«ΛΕΙΜΩΝΙΑΚΟΝ ZHTHMA» (1862-1882): Ὅταν ὁ Σουλτᾶνος ἐπιτρέπῃ τὴν ἵδρυση Ἑλληνικῶν Σχολείων, ἀλλὰ ὁ Πατριάρχης ἀφορίζῃ τοὺς προοδευτικοὺς ὑπόδουλους... Εἶναι γνωστό, πὼς καθ’ ὅλη τὴ διαδρομὴ τοῦ 19ου αἰώνα γεννήθηκε καὶ θέριεψε στὴν Ἑλλάδα ἕνα καθολικὸ αἴτημα Παιδείας. Ἡ δίψα γιὰ τὰ Γράμματα (προϊὸν τῆς ἀπήχησης ποὺ εὕρισκαν ὁ Εὐρωπαϊκὸς Διαφωτισμὸς καὶ οἱ μεγάλες μορφὲς τῶν Δασκάλων τοῦ Γένους) ἄρχισε νὰ διαπερνᾶ ὅλα τὰ κοινωνικὰ στρώματα σὲ πόλεις καὶ ὕπαιθρο μέσα καὶ ἔξω ἀπ’ τὰ ὅρια τοῦ νεοσύστατου ἑλλαδικοῦ βασιλείου. Μάλιστα μὲ βεβαιότητα μπορεῖ νὰ ἰσχυρισθῇ κανείς, ὅτι στὴν τουρ- κοκρατούμενη ἀκόμη Ἑλλάδα (ὅπου κατοικοῦσε καὶ ἡ συ- ντριπτικὴ πλειοψηφία τοῦ Ἑλληνισμοῦ) τὸ αἴτημα τοῦτο ἦταν ἀκόμα πιὸ ἐπιτακτικό. Ἡ πνευματικὴ ἀκμὴ τῆς Πόλης, τῆς Θεσσαλονίκης καὶ κυρίως τῆς Σμύρ- νης ἐπιδροῦσε σ’ ὁλόκληρο τὸν πολύπαθο λαὸ καὶ τὸν ἔκαμε νὰ ἀποζητᾶ δια- καῶς τὴν μόρφωση. Σὲ πολλὲς φτωχὲς ἐπαρχίες ἐκτὸς τοῦ Βασιλείου ὄχι μό- νο δὲν ὑπῆρχαν χρήματα γιὰ σχολεῖα καὶ δασκάλους, ἀλλὰ οὔτε καὶ τὸ Κρά- τος εὐδοκοῦσε νὰ τὰ ὑποσχεθῃ κὰν (καὶ ὄχι νὰ τὰ κάμῃ...). Γιὰ τὸν λόγο αὐτὸ κωμοπόλεις καὶ χωριὰ ἐστρέφοντο σὲ πλούσιες ἐκκλησίες καὶ μονές, ζητώντας τους νὰ διαθέσουν ἕνα μικρὸ μέρος τῆς τεράστιας περιουσίας, ποὺ στὴν πλει- ονότητά τους κατεῖχαν, γιὰ τὸ κτίσιμο ἑνὸς Γυμνασίου, μιᾶς Ἑλληνικῆς Σχολῆς, ὅπως τὸ ἀποκαλοῦσαν. Συνήθως ὅμως οἱ ἐκκλήσεις αὐτὲς ἀπεδει- κνύοντο μάταιες. Ὁμιλητικὸ παράδειγμα τοῦ ἀνωτέρου κλίματος ὑπῆρξε καὶ τὸ λεγόμενο «Λειμωνιακὸν Ζήτημα» (1866-1886), ποὺ ἐκτυλίχθηκε στὴν ἐπαρχία Μηθύ- μνης τῆς δυτικῆς Λέσβου μὲ ἐπίκεντρο τὴν πάμπλουτη Μονὴ Λειμῶνος, τὸ ὁποῖο κράτησε μία ὁλόκληρη εἰκοσαετία καὶ ἐνεπλάκησαν σ’ αύτὸ τὸ Πα- τριαρχεῖο, ἡ τουρκικὴ Κυβέρνηση, ὁ τοπικὸς Κλῆρος, μεγάλες ἐφημερίδες τῆς Πόλης καὶ τῆς Σμύρνης καὶ οἱ κάτοικοι τῆς ἐπαρχίας, ποὺ πῆραν σὲ κά- ποια φάση τὴν περιουσία τῆς μονῆς καὶ τὸ νόμο προσωρινὰ στὰ χέρια τους.