Η. ΤΣΑΤΣΟΜΟΙΡΟΣ , , , Δέχα χρόνια μετά ᾿Αγαπητέ μας φίλε Ἠλία, Γιὰ σένα ὁ χρόνος δὲν ἔχει ὅρια καὶ περιθώρια. Τα- ξιδεύεις στὴν ἀπεραντοσύνη τῆς αἰωνιότητος, σκορπί- ζοντας κι᾿ ἐκεῖ τὸ χαμόγελο τῆς ἡρεμίας καὶ τῆς µακα- θιότητος, ὅπως κι’ ἐδῶ. Γιὰ μᾶς ὅμως ὁ χρόνος ἔχει ἀσφυ- κτικοὺς περιορισμούς. Σφίγγει τὴν καρδιά μας ὄχι μόνο τώρα, ποὺ συμπληρώνονται δέκα χρόνια ἀπὸ τὴν μετοί- κησή σου στὰ Ἠλύσια πεδία, ἀλλὰ καὶ μὲ τὴν χαθημε- ρινὴ ἀνάμνησή σου στὸ πέρασμα τῶν 6.350 ἡμερῶν. Ὁ «θυμός», ἡ ψυχὴ καὶ τὸ πνεῦμα μας καθημερινὰ ἀνατρέ- χουν στὸ ἔργο σου, πρᾶγμα ποὺ ἀποδεικνύει ὅτι ὅλοι οἱ Φίλοι σου καὶ οἱ ἀναγνῶστες σου σὲ ἀναζητοῦν καὶ σὲ θρίσκουν ἐκεῖ ποὺ εἶσαι. Ἐνθυμούμεθα τὸ πρῶτο σου ἄρθρο («Δαυλός», τ. 12, Δεκ. 1982, σελ. 526) μὲ τίτλο: «“Γλαῦ, Αθήναζε” (Ὁ Θρῆνος τῆς “Ἰστορίας)», που ἔγραφες προφητικ «Ἢ πα- θακμὴ τῆς γῆς ἔχει τόσο πολὺ προχωρήσει, ὥστε οἱ λαοὶ κινδυνεύουν ν᾿ ἀπολέσουν καὶ τὴν τελευταία πνευματικὴ ἰκμάδα, ἡ ὁποία τοὺς παρέχει τὴν δυνατότητα ν ἀντιληφθοῦν αὐτὴν τὴν παραχμὴ καὶ νὰ τὴν ἐκτιμήσουν ἀνάλογα. Αὐτὴ ἡ ἁπλῆ, διαπίστωση δὲν ἔ; ἔχει καμμία σχέση μὲ τὴν ἀπαισιοδοξία ἔ ἔναντι τοῦ πολιτισμοῦ, ἀλλὰ οὔτε δέδαια καὶ μὲ τὴν αἰσιοδοξία, γιατὶ τὸ σκοτείνιασµα τοῦ κόσμου, ἡ φυγὴ τῶν θεῶν, ἡ καταστροφὴ τῆς γῆς, ἡ μαξοποίηση τοῦ ἀνθρώπου, τὸ μῖσος καὶ ἡ ὑποψία ἐναντίον κάθε δημιουργικοῦ καὶ ἐλεύθερου προσέλαδαν στὸ σύνολο τῆς οἰκουμένης μιὰ τέτοια ἕκταση, ὥστε οἱ παιδιά- στικες κατη γορίες τῆς αἱ οδοξίας... νὰ γίνουν ἀπὸ καιρὸ καταγέλαστες. Πιστεύω ὅτι τώρα, ποὺ ἡ θρασύτητα καὶ ἡ πρόκληση τῶν “ “παρὰ φύσιν" πλησιάξει τὸ σημεῖο ρήξεως, τώρα ποὺ ἔγινε τρόπος ζωῆς τὸ παρὰ φύσιν, τώρα πρέπει νὰ ξανακουστῇ ὁ ΔΙΟΣ ΛΟΓΟΣ». Τὸν ὁποῖον διεκήρυξες μὲ παρρησία καὶ ἑλληνοπρεπὲς σθένος στὸ πρωτότυ- πὸ καὶ ἀνεπανάληπτο διανοητιχὸ ἔργο σου. Μπορεῖ νὰ μὴν τράνταξε τὴν πνευματικὴ «γερουσία», γιατὶ ἀπουσιάζει (ἀκόμη...) ἀπὸ τὴν σύγχρονη ζωὴ τῶν διανοητικῶν ἐξελί- ἕξεων τοῦ Πλανήτη, συντάραξε ὅμως τοὺς νέους Ελληνανθρώπους τοῦ κόσμου. Ἡ ἔρευ- νά σου στὸ χῶρο τοῦ «Διὸς Λόγου» μπορεῖ νὰ διήρκεσε δέκα χρόνια, ἀλλὰ ἡ σπορά σου ἀναπαράγεται, διαιωνίζεται καὶ παράλληλα ἀναζωογονεῖ τὴ μνήμη σου. ᾿Ἐνθυμούμεθα τὸ τελευταῖο σου ἄρθρο 20 μέρες πρὶν ἀπὸ τὴν ἀναχώρησή σου (49/12/1991) στὶς Νήσους τῶν Μακάρων («Δαυλός», τ. 120, Δεκ. 1991, σελ. 6511), μὲ τίτ- λο «Ἢ κατὰ γράμμα ἑρμηνεία τῶν λέξεων καὶ ἡ “κλασικὴ" ἑρμηνεία τῶν λεξικῶν», στὸ ὁποῖο καταλήγεις: «Ελπίζω ὅτι ἔχω ἱκανοποιήσει πολλὰ ἐρωτήματα τῶν ἀναγνωστῶν τοῦ “Δαυλοῦ᾽, οἱ ὁποῖοι ἴσως δὲν ἔχουν διαδάσει τὸ ἔργο μου. Σ᾽ αὐτοὺς καὶ σὲ ὅσους ἐν συ- νεχείᾳ θὰ θέσουν σχετικὰ ἐρωτήματα τὸ παρὸν ἄρθρον ἀπαντᾶ». Καὶ στὰ ἐρωτήματα ποὺ θὰ προκύψουν ἀπὸ τὶς ἀπαντήσεις σὲ προηγούμενα, ἢ καὶ σὲ ἑπόμενα τῶν προηγουμέ- νων, ποιὸς θὰ ἀπαντήσῃ, Ἠλία μας; Θὰ μᾶς πῇς, ὅτι οἱ ἀναγνῶστες τοῦ «Δαυλοῦ» ἔχουν προχεχωρημένο διανοητικὸ ἀνάπτυγμα καὶ μποροῦν εὔκολα νὰ διεισδύσουν στὸ πνεῦμα τῶν ἐξόχων συνεργατῶν του καὶ νὰ 6ροῦν μόνοι τους πολλὲς ἀπαντήσεις, ποὺ κρύδονται στὰ κείμενά τους. Ἡ κ. Οὐρ. Πρίγκουρη («Δαυλός», τ. 122, Φεόρ. 1992, σελ. 7087) διερωτᾶται: «Πῶς νὰ ὀνομάσω τὸν Ἠλία Τσατσόμοιρο; Τὸν ὀνομάζω Ἥρωα, Σοφό κι Ελπίδα! Μνημονεύει τὰ “μαντεύματά᾽ του». Καὶ ἐμεῖς τώρα σὲ ὀνομάζουμε καὶ «μαντικόν». Αἰωνία ἡ μνήμη σου, φίλε. Ἐκ μέρους ὅλων τῶν συνεργατῶν τοῦ «Δαυλοῦ» Κων. Β. Κουτρουδέλης