Η ΚΙΝΗΣΙΣ ΤΩΝ ΙΔΕΩΝ Η ΚΙΝΗΣΙΣ ΤΩΝ ΙΔΕΩΝ «ΜΕΝΟΥΤΙΟΣ ΑΠΙΟΣ», Περὶ Ἑλλήνων ὉΜενούτιος Ἄπιος, πρώην Ρωμαῖος διοικητὴς τῆς Ἑλλάδος, ἀλληλογραφεῖ μὲ τὸ διάδοχό του στὴ θέση αὐτὴ Ἀτίλιο Νάβιο, ἀποκαλύπτοντάς του τὸ ἦθος, τὶς συνήθειες καὶ τὴν ἰδιαιτερότητα τοῦ χαρα- κτῆρος τῶν Ελλήνων, ὥστε νὰ διοικήσῃ σωστὰ τὴν Ἑλλάδα, ἀποφεύγοντας ἐκτροπὲς καὶ συγκρούσεις. Πρόκειται γιὰ μιὰ ἐνδιαφέρουσα ἔκδοση, ἡ ὁποία μοῦ δωρήθηκε ἀπ’ τὸν ἴδιο τὸν ἐκδότη της, ἀμέσως δὲ σκέφτηκα νὰ τὴν παρουσιάσω ὑπὸ τύπον βιβλιοκριτικῆς στὸ «Δαυλό». Ἐπειδὴ ὅμως στὴν ἐν λόγῳ ἔκδο- ση ποὺ φέρει τὸν τίτλο «Παραινέσεις πρὸς Ἀτίλιο Νάβιο ἢ περὶ Ἑλλήνων» δὲν ἀναφερόταν κάποιος βι- βλιογραφικὸς κατάλογος, στὸν ὁποῖο προφανῶς θὰ ὑπήγετο, οὔτε ὑπῆρχε τὸ ὄνομα τοῦ μεταφραστῆ πού, προφανῶς πάλι, θὰ εἶχε ἐπιμεληθῆ τὴν ἀπόδοση ἀπ’ τὸ λατινικὸ κείμενο στὴν Ἑλληνική, τηλεφώνησα στὸν ἐκδότη καὶ ζήτησα σχετικὲς ἐξηγήσεις. ὉΚωνσταντῖνος Τσάτσος, μοῦ εἶπε, εἶχε ἐπιμεληθῆ τὴν ἔκδοση τὸ 1942. Δὲν ἀνεφέρετο ὅμως τὸ ὄνομά του. Ἂς εἶναι· ἡ οὐσία τοῦ ἔργου μετρᾶ. Ἔτσι σκέφτηκα. Ὅμως τὸ πρᾶγμα εἶχε συνέχεια... Τὴν ἴδια μέρα, ἐντελῶς συμπτωματικά, συναντήθηκα μὲ ἕναν ἄνθρωπο ποὺ γνωρίζει ἐπαρκῶς τὴν ἀρχαία καὶ λατινικὴ γραμματεία, γι’ αὐτὸ καὶ ἔσπευσα νὰ τοῦ ἀναφέρω τὶς ἐνδιαφέρουσες ἐπιστολὲς τοῦ Ἀπίου ἀλλὰ καὶ τὰ ἐκδοτικά τους παράδοξα. Ἀμέσως τὸν βλέπω νὰ χαμογελᾶ, λέγοντάς μου:«Ὁ ἴδιος ὁ Τσάτσος συνέγραψε τὶς ἐπιστολὲς αὐτές. Εἶναι παλιὰ ἱστορία καὶ ἀρκετοὶ “τὴν ἔχουν πατήσει”». Μά- λιστα, κατάλαβα. Πρὶν προλάβω νὰ σκεφτῶ ὅτι καὶ ὁ ἐκδότης τῶν ἐπιστολῶν «τὴν πάτησε», πρόσεξα πὼς ἐπάνω στὸ βιβλίο τὸ ὄνομα τοῦ Ἀπίου εἶχε ἐκ τῶν ὑστέρων τοποθετηθῆ ὑπὸ τύπον ἐτικέττας, ποὺ ἀφαι- ρώντας την εἶδα ἔκπληκτος τὸ ὄνομα τοῦ πραγματικοῦ συγγραφέα:«...Ἐπωνύμου» ἔγραφε, χωρὶς νὰ κατονομάζῃ βέβαια τὸν K.Τσάτσο. Μάλιστα! Ὅπως ἀκριβῶς οἱ κρεατέμποροι τῆς Βαρβακείου ἀλλάζουν τὶς ἐτικέττες καὶ τὸ ἀρνάκι Βουλγαρίας γίνεται ἀρνάκι Μυτιλήνης. Ἐκδοτικὸ «τερτίπι» λοιπὸν πρὸς ἄγραν χρημάτων - θυμάτων. Ὕστερα ἀπ’ ὅλα αὐτὰ εἶναι νὰ μὴν φέρνῃ κανεὶς στὸ νοῦ του τὸν Ὀβελίξ, ποὺ φωνάζει: «Μὰ εἶναι τρελ- λοὶ αὐτοὶ οἱΡωμαῖοι (=Ρωμιοί)». Παν. Λ. Κουβαλάκης « Η ΜΥΤΗ ΜΙΑΣ ΜΙΚΡΗΣ ΒΕΛΟΝΑΣ» Ἕνας σύγχρονος ἀπολογητὴς τοῦ ἰουδαιοχριστιανικοῦ δόγματος, ὁ κ. Δημήτριος Σέργιος, ἔγραψε τὸ βιβλίο «Ζητοῦν ἐκδίκηση στὸ ὄνομα τοῦ Ἰουλιανοῦ». Δυστυχῶς ἀπ’ τὸ θρησκοληπτικὸ μένος τοῦ συγγραφέα δὲν γλύτωσε οὔτε τὸ ποίημα - ἀριστούργημα τοῦ K. Καβάφη ἡ «ΙΘΑΚΗ». Στὶς σελίδες λοιπὸν τοῦ βιβλίου του 206, 207 διαβάζουμε: «(...)Οἱ μαθητὲς τῶν λυκείων μας καὶ οἱ καθηγητές τους ποὺ ἀναλύουν μὲ περισπούδαστες κενολογίες τὸ ποίημα αὐτό, τὸ ὁποῖο ἀνάγει σὲ πε- ριωπὴ δόγματος τὴν “τουριστικὴ” ἀντίληψη τῆς ἐλευθερίας, ἀντιμετωπί- ζουν περίπου μεθυσμένοι τὸ κεντρικό του μήνυμα: Ἰθάκη δὲν ὑπάρχει· ση- μασία ἔχει ὅμως νὰ ταξιδεύῃ κανεὶς πρὸς αὐτήν». Ὁλοφάνερη ἡ διαστρέβλωσις τοῦ μηνύματος. Ἂν δὲν ὑπάρχῃ «Ἰθάκη», αὐτὸ εἶναι προσωπικὸ πρόβλημα τοῦ συγγραφέα. Ἀπ’ ὅ,τι φαίνεται ἀδυ- νατεῖ ἠθελημένα ἢ ἀθέλητα νὰ κατανοήσῃ κάτι τὸ πολὺ ἁπλό: Ὅτι ἡ Ἰθά- �