Ἀπὸ τὸν ε´ π.X. αἰῶνα ὁ Ἱππόδαμος εἶχε ἀναλύσει τὸ συνταγματικὸ πολίτευμα ΣΤΙΣ ΙΔΕΕΣ TOY ΣΤΗΡΙΧΘΗΚΑΝ OI ΝΕΩΤΕΡΕΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΕΣ Ἄν καὶ ὁ Ἱππόδαμος ὁ Μιλήσιος (γένν. 500 π.X.) φημίσθηκε κατὰ τὴν ἀρχαιότητα ὡς σπουδαῖος ἀρχιτέκτων καὶ πολεοδό- μος (βλ. σχετικῶς ἄρθρο τοῦ κ. Σαράντου Πανὸς στὸν «Δ», τ. 227), ἐν τούτοις ὑπῆρξε καὶ σπουδαῖος νομοθέτης καὶ πολιτει- ολόγος. Οἱ πολιτικὲς θεωρίες τοῦ Ἱπποδάμου δὲν ἔχουν ἐξε- τασθῆ καὶ δὲν ἐξετιμήθησαν ἐπαρκῶς μέχρι σήμερα. Δυστυχῶς ἀπὸ τὰ συγγράμματά του μόνο τρία ἀποσπάσματα διεσώθησαν ἀπὸ τὸν Στοβαῖο. Ἐπίσης τρεῖς τίτλοι συγγραμμάτων του διε- σώθησαν: ὁ ἕνας «Περὶ συνταγματικῆς πολιτείας»,οἱ δὲ ἄλλοι δύο «Περὶ γαλήνης τῆς ψυχῆς»καὶ «Περὶ εὐδαιμονίας». Τὸ «Περὶ συνταγματικῆς πολιτείας»σύγγραμμα τοῦ Ἱπποδάμου ἐξετάζει καὶ ἐπικρίνει ὁ Ἀριστοτέλης στὰ «Πολιτικά» του (βιβλίο B´, παράγρ. 5), διό- τι διέφερε ἀπὸ τὸ δικό του πολιτειακὸ σύστημα. Λέγει ὁ Ἀριστοτέλης τὰ ἑξῆς: «Ὁ δὲ Ἱππόδαμος, ὁ υἱὸς τοῦ Εὐρυφῶντος, ὁ ὁποῖος κατήγετο ἐκ τῆς Μιλήτου –αὐτὸς ὁ Ἱππόδαμος ἐφεῦρε τὴν ρυμοτομικὴν διαίρεσιν τῶν πόλεων καὶ ἐρρυμοτόμησε τὸν Πει- ραιᾶ, ὑπῆρξε δὲ καὶ κατὰ τὸν ἄλλον τρόπον τῆς διαβιώσεώς του ἄνθρωπος κἄπως πα- ράδοξος λόγῳ φιλοδοξίας καὶ συμπεριεφέρετο κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ φαίνε- ται εἰς μερικούς, ὅτι διῆγε βίον περίεργον λόγῳ τῆς μεγάλης κόμης του καὶ τῶν πολυ- τελῶν κοσμημάτων του, προσέτι δὲ καὶ τῆς ἄλλης ἐνδυμασίας του, ἡ ὁποία ἦτο μὲν εὐθηνή, ἀλλὰ καὶ θερμή, κατάλληλος ὄχι μόνον κατὰ τὸν χειμῶνα ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν θερινὴν περίοδον, ἤθελε δὲ νὰ εἶναι ἔμπειρος καὶ ὅλων τῶν θεμάτων τῶν ἐχόντων σχέ- σιν πρὸς τὴν φύσιν –αὐτὸς λοιπὸν ὁ Ἱππόδαμος πρῶτος ἐκ τῶν μὴ ἀναμειχθέντων εἰς τὰ πολιτικὰ πράγματα ἐπεχείρησε νὰ γράψῃ περὶ τῆς μορφῆς τοῦ ἀρίστου πολιτεύ- ματος. Ἡτοίμαζε δὲ τὴν πόλιν ὁ Ἱππόδαμος κατὰ μὲν τὸν ἀριθμὸν νὰ περιλαμβάνῃ δέ- κα χιλιάδας κατοίκων, νὰ εἶναι δὲ διῃρημένη εἰς τρία μέρη· διεχώριζε δηλαδὴ εἰς τρία μέρη τοὺς κατοίκους τῆς πόλεως, τὸ μὲν πρῶτον περιλαμβάνον τοὺς τεχνίτας, τὸ δὲ δεύτερον τοὺς γεωργοὺς καὶ τὸ τρίτον τοὺς πολεμιστὰς καὶ τοὺς ἔχοντας τὰ ὅπλα. Διῄ- ρεσε δὲ ἐπίσης ὁ Ἱππόδαμος τὴν περιοχὴν τῆς πόλεως εἰς τρία μέρη, δηλαδὴ εἰς τὴν ἱερὰν περιοχήν, τὴν περιοχὴν τοῦ δημοσίου καὶ τρίτον τὴν ἰδιωτικὴν· ὡς ἱερὰν καθώ- ρισεν ἐκείνην τὴν περιοχήν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν θὰ παρασκευάζουν τὰς καθιερωμένας πρὸς τοὺς θεοὺς θυσίας, ὡς δημοσίαν περιοχὴν καθώρισεν ἐκείνην, ἀπὸ τὰ προϊόντα τῆς ὁποίας θὰ διατρέφωνται οἱ πολεμισταί, ὡς ἰδιωτικὴν τέλος τὴν ἀνήκουσαν εἰς τοὺς γεωργούς. Εἶχε δὲ τὴν γνώμην ὁ Ἱππόδαμος, ὅτι καὶ τὰ εἴδη τῶν νόμων εἶναι μόνον τρία· διότι ἐνόμιζεν, ὅτι καὶ τὰ ἀντικείμενα, εἰς τὰ ὁποῖα περιστρέφονται αἱ δίκαι, εἶναι καὶ αὐτὰ τρία κατὰ τὸν ἀριθμόν, δηλαδὴ τὸ ἀδίκημα τῆς προσβολῆς, τὸ ἀδίκημα τῆς