ΛΙ Ι ΙΛ - ΟΙ ΓΕΝΝΗΤΟΡΕΣ ΤΟΥ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΤΙ νε. Σαπφὼ Ἡ Σαπφὼ τοῦ Σκαμανδρωνύμου καὶ τῆς Κλεῖδος γεννήθηκε στὴν Ερεσσὸ τῆς Λέ- σδου περὶ τὸ 615 π.Χ., ἀλλὰ ἔζησε στὴν Μυτιλήνη, ὅπου εἶχε ἱδρύσει σχολὴ καλ- λιέργειας τῶν γυναικείων ἀρετῶν, τὴν ὁποία εἶχε ἀφιερώσει στὶς Χάριτες καὶ τὶς Μοῦσες, τὶς οὐράνιες αὐτὲς ὀντότητες ποὺ προστατεύουν τὴν ποίηση, τὴν μουσικὴ καὶ τὸν χορό, ἐνῷ παράλληλα παρέχουν τὴ δυνατότητα στοὺς εὐνοούμενούς τους νὰ μετέχουν τῆς θειότητος. μέθεξη αὐτὴ καθιστᾷ τὴν ποιήτρια ὑπερήφανη καὶ δυ- νατή, διότι πέραν τῆς προσωπικῆς της ἀθανασίας τῆς παρεῖχε τὴ δυνατότητα ν᾿ ἀφαιρῇ ἀπ’ τὰ ὄντα τὸ ἔνδυμα τοῦ θνητοῦ καὶ ἐφήμερου καὶ νὰ τὰ µεταδάλλῃ σὲ αἰώνια καὶ ἄξια µνήµης. Τὸ ἡρωϊκὸ ἰδεῶδες ἐπεδίωσε καὶ μετὰ τὴν κατάρρευση τοῦ Μυκηναϊκοῦ Πολιτι- σμοῦ, μιὰ ἐποχὴ ποὺ σημαδεύθηκε ἀπὸ τὴν ἐμφάνιση τῆς τυραννίδος ἀφ᾽ ἑνὸς καὶ τῆς λυρικῆς ποίησης ἀφ᾽ ἑτέρου. Τὴν ἐποχὴ τῆς Σαπφοῦς οἱ θεοὶ καὶ οἱ ἥρωες ζοῦσαν πιὰ διὰ μέσῳ τῶν μύθων οἱ ὁποῖοι ἐμπλουτίζονταν διαρκῶς μὲ τοπικοὺς θρύλους καὶ ἄσματα, ποὺ ἀπαγγέλλονταν ἢ τραγουδιοῦνταν κατὰ τὴ διάρκεια τῶν ἀγώνων. Οἱ ἀγῶνες ἀποτελοῦσαν ἀναπόσπαστο στοιχεῖο τῶν τοπικῶν ἑορτῶν καὶ πανηγύρεων, ἀφοῦ παρεῖχαν τὴ δυνατότητα στοὺς νέους καὶ τὶς νεάνιδες νὰ ἐχδηλώσουν τὴν ἀρε- τή τους, ποὺ γιὰ μὲν τοὺς ἄνδρες ἦταν ἡ γενναιότητα, ἡ ἠθικὴ εὐπρέπεια, ἡ ἀριστο- κρατικὴ συμπεριφορὰ καὶ ἡ ἐκλεπτυσμένη παιδεία, ἐνῷ στὶς γυναῖκες τὴ θέση τῆς γενναιότητος κατεῖχε ἡ λαμπρὴ ἀνταύγεια τοῦ προσώπου, ἡ ὡραιότητα καὶ ἡ χάρη στὸν δηματισμὸ καὶ τὸν χορό. Ἴσως ἔχουν δίκιο αὐτοὶ ποὺ θεωροῦν τὴν ἐξορία ὡς φίλη τῆς ποίησης. “Η Σαπφώ, ἐξόριστη στὴν Σικελία, κατέκτησε τὸν σεδασμὸ τῶν “Ἑλλήνων τῆς Μ. ᾿Ἐλλάδος τόσο ὡς ποιήτρια ὅσο καὶ ὡς ἄνθρωπος. Στὴν ἐξορία τῆς ἔνοιωθε ὡς ἐχπρόσωπος τῆς συλλογικῆς εὐθύνης τοῦ γένους της, ὡς ἐκπρόσωπος τῆς συλλογικῆς εὐθύνης τοῦ γένους της, ὡς ἐκπρόσωπος τοῦ ἤθους καὶ τοῦ χαρα- κχτῆρος τῶν συμπατριωτῶν της. Τὰ ποιήματά της ὑμνοῦν «τὰ χρυσᾶ ἄνθη τῶν νη- σιῶν τῶν Μακάρων, ποὺ ἀναδύουν μιὰ μοναδικὴ λάμψη καὶ εὐωδία». Γράφει στὴ γλῶσσα τοῦ τόπου της, τὴν λεσδιακὴ -- αἰολικὴ διάλεκτο, ἡ ὁποία ὡστόσο δὲν γίνε- ται καθόλου ἐμπόδιο στὴ διάδοση τῶν ποιημάτων τῆς τόσο στὴν ᾿Αθήνα ὅσο καὶ στὸν εὐρύτερο ἑλληνικὸ χῶρο. Τριακοντούτης -- ἔχει πιὰ καθιερωθῇ ὡς ποιήτρια -- δέχεται τὴν πρόσκληση τοῦ Πιττακοῦ -- ὁ ὁποῖος τῆς χάρισε τὸ ὑπόλοιπον τῆς ποινῆς της - καὶ ἐπιστρέφει στὴν πατρίδα της. Στὸ Παρθεναγωγεῖο, ποὺ ἵδρυσε, καταφθάνουν μαθήτριες ἀπ’ ὅλο τὸν ἑλληνικὸ κό- σμο ὅπως ἡ ᾿Ανακτορία ἀπὸ τὴν Μίλητο, ἡ Γογγύλα ἀπ᾿ τὸν Κολοφῶνα, ἡ Εὐνίκα ἀπὸ τὴν Κύπρο, ἡ Μνασιδίκα ἀπὸ τὴν Φώκαια, ἡ Τελέσιππα, ἡ Γυριννώ, ἡ ᾿Ατθὶς καὶ ἡ ᾿Ιράννα. Διδάσκονται ποίηση, μουσικὴ καὶ χορό, προπάντως ὅμως τρόπους σκέ- πτεσθαι καὶ συμπεριφορᾶς. Σαπφὼ τὶς μαθαίνει νὰ ζοῦν κατὰ φύσιν καὶ ἐλεύθε- ρες νὰ χαίρωνται τὸν κόσμο τοῦ Ὡραίου, τοῦ ᾿Απαστράπτοντος καὶ τοῦ ᾿Εξωραϊ- στικοῦ. Ὡς πρότυπα τοὺς παρέχει τὶς Μοῦσες καὶ τὶς Χάριτες, ποὺ ἀπερίσπαστες ἀπὸ ἔγνοιες καὶ στενοχώριες τραγουδοῦν καὶ χορεύουν στοὺς κύκλους τῶν ᾽Ολυ- μπίων. «Οἱ θεοὶ ἐπαινοῦν τὸν ἀδάκρυτο: δὲν ταιριάζουν οἱ θρῆνοι στὸ σπίτι τῶν σοφῶν. σὲ μᾶς αὐτὰ δὲν στέκουν» (ἀποσπ. 109 ἃ). «Ἔρος δ᾽ ἐτίναξέ μοι φρένας, ὡς ἄνεμος κατ᾽ ὄρος δρύσιν ἐμπέτων. (Ξ Ὃ ἔρωτας