ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
248-249ΑΥΓ. - ΣΕΠΤ. 2002
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Ελληνική φιλοσοφία ή φιλοσοφική Ελλάδα — ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ, ΘΩΜΑΣ
Πρωτογενές κείμενο, χωρίς καμία ἐπέμβαση
Χάριν τῆς μελέτης τῆς φιλοσοφίας ἡ ἴδια μπορεῖ νὰ χωριστῇ στὰ ἑξῆς µέρη ἢ πεδία -- καὶ
ἔτσι διδάσκεται στὰ δευτεροδάθµια κολλέγια τῆς Πολιτείας τῆς Βικτώριας. τῆς μόνης πο-
λιτείας ποὺ προσφέρει τὸ µάθηµα σὲ ἐπίπεδο ᾿Απολυτηρίου Γυμνασίου ΝΟΕ στὴν Αὐστρα-
λία.
Ὁ πρῶτος χλάδος -- τὸ πρῶτο πεδίο - εἶναι ἡ Γνωσιολογία (Οποςἱοιορῖα), ποὺ στὰ
Αγγλικά προτιμήθηκε ὁ ὅρος Ερἰιεπιοἰορν {- ᾿Επιστημολογία). Αὐτὴ ἀποτελεῖ τὴ δάση
τῆς Φιλοσοφίας καὶ ἐρευνᾶ ἐπισταμένως, πῶς εἶναι κατορθωτὴ ἡ γνώση (ᾳποκἰ) τῆς ἀλη-
θινῆς οὐσίας (ἀπὸ ἐδῶ όγῆχε τὸ ἀγγλικὸ εεσεποο) τῶν ὄντων (ἀπὸ ἐδῶ ἔγιναν τὰ οπ/ΟΙΟρΥ,
καὶ ἡ λέξη ἐπεΐιν, ποὺ προσπαθεῖ νὰ ἀπαντήσῃ στὴν ἐρώτηση: τί εἶναι ἀλήθεια:).
ὋὉ δεύτερος χλάδος/πεδίο εἶναι ἡ Μεταφυσικὴ (Μειαρὴγεἰον), ἡ ὁποία ἀσχολεῖται μὲ τὴν
ἀναζήτηση τῆς ἀρχικῆς καὶ πρώτης φύσης τῆς πραγματικότητας, δηλαδὴ τὴν καταγωγἠ
τῆς ὕλης καὶ τοῦ πνεύματος καὶ πῶς τὰ δύο αὐτὰ ἀλληλοεξαρτιοῦνται" ἐρευνᾶ τὴν ἔννοια
τοῦ χώρου καὶ τοῦ χρόνου, τὴν ἐλευθερία τῆς δούλησης (θέλησης) χαὶ τί σημαίνει ὅταν λέ-
µε «ἐγὼ εἶμαι» ἢ «ἐγὼ ὑπάρχω». Αὐτὴ εἶναι ἡ ὀντολογία (οπ/οἰοργ). Ἐπίσης ἡ Μεταφυσικὴ
ἐρευνᾶ τὶς ἰδέες γιὰ τὴν ἀθανασία καὶ ἐὰν ὑπάρχῃ ἤ ὄχι θεός.
Ὁ τρίτος κλάδος / πεδίο εἶναι ἡ ᾿Ηθικὴ (ΕιΙΙο). Ἢ Ἠθιχὴ θεωρία (Εἰἠϊοα! ΤΗΘΟΥΥ), καὶ
προσπαθεῖ νὰ ἐξακριδώση: τί εἶναι καλὸ καὶ κακό’ τί εἶναι δίκαιο καὶ ἄδικο' πῶς πρέπει
νὰ ζοῦμε καὶ γιατί: τί εἶναι ἀνήθικο: τί εἶναι εὐδαιμονία (ἀγγλιστὶ οιάαεπιοπία καὶ προ-
φέρεται γιουνταϊμόνια): τί εἶναι εὐτυχία (Ηαρρίπεςς οἱ ἀγγλόφωνοι τὴν εὐτυχία στὸ φι-
λοσοφικὸ ἐπίπεδο τὴν ἀποδίδουν μὲ τὸν πεζότιτλο «ἴΠε ροοά Ιζε δηλαδὴ ἡ «καλὴ ζωή»...).
᾿Ἐκτὸς ἀπὸ τοὺς τρεῖς αὐτοὺς κλάδους τῆς φιλοσοφίας τὸ πεδίο παραμένει ἀπέραντο καὶ
συμπεριλαμθάνει ἐπίσης καὶ τοὺς ἑξῆς φιλοσοφικοὺς χώρους:
1. Λογικὴ (Γορἱο) ἢ Φιλοσοφικὴ Λογικὴ (ΡΙΠοκορ σα! 1.ορίο] εἶναι ἡ ἐπιστήμη ποὺ |.
ἀσχολεῖται μὲ τοὺς νόμους τῆς ὀρθῆς σχέψης (Οτίῆος ἃ δοοριἰο) ἢ ὅπως τὸ λέγανε οἱ ἀρχαῖοι |.
µας τὸ «ὀρθῶς διαννοεῖσθαι».
2. Αισθητικῆ (Α εσίΠειίος): εἶναι ὁ κλάδος ποὺ ἐρευνᾷ ποιό εἶναι, ἀπὸ ποῦ γεννιέται καὶ
πῶς ἐξελίσσεται τὸ ἰδεῶδες τοῦ ὡραίου στὴ ζωὴ καὶ στὴν τέχνη. Τὰ ἀγγλόφωνα ἐγχειρί-
δια φιλοσοφίας (οποΒΙτἰάϊα ο ΡΙΗΙοςορΗ) τονίζουν, ὅτι ἡ Αἰσθητικὴ (Α εσιοιἰον) εἶναι «ἀπ [.
υπάεισίαπά!ηρ οἱ 5ης] οοπεερὶς ἃ5 “θεδυίγ" απά “εχρτεςείοπ”» (Ξ µία κατανόηση συλλήψε- [
ὧν τέτοιων ὅπως «ὀμορφιὰ» καὶ «ἔκφραση»).
Νεώτερα δλαστάρια εἶναι ἡ Μεταφιλοσοφία (ΜειαρΗΙοσορὴν), ἡ Βιοηθικὴ (Βίοειἠ 65),
ἡ Φιλοσοφία τῆς Ἑρμηνείας (ΡΑἠοφορὴν οἱ Ι{εηρτειοσίοη), ἡ ᾿Αναλυτικὴ Φιλοσοφία |
(Απαϊνείοαὶ! ΡΗΗοςορὴγ) καὶ τελευταῖα γίνεται λόγος καὶ γιὰ Φιλοσοφία τοῦ Διαδικτύου
(ΡΙΗΠοφορὴν οἱ πε [ΠΙΕΥΠΕΙ). Ι
"Όλες οἱ ἐπιστῆμες ἔχουν ὡς δάση ἕνα φιλοσοφικὸ ὑπόστρωμα, ποὺ καλύπτει ἕναν κλά- |.
δο ἢ ἕνα ἐπίπεδο τῆς φιλοσοφικῆς σχέψης χαὶ ὅλες ξεπήδησαν ἀπὸ τὴ φιλοσοφία καὶ μὲ
αὐτὴν ὡς δάση δημιούργησαν τὸ δικό τους πεδίο δράσης. Ἔτσι ἡ φιλοσοφία μὲ τὸ ἰδιαί-
τερό της λεξιλόγιο, τὸ ὁποῖο µεταφέρθηχε ἀπὸ τὰ ἑλληνικὰ αὐτούσιο στὴν ἀγγλικὴ γλῶσσα
--καὶ σὲ κάθε ἄλλη γλῶσσα -- δημιούργησε μ᾽ αὐτὸ ἕνα σύστημα λέξεων/συμόόλων, τὸ ὁποῖο
μᾶς ἐπιτρέπει νὰ ἐπικοινωνοῦμε φιλοσοφικὰ καὶ τὸ σπουδαιότερο νὰ σχεφτώμαστε. Δὲν
εἶναι αὐτὸ ἕνα τέλειο δῶρο -- ἴσως τὸ πολυτιµώτερο - ποὺ ἔδωσε ἡ Ἑλληνικὴ Γλῶσσα καὶ
Φιλοσοφία στὸν πολιτισμὸ τῆς σημερινῆς πολιτισµένης παγκόσμιας κοινωνίας;
Θωμᾶς Γ. Ἡλιόπουλος
Διευθυντής Κολλεγίου «Παιδεία» Μελθούρνης