ΟΙ ΓΕΝΝΗΤΟΡΕΣ δ ΤΟΥ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Σγ. Τυρταῖος ᾿- “ Ὃ Τυρταῖος τοῦ ᾿Αρχεμόρότου γεννήθηκε στὶς Αφίδνες τῆς Ίακωνίας, «ἀγνώστου νῦν θέσεως» (Στέφανος Βυζάντιος) καὶ ἦταν ἐλεγειοποιὸς καὶ αὐλητής. Ὑπῆρξι «σύγχρονος. τοῖς Επτὰ κληθεῖσι Σοφοῖς ἢ καὶ παλαΐτερος καὶ μὲ τὰ ἄσματά του ἐμψύχωνε τοὺς Σπαρ- τιάτες ποὺ πολεμοῦσαν μὲ τοὺς Μεσσήνιους, ὥστε στὸ τέλος κέρδισαν τὴν νίκη» (Διογέ- νης Λαέρτιος). Τὰ ὄργανα τῆς ἐξουσίας, ἡ ὁποία διάκειται δυσμενῶς ἔναντι τῆς ἡρωικῆς Σπάρτης, ἔπλασαν καὶ γιὰ τὸν ποιητὴ αὐτὸ ἕνα παράμυθο, ὀασιξόμενοι ἐν πολλοῖς στὴν πόλη καταγωγῆς του. Εἶπαν δηλαδή, ὅτι οἱ Λακεδαιμόνιοι πιεζόμενοι ἀσφυκτικὰ ἀπὸ τοὺς Μεσσηνίους καὶ κατ᾽ ἐντολὴν τοῦ Μαντείου τοῦ ἐν Δελφοῖς ζήτησαν ἀρχηγὸ ἀπὸ τοὺς ᾿Αθηναίους, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ εἰρωνικὴν διάθεση τοὺς ἔστειλαν τὸν Τυρταῖο, ἕνα χωλὸ γραμματοδιδάσκαλο ἀπὸ τὶς ᾿Αφίδνες ᾿Αττικῆς (9ἱ6), ὁ ὁποῖος ὡστόσο τόσο θάρρος καὶ αὐτοπεποίθηση τοὺς ἐνεφύσησε, ὥστε κέρδισαν τὸν πόλεμο!.. Οἱ Σπαρτιάτες ὅμως οὐδέ- ποτε δέχθηκαν νὰ πολεμήσουν ὑπὸ τὴν ἀρχηγίαν ξένου καὶ ὁ Αλέξανδρος, σεδόμενος τὴν ἀρχή τους αὐτή, πραγματοποίησε τὴν Πανελλήνιον Πολιτιστικὴν Στρατείαν χωρὶς τοὺς Λα- κεδαιμόνιους («πλὴν Λακεδαιμονίων»).. Σύμφωνα μὲ τὸν ᾿Αθήναιο «οἱ Λάκωνες ἐν τοῖς πολέμοις τὰ Τυρταίου ποιήματα ἀπο- μνημονεύοντες ἔρρυθμον κίνησιν ποιοῦνται»" ἔγραψε δὲ ὁ ποιητὴς «Ὑποθήκας», «Εὐνο- μίαν», «Πολιτείαν Λακεδαιμονίοις» καὶ «Μέλη πολεμιστήρια» σὲ πέντε διδλία, ἐκ τῶν ὁποί- ων μονάχα 230 στίχοι διεσώθησαν. Οἱ λίγοι στίχοι αὐτοὶ ὡστόσο, εἶναι ἀρκετοί γιὰ νὰ ἐννοήσουμε τὴν προδληματική, τὸν τρόπο γραφῆς καὶ τὸ ἦθος τῆς ποίησής του, ἡ ὁποία, χωρὶς ἀποχρώσεις καὶ ποικιλία μέτρων καὶ ρυθμῶν, εἶναι ταγμένη στὴν ὑπηρεσία τῆς πό- λεως, τῆς μόνης ἐγγυήτριας τῆς ἐλευθερίας, τῆς τιμῆς καὶ τῆς εὐδαιμονίας τῶν ἀνθρώπων. κκ «Τεθνάμεναι γὰρ καλὸν ἐνὶ προμάχοισι πεσόντα ἄνδρ᾽ ἀγαθὸν περὶ ἦι πατρίδι μαρνάμενον, (- ἀγωνιξόμενο) τὴν δ᾽ αὐτοῦ προλιπόντα πόλιν καὶ πίονας (- εὔφορους) ἀγροὺς πτωχεύειν, πάντων ἐστ᾽ ἀνιηρότατον, (...) αἰσχύνει τε γένος, κατὰ δ᾽ ἀγλαὸν εἶδος ἐλέγχει, πᾶσα δ᾽ ἀτιμίη καὶ κακότης ἕπεται. (...) Θυμῶι γῆς περὶ τῆσδε μαχώμεθα καὶ περὶ παίδων θνήσκωμεν, ψυχέων μηκέτι φειδόμενοι» («Ὑποθῆκαι» 1-14). Τὸ ἀπόσπασμα αὐτὸ ὡς πρὸς τὸ περιεχόμενό του ἀρθρώνεται σὲ τρεῖς ἑνότητες: Η πρώ- τη (στ. |-2) ἀποτελεῖ ἐγκώμιο καὶ ὕμνο τοῦ γενναίου ἀνδρός, ποὺ θυσιάξεται «τιμήεις καὶ ἀγλαός» (Ξ τιμημένος κι εὐγενικὸς) ἤτοι ἔμπλεως ἠθικοῦ κάλλους! Στὴν δεύτερη ἑνότητα (στ. 1-12) παρέχεται ἡ εἰκόνα τοῦ ριψάσπιδος, ποὺ παριστάνεται μὲ τὰ μελανότερα χρώ- ματα. Ὁ δειλὸς μὲ τὶς ἀτιμώσεις ποὺ ὑφίσταται ντροπιάζει τὸ γένος του καὶ ἐξευτελίζειτὸ «ἀγλαὸν εἶδος» του, τὸ ὡραῖο πρόσωπό του. ᾿Η κακοδαιμονία του πολλαπλασιάζεται τρα- γικά, ὅταν πρόκειται περὶ ἀρχηγοῦ οἰκογενείας, ποὺ φέρει τὴν εὐθύνη τῶν γερόντων γο- νέων του, τῆς συζύγου καὶ τῶν ἀνήλικων παιδιῶν του, ποὺ θὰ ὑποστοῦν τὴν σκληρὴ προ- σφυγιὰ καὶ τὴν ἐξουδενωτικὴ φτώχεια. Η τρίτη ἑνότητα ἀποτελεῖ μιὰ προτροπὴ ὑπὸ μορ- φὴν συμπεράσματος γιὰ τὸν πόλεμο καὶ τὸν ἡρωικὸ θάνατο τῶν παλληκαριῶν, ποὺ θυ- σιάζονται γιὰ τὴν πόλη τους «ψυχέων μηκέτι φειδόμενοι». ...