ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
255ΜΑΡΤΙΟΣ 2003
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- "Γράφω" και παγκόσμιος πολιτισμός — ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ, ΘΩΜΑΣ
Πρωτογενές κείμενο, χωρίς καμία ἐπέμβαση
«ΓΡΑΦΩ» ΚΑΙ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
™κεφτήκατε ποτὲ πόσο σπουδαῖο εἶναι αὐτὸ τὸ ρῆμα; Φυσικὰ ἐὰν δὲν ὑπῆρχε
οὔτε ἐγὼ θὰ ἔγραφα κάτι οὔτε ἐσεῖς θὰ διαβάζατε τίποτα. Οἱ ἐφημερίδες,
τὰ περιοδικά, τὰ βιβλία, ὅλα δὲν θὰ ὑπῆρχαν καὶ ὁ πολιτισμός μας θὰ εἶχε
παραμείνει στάσιμος· καὶ γι’ αὐτὸ πολλοὶ κοινωνιολόγοι λένε, πὼς ὁ πολι-
τισμὸς ἀρχίζει μετὰ τὴ γραφή. Ἄρα τὸ ρῆμα γράφωκαὶ τὸ οὐσιαστικὸ γραφὴ
εἶναι τὸ παράθυρο ἢ ἡ θύρα τοῦ πολιτισμοῦ. Καὶ εἶναι σωστό. Ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ
γραφή, δὲν ὑπάρχει πολιτισμός. Σκεφτῆτε κάτι ποὺ δὲν χρειάζεται γραφή· καὶ
αὐτὴ ἡ γραφὴ εἶναι πρόδρομος καὶ σκιὰ τοῦ πολιτισμοῦ μας.
Ὑπῆρχαν πολιτισμοὶ – ἐκτὸς ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸ Πολιτισμό – ποὺ ἄφησαν κάποια
γραπτὰ μνημεῖα, ἀλλὰ κανένας ἄλλος πολιτισμὸς δὲν ἄφησε γραπτὰ μνημεῖα μὲ σύμ-
φωνα καὶ φωνήεντα καὶ μὲ συλλαβὲς ὅπως ὁ Ἑλληνικός, ποὺ μέσα στὸ «γράφω» ἄφη-
σε καὶ τὴν ψυχὴ του ἀθάνατη. Τὰ 24 γραπτὰ γραμματάκια, τὸ Ἑλληνικὸ μας Ἀλφά-
βητο, ἔγινε ὁ τροχὸς τῆς προόδου ὅλου τοῦ κόσμου. Μὲ αὐτὴ τὴν ἀνακάλυψη ἀναρ-
ριχήθηκαν στὴν πρόοδο οἱ ἀρχαῖοι μας πρόγονοι καὶ μὲ αὐτὰ μόνο δημιούργησαν καὶ
μᾶς ἄφησαν ἕνα συλλογικὸ πολιτισμό, ὁ ὁποῖος πράγματι θὰ ἦταν ἀνύπαρκτος. Τὸ
φῶς τοῦ κόσμου ἦρθε μέσα ἀπὸ τὸ Ἑλληνικὸ Ἀλφάβητο καὶ μόνο μὲ αὐτό. Μὴν βια-
στῆτε νὰ μὲ κατηγορήσετε. Σκεφτῆτε το λίγο. Φιλοσοφήστε τὸ πρᾶγμα λογικὰ καὶ ἂν
τώρα μοῦ δίνετε 1% δίκιο, αὔριο θὰ τὸ κάνετε οἱ ἴδιοι 100%.
Ὁ πολιτισμός μας σήμερα εἶναι ἀδιανόητος χωρὶς τὸ ἠλεκτρικὸ ρεῦμα, ἀλλὰ ἐὰν
δὲν ὑπῆρχε ἡ γραφή, ἴσως νὰ μὴν μποροῦσε νὰ ἀνακαλυφτῇ γιὰ εὔλογες αἰτίες.
Τὸ ρῆμα γράφω μᾶς ἔδωσε τόσες εὔηχες καὶ περιεκτικώτατες λέξεις. Σκέφτομαι πὼς
οἱ πρόγονοί μας, ὅταν κάποτε γκρατσούνισαν μία πέτρα ἐπάνω στὴν ἄλλη, πρόσεξαν
ὅτι τοὺς ἔδωσε ἕναν ἦχο κάπως σὰν τὸ γρὰφ καὶ ἀπὸ ἐδῶ γέμισε ἡ γλῶσσα μας λέξεις:
γράφω, γράμμα, γραμματέας, γραμματεία, γραμματισμένος, γραμμή, γραμμένος, γραμ-
μόφωνο, γραμματόσημο καὶ δεκάδες ἄλλες, ποὺ ὅλοι σας μπορεῖτε νὰ σκεφτῆτε.
Πῶς ὅμως τὸ ἴδιο ρῆμα «γράφω» γονιμοποίησε καὶ τὴν Ἀγγλική; Ἀκούστε με-
ρικὲς λέξεις: autograph, digraph, lithograph, paragraph, photograp, ἀλλὰ καὶ
autobrography, biography καὶgraphre, graft, anagram, dragram, epigram, grammary,
grammar, glamour, grammatical, programme (οἱ Ἀμερικανοὶ τό... ἁπλοποιήσανε
σὲ program), telegramκαὶ πολλὲς ἄλλες ἐὰν ψάξουμε καλὰ τὰ ἀγγλικὰ λεξικά.
Ἀπὸ τὴν ἴδια ρίζα τοῦ «γράφω» ἔγινε καὶ τὸ ρῆμα carve= χαράσσω, γλύφω, σκα-
λίζω καὶ carver ὁ ξυλογλύπτης καὶ carving ἡ τέχνη του.
Ἐὰν μόνο μία ἑλληνικὴ λέξη ἔχῃ μία τόσο σημαντικὴ καὶ θριαμβευτικὴ διείσδυση
στὴν Ἀγγλικὴ Γλῶσσα, τότε ὅλη ἡ Ἑλληνικὴ Γλῶσσα τί τὴν κάνει τὴν Ἀγγλι-
κή; Τὴν ἑλληνοποιεῖ! Καὶ μόνο μὲ αὐτὸ τὸ ἀνέσπερο φῶς μεγαλουργεῖ σήμε-
ρα. Ἐὰν ἀποσυνδέσετε τὴ γλωσσικὴ καὶ λεξιλογικὴ πρίζα τῆς Ἀγγλικῆς Γλώσ-
σας ἀπὸ τὴ μητέρα Ἑλληνική, ἡ σημερινή της κυριαρχία καὶ δύναμη θὰ ὑποβιβασθῇ
κατακόρυφα σὲ μερικὲς μονοψήφιες λυχνίες. Ὁ γλωσσικὸς Ἑλληνισμὸς τὴν κρατάει
ἐκεῖ ποὺ βρίσκεται σήμερα καὶ μόνο μαζὶ μ’ αὐτὸν ἔχει ἕνα λαμπρὸ μέλλον.
Θωμᾶς Γ. Ἡλιόπουλος
Διευθυντὴς Κολλεγίου «Παιδεία» Μελβούρνης