Η ΧΑΜΕΝΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΚΩΠΗΛΑΤΗΣ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ Τὸ μυστηριῶδες μαξιλάρι «ὑπηρέσιον» [Τὸ κείμενο ποὺ ἀκολουθεῖ εἶναι μετάφραση ἔρευνας τοῦ κα- θηγητῆ τῆς Ἀρχαιολογίας στὸ Πανεπιστήμιο τοῦ Λιούισβιλλ Τζὼν P. Χαίηλ, ποὺ μὲ τὸν ἴδιο τίτλο δημοσιεύτηκε τὸν Μάιο τοῦ 1996 στὸ ἀμερικανικὸ ἐπιστημονικὸ περιοδικὸ «Scientific American». Τὸ θέμα ποὺ πραγματεύεται ἀφορᾷ σὲ ἕνα σοβαρὸ κεφάλαιο τῆς χαμένης ἀρχαίας Ἑλληνικῆς Τεχνολογίας, συ- γκεκριμένα στὴν τεχνικὴ τῆς κωπηλασίας. Μολονότι ἡ ἔρευνα ἐντοπίζεται στὶς τριήρεις τῆς κλασικῆς ἐποχῆς, ἐμπίπτει στὴν προβληματικὴ τοῦ «Δ», ποὺ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔχει παρουσιά- σει πολλὲς ἔρευνες γιὰ τὴν χαμένη τεχνικὴ τῆς ναυσιπλοΐας καὶ ὠκεανοπορίας τῶν πανάρχαιων Ἑλλήνων ταξιδευτῶν, ποὺ ἐξε- πολίτισαν κάθε γωνιὰ τῆς γῆς (βλ. «Δ», τόμοι 1990, 1991, 1992 καὶ τεῦχος 173, Μάιος 1996). Στὸ ἄρθρο τοῦ ἔγκυρου ἀμερικανικοῦ περιοδικοῦ ἐμπεριέχο- νται ἄγνωστες ἕως τώρα ἱστορικὲς καὶ τεχνολογικὲς ἀναφορὲς γιὰ τὴν ἀποτελεσματικὴ κίνηση τῶν ἑλληνικῶν πολεμικῶν σκαφῶν τοῦ 5ου καὶ 4ου αἰῶνος, ποὺ συνετέλεσαν καταλυτικὰ στὴν ἀπόκρουση τῆς ἐπίθεσης τῆς ἀσιατικῆς βαρβαρότητας κατὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ Πολιτισμοῦ.] Οἱ πολεμικοὶ στόλοι τῆς Κλασικῆς Ἑλλάδας εἶχαν τὸ πλεονέκτημα τῆς κωπηλασίας «διὰ τῆς ὀλισθήσεως», μιᾶς τεχνικῆς ποὺ μόλις τὸν 19ο αἰῶνα ἀνεκάλυψαν ξανὰ οἱ ἀνταγωνιζόμενοι κωπηλάτες. Κατὰ τὴν κλασικὴ ἐποχὴ τῶν κωπήλατων τριήρεων τὸ ἑλληνικὸ ναυτικὸ κυ- ριαρχοῦσε στὴ Μεσόγειο καὶ οἱ Ἀθηναῖοι κυριαρχοῦσαν στοὺς ἄλλους Ἕλληνες, ἐνῷ οἱ περισσότερες πόλεις-κράτη βασίζονταν στὸ ἐκ τῆς ἀριστο- κρατίας συγκροτούμενο ἱππικὸ καὶ στὸ ἐκ γαιοκτημόνων βαρὺ πεζικό, γιὰ νὰ στελεχώσουν τὶς ἔνοπλες δυνάμεις τους, ἡ Ἀθήνα κινητοποιοῦσε χιλιάδες πολῖτες ἀπὸ τὶς κοινωνικὰ κατώτερες τάξεις, προκειμένου νὰ ὑπηρετήσουν ὡς κωπηλάτες στὸ στόλο. Ὁ Θεμιστοκλῆς, ὁ ἐμπνευστὴς αὐτῆς τῆς ναυτικῆς τακτικῆς, ἔγινε δέκτης ῥητορικῶν ἐπιθέσεων ἀπὸ τοὺς συντηρητικοὺς πολι-