ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
247ΙΟΥΛΙΟΣ 2002
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Οι δήθεν τουρκικής προέλευσης λέξεις της Νεοελληνικής έχουν ελληνική καταγωγή — ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ, ΓΙΩΡΓΟΣ
Πρωτογενές κείμενο, χωρίς καμία ἐπέμβαση
Οἱ δῆθεν τουρκικῆς προέλευσης
λέξεις τῆς κοινῆς Νεοελληνικῆς
ΕΙΝΑΙ ΠΑΝΑΡΧΑΙΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ
¢ιαβάζοντας κανεὶς τὰ ἐτυμολογικὰ λεξικὰ τῆς Νέας Ἑλληνικῆς,
ἐντυπωσιάζεται ἀπὸ τὶς πολλὲς λέξεις τουρκικῆς προέλευσης.
Ἐπειδή, γιὰ λόγους ποὺ θὰ ἀναλυθοῦν ἀκολούθως, τὸ φαινόμε-
νο ἀντιβαίνει στοὺς γλωσσολογικοὺς καὶ ἱστορικοὺς κανόνες,
ἀξίζει ὁπωσδήποτε βαθύτερης ἔρευνας. Μιὰ γνωστὴ παροιμία δια-
βεβαιώνει: τὸ μῆλο θὰ πέσῃ κάτω ἀπὸ τὴν μηλιά. Ἀντίστροφα ὁ καρ-
πὸς κάτω ἀπὸ τὴν μηλιὰ ὀφείλει νὰ εἶναι μῆλο. Ἡμεταφορά της στὰ
γλωσσικὰ φαινόμενα περίπου ἔχει ὡς ἑξῆς. Οἱ ἑλληνικὲς λέξεις συνα-
ντῶνται στοὺς ἑλληνόφωνους τόπους καὶ ἀντιστρόφως κάθε λέξη
αὐτῶν τῶν περιοχῶν ὀφείλει, κατ’ ἀρχὰς τουλάχιστον, νὰ εἶναι ἑλλη-
νική. Γενικὴ καὶ λογικὴ ἄποψη. Ἡεἰδικώτερη διερεύνηση τῆς ἁπλῆς
αὐτῆς τοποθέτησης τὴν ἐνισχύει πολὺ περισσότερο.
Ἡ ἑλληνικὴ γλῶσσα εἶναι ἀσφαλῶς ἡ πληρέστερη παγκοσμίως. Πρόκειται γιὰ
τὸ μοναδικὸ φαινόμενο τῶν ἕξι ἑκατομμυρίων λημμάτων καὶ τῶν ἑξήντα ἑκα-
τομμυρίων λέξεων! Εἶναι δύσκολο νὰ ὑπάρξῃ ἔννοια χωρὶς νὰ ἀντιστοιχῇ σὲ κά-
ποια λέξη. Καὶ οἱ λεπτότερες διαφοροποιήσεις ἢ ἀποχρώσεις ἀντιπροσωπεύονται
στὸ λεξιλόγιό της. Ἀντίθετα σὲ πληθώρα πραγμάτων ἢ ἰδεῶν ἀντιστοιχοῦν πε-
ρισσότερες τῆς μίας λέξεις. Δὲν ὑπάρχει λοιπὸν χῶρος νὰ εἰσχωρήσῃ ὁ,τιδήπο-
τε ξένο. Ἀπὸ τὴν ἄλλη πλευρὰ ὅλες οἱ γλῶσσες τοῦ κόσμου βρίθουν ἑλληνικῶν
λέξεων καὶ ριζῶν. Στὶς λεγόμενες «ἰνδοευρωπαϊκὲς» ἡ ἑλληνικὴ καταγωγὴ ὑπερ-
βαίνει τὸ 90%. Σ’ αὐτὲς ἡ Ἑλληνικὴ εἶναι ἡ μητέρα γλῶσσα, ὥστε πολὺ σωστὰ
ἐλέχθη, ὅτι ἀντὶ τοῦ ἀστόχου «ἰνδοευρωπαϊκὲς» θὰ πρέπει νὰ ἀποκαλοῦνται ἑλλη-
νογενεῖς. Κατὰ φυσικὴ συνέπεια τὰ ἔθνη ποὺ γιὰ διάφορους λόγους συγκατοί-
κησαν κατὰ καιροὺς μὲ τὶς ἑλληνικὲς κοινωνίες, θὰ πρέπει νὰ πῆραν χωρὶς νὰ μπο-
ροῦν νὰ δώσουν. Κυρίως οἱ γιὰ κάποιο διάστημα κατακτητές. Στὸν ἀντίποδα οἱ
Ἕλληνες σὰν κυβερνῆτες ἢ καὶ ἁπλοῖ συγκάτοικοι ἔδωσαν πολλά, ἐνῷ ἐδέχθη-
σαν πολὺ λιγώτερα.
Οἱ τουρκόφωνοι λαοὶ ἀπὸ τὴν πρώτη τους ἐπαφὴ μὲ τὸν ἑλληνικὸ κόσμο εἶχαν
γλωσσικὲς ἀνταλλαγές. Ἱστορικὰ ἀναμενόμενο εἶναι, ἡ ροὴ τοῦ δανεισμοῦ νὰ
εἶναι ἐκ τῆς ἑλληνικῆς στὴν τουρκική· ὄχι τὸ ἀντίθετο. Γιὰ τοῦτο θεώρησα στὴν
ἀρχὴ τὴν πληθώρα λέξεων ἐκ τῆς τουρκικῆς στὰ ἑλληνικὰ ἐτυμολογικὰ λεξικὰ
τῆς σύγχρονης γλώσσας μας ἀντιιστορικὸ φαινόμενο. Καὶ ἐπειδὴ οἱ ἱστορικὲς