Κινδυνεύει μὲ ἀφανισμὸ Κινδυνεύει μὲ ἀφανισμὸ τὸ Ἱπποδάμειο Ὑδραγωγεῖο τὸ Ἱπποδάμειο Ὑδραγωγεῖο Στὴν πλατεῖα Τερψιθέας στὸν Πειραιᾶ καὶ συγκεκριμένα στὸ τετράγωνο ποὺ ὁριοθετεῖται ἀπὸ τὶς ὁδοὺς Περικλέους, Καραΐσκου, Σκουζὲ καὶ Γλάδστωνος ἡ ἀρχαιολογικὴ ἔρευνα ἐντόπισε μεγάλο τμῆμα τοῦ ὑδραγωγείου, ποὺ εἶχε σχε- διάσει καὶ κατασκευάσει σύμφωνα μὲ τὶς ὑπάρχουσες ἱστορικὲς πληροφορίες ὁ ὀνομαστὸς πολεοδόμος τοῦ 5ου π.X. αἰῶνα Ἱππόδαμος ὁ Μιλήσιος (498-408 π.X.). Τὸ ὑδραγωγικὸ αὐτὸ ἔργο εἶχε ἐκπονηθῆ καὶ ὁλοκληρωθῆ κατόπιν ἐντολῆς τοῦ Περικλέους πρὸς τὸν διάσημο πολεοδόμο, ἀρχιτέκτονα ἀλλὰ καὶ θεω- ρητικὸ πολιτικό. Τὸ ὑδραγωγεῖο του στὸν Πειραιᾶ εἶναι μοναδικὸ στὸ εἶδος του, καθῶς ἕως σήμερα δὲν ἔχει ἀνακαλυφθῆ σὲ κανένα μέρος τοῦ ἀρχαίου ἑλληνικοῦ κόσμου παρόμοιο σύστημα κατασκευῶν ἐφάμιλλο σὲ τεχνικὴ καὶ λειτουργικότητα πρὸς αὐτὸ τοῦ Ἱπποδάμου. Κάτω ἀπὸ τὶς δύο ρωμαϊκὲς ἐπαύλεις τῆς πλατείας Τερψιθέας ὑφίστανται ἀκό- μη οἱ συγκοινωνοῦσες δεξαμενὲς καὶ οἱ σήραγγες, ποὺ ὑδροδοτοῦσαν τὶς οἰκίες ἀλλὰ καὶ τὶς ἀποβάθρες τοῦ λιμένος τοῦ ἀρχαίου Πειραιῶς. Ἡπροοδευτικὴ κλί- ση τοῦ ἐδάφους πρὸς τὰ παράλια σημεῖα τῆς περιοχῆς διευκόλυνε τὰ μέγιστα τὸν Ἱππόδαμο, πού, ἐκμεταλλευόμενός την, κατώρθωσε νὰ ἐπιτύχῃ τὴν μεταφορὰ ὕδατος σχεδὸν χωρὶς ἀπώλειες. Στὴν οἰκονομία τοῦ νεροῦ συνετέλεσε ἀσφαλῶς καὶ ἡ ἐσωτερικὴ ἐπίστρωση τῶν τοιχωμάτων τῶν δεξαμενῶν καὶ τῶν σηράγγων μὲ τριμμένο κέλυφος αὐγοῦ καὶ ἀσβεστοῦχα ἐπιχρίσματα, ποὺ τὰ καθιστοῦσαν σχετικῶς ἀδιάβρωτα. Σημαντικὸς παράγων γιὰ τὴν ὅλη λειτουργία τοῦ ὑδρα- γωγείου ὑπῆρξε ἐπίσης τὸ κωδωνοειδὲς σχῆμα τῶν δεξαμενῶν καὶ τῶν ἀγωγῶν, ποὺ διευκόλυνε τὴν ἐπιθεώρηση τῆς ὁμαλῆς λειτουργίας, ἀλλὰ καὶ παρεῖχε τὴ δυ- νατότητα ἀμέσου καθαρισμοῦ τους, ὅταν οἱ περιστάσεις τὸ ἀπαιτοῦσαν (βλ. φω- τογραφία ἔναντι σελίδας). Ἕως σήμερα σῴζονται μόνο τρία φρεάτια στὴν πλατεία Τερψιθέας, ποὺ ἀνα- λογοῦν σὲ ἰσάριθμες δεξαμενὲς κατασκευασμένες σὲ διαφορετικὰ ἐπίπεδα. Οἱ διάμετροί τους κυμαίνονται ἀπὸ 3 ἕως 5 μέτρα καὶ τὸ ὕψος τους ἕως 3 μέτρα. Οἱ ἀγωγοὶ ποὺ τὶς συνδέουν ἔχουν ὕψος ὄχι μεγαλύτερο ἀπὸ 1,10 μ. καὶ ἴδιο περί- που πλάτος. Ὁμοίως καὶ σὲ ἀπόσταση 100 περίπου μέτρων BA τοῦ ἀνασκαφι- κοῦ χώρου τῆς πλατείας σὲ οἰκόπεδο τῆς ὁδοῦ Ἀλκιβιάδου (ὅπου δὲν ἔχει ἀκό- μη φθάσει ἡ ἀρχαιολογικὴ σκαπάνη) ὑφίσταται ἄλλη μία εἴσοδος στὸ σύστημα τῶν σηράγγων τοῦ ὑδραγωγείου ὑποκάτω οἰκίας τῶν ἑλληνιστικῶν ἢ ρωμαϊκῶν χρόνων. Τὸ ἐνδεχόμενο καταστροφῆς τοῦ μοναδικοῦ ἀρχαιολογικοῦ αὐτοῦ χώρου λόγῳ τῆς ἀνέγερσης τοῦ νέου κτηρίου τῆς Ραλλείου Σχολῆς (ἔχει ἤδη τοποθετηθῆ θε- μέλιος λίθος καὶ πλάκα ἀπὸ τὴ Νομαρχία Πειραιῶς, παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ ἀνα- σκαφὴ βρίσκεται σὲ ἐξέλιξη!), εἶναι προφανές, δεδομένου ὅτι τὸ θέμα ἐκκρεμο- δικεῖ ἀκόμη στὸν Ἄρειο Πάγο. Μάριος Μαμανέας