ΣΠΥΡΟΣ ΝΟΝΙΚΑΣ Τὸ κράτος - ἐκτόπλασμα τῆς κοινότητας Ἢ φορολογία εἶναι ἔννοια ποὺ ἐκ φύσεως περιέχει τὸ σπέρμα τῆς ἀδι- κίας, τῆς βίας, τῆς ἐξουσίας ἀλλὰ καὶ ταυτόχρονα τῆς ἀνάγκῆς στὰ πλαίσια τοῦ κοινωνικοῦ συνόλου. Εἶναι μιὰ ὑπόθεση ποὺ μόλις ἰσορροπεῖ πάνω στὸ αἴτημα τῆς κοινωνικῆς δικαιοσύνης. Μετὰ δυσφορίας βρίσκει ἀνταπόκριση στὶς μέρες µας, ὅταν ὁ φορολογούμενος δὲν πείθεται εὔκολα γιὰ τὸ δίκαιον τῆς πληρωμῆς, ἀφοῦ εἶναι ξεκομμένος ἀπὸ τὸ σκοπὸ τῆς φορολογίας. Ὃ φόρος ἦταν πάντοτε ἐπαχθὴς ἐπέμβαση ἐκ μέρους τῆς κρατικῆς ἐξου- σίας πάνω στοὺς κόπους καὶ τὴν περιουσία τῶν ἀνθρώπων. Πῆρε ὅμως δια- στάσεις ἀπάνθρωπης μορφῆς στὴν ἐποχὴ τῆς Ρωμαϊκῆς αὐτοκρατορίας, ὅ- ταν τὸ στρατιωτικὸ καὶ ἐξουσιαστικὸ κράτος τῶν Ρωμαίων ἐξουθένωσε τοὺς ὑποτελεῖς λαοὺς καὶ τοὺς Ρωμαίους πληβείους, ποὺ πλήρωναν κάθε ἴδους φό- ρους γιὰ νὰ εὐημεροῦν οἱ αὐτοκράτορες, οἱ συγκλητικοὶ καὶ οἱ λεγεῶνες ἔναν- τι δῆθεν παροχῆς προστασίας ἀπὸ τοὺς βαρβάρους. Τότε μπήκανε καὶ τὰ θε- µέλια τῆς σημερινῆς φορολογικῆς «φιλοσοφίας», ὅπου ἀπὸ τὴ μιὰ μεριὰ εἶναι τὸ ἐξουσιαστικὸ κράτος καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλη οἱ κάθε εἴδους φορολογούμενοι. Σή- µερα τὸ πρόβλημα τῆς φορολογίας ἔχει ἀποκτήσει ἰδιάζουσα σημασία, γιατὶ κάτω ἀπὸ τὸ πρόσχημα τῆς «κοινωνικῆς ἀνάγκης» τοῦ φόρου πρὸς ἀντιμε- τώπιση τῶν ἀπαραιτήτων δαπανῶν τῆς πολιτείας, κρύβεται ἡ βούληση τοῦ ἐ- ξουσιαστικοῦ κράτους, ποὺ δὲν λειτουργεῖ πάντοτε πρὸς τὸ συμφέρον τῶν φολογουμένων ἀλλὰ ἐνίοτε καὶ ἐναντίον. Σὲ μερικὲς δὲ περιπτώσεις µόνον ἐ- ναντίον. Καὶ αὐτὸ συμβαίνει, γιατὶ ὁ φορολογούμενος δὲν ἔρχεται σὲ ἄμεση ἐ- παφὴ μὲ τὴν δαπάνη ποὺ καλύπτει τὸ προϊόν τῆς φορολογίας. "Αλλο πρᾶγμα ὁ φορολογούμενος ποὺ πληρώνει, καὶ ἄλλο τὸ κράτος ποὺ ξοδεύει. Ὅλα τὰ φορολογικὰ ἔσοδα πέφτουν στὸν κοινὸ κορβανᾶ (ποὺ τύποις λέγεται κρατι- κὸς προὔπολογισμός) καὶ στὴ συνέχεια, μέσα ἀπὸ πολυδαίδαλες διαδικασίες στὶς ὁποῖες δὲν συμμετέχει ὁ φορολογούμενος, καταλήγουν σὲ κάθε εἴδους δαπάνη, ποὺ ἄμεση σχέση δὲν ἔχει μὲ τὴν πηγὴ τοῦ ἐσόδου, δηλαδὴ τὸν φόρο. Πρόκειται δηλαδὴ γιὰ κρεατομηχανὴ ποὺ ἀλέθει τὸν ἐθνικὸ μόχθο. Τροφοδο- τεῖται μὲ φόρους καὶ βγάζει δαπάνες. Ἄλλος πληρώνει, ἄλλος εἰσπράττει, ἄλλος ξοδεύει, ἄλλος ὠφελεῖται, ἄλλος ζημιώνει, ἄλλος δοξάζεται, ἄλλος πηγαίνει φυλακή, ἄλλος ἐξουσιάζει. | ᾿Αλλὰ τὰ πράγματα δὲν ἦσαν πάντοτε ἔτσι. Θὰ χρειαστεῖ καὶ πάλι νὰ ἀ- νατρέξουμε στὰ καθαρὰ νερὰ τῆς ἀρχαίας δημοκρατίας (πού, φεῦ, ὅπως μᾶς ἐξέθεσε ὁ 51γ Μ. Ι. ΕΙΠΙΘΥ, Δαυλός σελ. 1571-1581, μόνο τὸ ὄνομα ἔχει μείνει σήμερα ἀπὸ τὴν δημοκρατία ἐκείνη) καὶ νὰ διδαχτοῦμε γιὰ τὸν αὐθεντικὸ ρό- λο τῆς φορολογίας, γιὰ τὸν κοινωνικὰ δίκαιο φόρο, γιὰ τὴν διασφάλιση τοῦ φορολογικοῦ ἐσόδου ὡς πρὸς τὴν δαπάνη ποὺ προορίζεται, γιὰ τὴν ἄμεση σχέση φόρου - δαπάνης καὶ φορολογουμένου - πόλεως (πόλις - κράτος). Καὶ γιὰ αὐτὰ μᾶς διαφωτίζει ὁ ᾿Αριστοτέλης στὴν «᾿Αθηναίων Πολιτεία» του: Οἱ ἀρχαῖοι Ἕλληνες ἦσαν λίαν προσεχτικοὶ στὸ θέµα τῆς φορολογίας, γιατὶ τὴν θεωροῦσαν ὡς περιοριστικὴ τῆς ἀτομικῆς ἐλευθερίας τῶν πολιτῶν.