ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΥΡΙΑΚΑΚΟΣ Ἢ γλῶσσα καὶ τὸ Εἶναι «Τὸ νὰ εἶσαι ἄνθρωπος, σημαίνει ὅτι εἶσαι ἕνας λέγων», λέγει ὁ Χάιντεγκερ πὴ ἕνα ἀπὸ τὰ κεφάλαια τῆς Εἰσαγωγῆς στὴ Μεταφυσική. Πράγματι ἡ γλῶσ- αι: εἶναι ὁ ἴδιος ὁ ἄνθρωπος, δὲν εἶναι δηλ. μιὰ ἐπινόηση, ἕνα ἐργαλεῖο. Ἢ γλῶσσα εἶναι ταυτόχρονη μὲ ὁλόκληρη τὴν ὕπαρξη, δηλ. τὸ σῶμα, τὴ συνεί- δηση καὶ τὸ νοῦ. Ὃ ἄνθρωπος δὲν εἶναι κάτι ἀπομονωμένο στὴ γῆ, ἀλλὰ εἶναι ὕπαρξη ἑ- νιαία μὲ ὅλους τοὺς γαλαξίες. Επομένως καὶ ἡ γλῶσσα δὲν εἶναι τυχαῖος ἡ- χος ποὺ βαπτίστηκε μὲ κάποιο νόημα, ἀλλὰ εἶναι ὄν ποὺ ἀντηχεῖ τὴν ἁρμονία τοῦ σύμπαντος. Γενικὰ τὸ χρῶμα καὶ ὁ ἦχος μεταμορφώνονται σὲ αἴσθημα. Καὶ ἀφοῦ ὁ ἄνθρωπος εἶναι ὁλόκληρος αἴσθημα, μποροῦμε νὰ ποῦμε μὲ βεβαιότητα ὅτι ἡ γλῶσσα δὲν εἶναι ἦχος μὲ ἐννοιολογικὴ φόρτιση ἁπλῶς, ἀλ- λὰ εἶναι ὁ ἴδιος ὁ ἄνθρωπος, ἑπομένως πρὶν ἀπ᾽ ὅλα ἡ γχῶσσα εἶναι ἀξία. Καὶ ἀφοῦ ἡ γλῶσσα εἶναι ἀξία, δὲν κατασκευάστηκε ποτὲ μὲ τὴ λογική, ἀλλὰ προέκυψε καὶ συνεχῶς μεταβάλλεται καὶ προκύπτει, ὅπως ἡ ἀναπνοὴ καὶ ὅπως οἱ χτύποι τῆς καρδιᾶς. Τὸ πῶς προέκυψε δὲν τὸ ξέρουμε, ὅπως. δὲν ξέρουμε πῶς προέκυψε ὁ ἄνθρωπος. Πάντως προκύπτει, ὅπως τὸ ἄνθος ἀπὸ τὸ φυτό. Ναὶ, ἡ γλῶσσα εἶναι λιγώτερο ἦχος καὶ νόημα, εἶναι περισσότερο μουσικὴ τοῦ αἰσθήματος, εὐωδία τῆς σκέψεως, εἶναι ἄρωμα ὁλοκλήρου τῆς ὑπάρξεως, εἶναι φῶς τῆς συνειδήσεως, εἶναι κόσμος τοῦ κόσμου. Καὶ ἐμεῖς ἀντὶ νὰ τὴν λατρεύουμε καὶ νὰ τὴν ἀπολαμβάνουμε, τὴν κάνουμε ἁπλὸ καὶ συχνὰ ἄθλιο χρηστικὸ ὄργανο τῆς στιγμῆς. Εἰδικὰ ὁ Μάρτιν Χάιντεγκερ, πε- ρισσότερο ἀπὸ κάθε ἄλλο φιλόσοφο τῆς ἐποχῆς μας, ἀνατρέχει στοὺς ἀρ- χαίους ἕλληνες. Ἢ ἰδιοτυπία του ἔγκειται στὸ ὅτι σβήνοντας καὶ διαγράφον- τὰς ὅ,τι ἔχει εἰπωθῆ μέχρι τώρα ἐπανέρχεται ὄχι πλέον στὸν ᾿Αριστοτέλη καὶ τὸν Πλάτωνα ἀλλὰ στοὺς προσωκρατικοὺς Παρμενίδη καὶ Ἡράκλειτο. Φυ- σικὰ εἶναι ὑποχρεωμένος πάλι νὰ ξεκινήση ἀπὸ τὸν Πλάτωνα, γιατὶ τὰ ἔργα τῶν προσωκρατικῶν δὲν ὑπάρχουν ἀκέραια, βρίσκονται μέσα στὰ ἔργα τῶν κλασσικῶν ᾿Αριστοτέλη καὶ Πλάτωνα, σὲ μορφὴ ἀποσπασμάτων γιὰ σχο- λιασμό. Καὶ ἀνάλογες περιλήψεις παρουσιάζει ὁ Διογένης Λαέρτιος. ὋὉ Χάϊιντεγκερ ἀρχίζει τό: «Εἶναι καὶ Χρόνος» μὲ ἕνα κομμάτι ἀπὸ τὸ «Σοφιστὴ» τοῦ Πλάτωνος. Στὸ ἐδάφιο αὐτὸ ὁ ξένος ἀπὸ τὴν Ἐλέα φέρνει σὲ συζήτηση τὶς ἀπόψεις τοῦ Παρμενίδη περὶ ὄντος. ᾿Εδῶ πλέον ὁ γερμανὸς στοχαστὴς ἀποδεικνύει, ὅτι ἡ ἐπιστροφὴ στοὺς προσωκρατικοὺς εἶναι μιὰ ᾱ- ναγκαία ἐπαναδρομὴ στὴ βασικὴ πηγὴ τῆς εὐρωπαϊκῆς σκέψης, τὴν ἀρχαία Ἑλλάδα. ᾿Αλλὰ μὲ τὴν ἀρχαία Ἑλλάδα ἐννοεῖ ὄχι αὐτὴν τῆς παρακμῆς τοῦ τετάρτου αἰώνα, μὸ ᾿Αριστοτέλη καὶ Πλάτωνα, ἀλλὰ αὐτὴν τοῦ όου καὶ 5ου αἰώνα, ποὺ ἀναπτύσσεται καὶ διαμορφώνεται τὸ πολιτιστικὸ θαῦμα. Στὸ ἔργο του «Εἰσαγωγὴ στὴ Μεταφυσικὴ» ὁ Χάιντεγκερ ὑποστηρίζει, ὅ- ᾿ τι μὲ τὴ διαστροφἡὴ ποὺ ἔχουν ὑποστεῖ οἱ λέξεις στὸ κύλισμα τῶν αἰώνων, εἰ- ναι δύσκολο νὰ ἐπιχειρηθῆ ἡ πρόσβαση στὶς δύσκολες καὶ σχεδὸν ἀπρόσιτες ἔννοιες περὶ τοῦ Εἶναι καὶ τῶν Ὄντων. Προβαίνει λοιπὸν ὁ σοφὸς στὴν ἀπο- κατάσταση τοῦ νοήματος τῶν ἑλληνικῶν φιλοσοφικῶν ὅρων. Τὴν ἐργασία δὲ