Μιὰ Ἑλληνίδα φυσικὸς στὸν Καναδᾶ μᾶς ἐπαναφέρει στὴν «καθαρὴ»Ἐπιστήμη Οἱ διαμάχες καὶ ἔριδες μεταξὺ ἐπιστημόνων, φιλοσόφων καὶ θε- ολόγων, σχετικὰ μὲ τὸ θέμα τῶν ἐπιπτώσεων τῆς Κβαντικῆς Θε- ωρίας, ποὺ ἄρχισε τὸ 1927 περίπου, συνεχίζονται καὶ σήμερα μὲ ἀμείωτο ἐνδιαφέρον. Βασικὸ αἴτιο τῶν πολύμορφων αὐτῶν ἀντιπαραθέσεων ὑπῆρξε ἡ ἐπιστημονικὴ ἐργασία τοῦ νομπελίστα φυ- σικοῦ Βέρνερ Χάιζενμπεργκ (W.H.:1901-1976), ἑνὸς ἀπὸ τοὺς πρω- τεργάτες τῆς Κβαντικῆς Μηχανικῆς, ὁ ὁποῖος γιὰ πρώτη φορὰ στὰ χρονικὰ τῆς Φυσικῆς διετύπωσε τὴν «Ἀρχὴ τῆς Ἀπροσδιοριστίας» («ἰντετερμινισμὸς») στὴ φύση, ἀρχὴ ἡ ὁποία εἶχε ἀπροσδόκητες προ- εκτάσεις στὴ φιλοσοφία καὶ τὴ θρησκεία. Ὁ W.H. ἀνέτρεψε τὴν ἕως τώρα καὶ ἐπὶ αἰῶνες ἐπικρατοῦσα «Ἀρχὴ τῆς Αἰτιό- τητας» μὲ τὴν «Ἀπροσδιοριστία»στὴ φύση, κατὰ τὴν ὁποία «καθίσταται ἀπα- γορευτικὸς ὁ ταυτόχρονος προσδιορισμὸς συζευγμένων μεγεθῶν ὅπως ὁρμῆς - θέσης, ἐνέργειας - χρόνου». Οἱ ἐπιπτώσεις τῆς ἀρχῆς αὐτῆς, κυρίως στὸ θρησκευτικὸ δόγμα, μᾶς ὁδη- γοῦν στὴν ὑπερβατικὴ ἰδεοκρατία, πλησιάζοντας στὴ θεώρηση ὡρισμένων μετασωκρατικῶν φιλοσόφων. Ὅπως ἦταν ἑπόμενο, οἱ δύο αὐτὲς ἀρχὲς καὶ ἡ ἐκδηλωθεῖσα ἀντιπαλότητά τους «ἔθεσε ἐπιστημολογικὰ ἐρωτήματα, τὰ ὁποῖα δὲν βρῆκαν ἀκόμα μιὰ γενικὰ ἀποδεκτὴ ἀπάντηση». Ἀποτέσματα τῆς διαμάχης αὐτῆς ἦταν ἡ δημιουργία δύο ἀντιτιθέμενων σχολῶν: ·) Τῆς Σχολῆς τῆς Κοπεγχάγης,μὲ κύριο ἀντιπρόσωπο τὸν νομπελίστα φυ- σικὸ N. Βohrκαὶ συνιδεάτες του τοὺς παγκοσμίου κύρους ἐπιστήμονες Dirac, Neumman, Heisenberg, Jordan, Edington κ.ἄ. καὶ ‚) Τῆς Σχολῆς τῶνΕΡR(Einstein, Podolski, Rozen) μὲ ἐπικεφαλῆς τὸν πρῶτο καὶ ὁμοϊδεάτες τοὺς ἐπίσης διεθνοῦς κύρους ἐπιστήμονες Plank, Bell, Schröndiger, De Broglie, Bohm, Vigier κ.ἄ. Ἐρευνητὲς καὶ λόγιοι βάσει τῶν φιλοσοφικῶν καὶ θρησκευτικῶν ἐπιπτώσεων τῶν ἀντιτιθέμενων ἀρχῶν τῶν σχολῶν αὐτῶν κατατάσσουν τοὺς ὀπαδούς: 1. τῆς «ἀρχῆς τῆς ἀπροσδιοριστίας» στὴ φύση (Σχολὴ Κοπεγχάγης) στοὺς ὑπερασπιστὲς τῆς ὑπερβατικῆς ἰδεοκρατίας (τὸ ἀδύνατον τῆς γνώσης τῆς φυσικῆς πραγματικότητας, τὸ «πρᾶγμα καθ’ ἑαυτὸ»τοῦ Κάντ), διότι πίσω ἀπὸ