸ ποὺ προ- καλοῦσαν στοὺς ἐπισκέπτες τὰ πολυγνώτια ἔργα. Σύμφωνα μὲ τὸν Περιηγητὴ τὸ τετράπλευρο οἰκοδόμημα τῶν 180 τιμ. κοσμοῦσαν δύο εἰκόνες: ἡ ᾿Ιλίου Πέρ- σις καὶ ἡ Νέκυια τῆς Οδυσσείας. Οἱ εἰκόνες ἄρχιζαν ἡ μία ἐκ δεξιῶν καὶ ἡ ἄλλη ἐξ ἀριστερῶν τῆς εἰσόδου, ποὺ δρισκόταν στὴν νότια πλευρὰ καὶ τελείωναν. στὴν δόρεια πλευρά, καλύπτοντας ὅλον τὸν ἐνδιάμεσον χῶρο. Στὴν πρώτη εἶκο-