ΟΙ ΔΗΘΕΝ ΘΟΥΚΥΔΙΔΕΙΟΙ ΑΜΕΡΙΚΑΝΟΙ ΚΑΙ ΤΟ «ΜΗΝΥΜΑ» ΤΟΥ ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ Στὸ προηγούμενο τεῦχος τοῦ «Δαυλοῦ» ἀπεκαλύφθη ἕνα ἐντυπωσιακὸ καὶ μᾶλλον «ἀπότομο» ἐνδιαφέρον τῆς ἀμερικανικῆς ἡγεσίας πρὸς τὴν ἑλληνικότητα καὶ τὴν ἑλλη- νικὴ θεώρηση τῆς πολιτικῆς. Μάλιστα ἔγινε σαφὲς πὼς θέσεις καὶ ἀπόψεις, ποὺ χρό- νια τώρα διατύπωσε καὶ ὑποστήριξε αὐτὸ τὸ περιοδικὸ καὶ εἰδικώτερα ὁ ἐκδότης του, πῆραν τὸ δρόμο τοῦ Λευκοῦ Οἴκου. Πλὴν ὅμως τόσο οἱ ἀπόψεις αὐτὲς ἐμφανίζονται διαστρεβλωμένες, ὅσο καὶ ἡ γενικώτερη προσέγγιση τοῦ ἑλληνικοῦ πολιτικοῦ λόγου ἐμφανίζεται κι αὐτὴ στὴ σκέψη τῶν Ἀμερικανῶν ἰθυνόντων πλημμελής, ἀντιφατικὴ καὶ γιὰ τοῦτο ἐπικίνδυνη. Βασικὸς ἐκφραστὴς τῆς «στροφῆς» αὐτῆς τῆς Πλανηταρχίας ὁ ἑλληνιστὴς καθηγητὴς Βί- κτωρ Νταίηβιντ Χάνσον. Σὲ πρώτη ματιὰ θὰ μποροῦσε νὰ θεωρηθῇ ἰδιαιτέρως θετικὸ τὸ γεγο- νός, πὼς ἐκ τῶν βασικωτέρων συμβούλων τοῦ προέδρου Μποὺς κατὰ τὴν τελευταία διετία εἶναι ἕνας καθηγητὴς τῆς κλασικῆς ἑλληνικῆς παιδείας, γνωστὸς μάλιστα στὸ εὐρὺ κοινὸ μὲ τὸ ἔργο του «Ποιός σκότωσε τὸν Ὅμηρο;» κι ἀκόμη γνωστότερος στοὺς ἀναγνῶστες τοῦ «Δαυλοῦ» ἀπ’ τὴν ἰδιαιτέρως ἐνδιαφέρουσα συνέντευξή του, ποὺ μᾶς παραχώρησε πρὶν ἀκριβῶς δύο χρόνια (τεῦχος 240, Δεκέμβριος 2001). Ὁ στενὸς λοιπὸν σύμβουλος τοῦ Ἀμερικανοῦ προέδρου, ποὺ «ὅταν μιλάῃ κρατοῦν τὴν ἀνά- σα τους στὸ Λευκὸ Οἶκο», ἐμφανίζεται στὶς δημόσιες δηλώσεις του ὡς θαυμαστὴς τῆς πολιτικῆς καὶ στρατιωτικῆς δράσης τῶν Ἀθηναίων τοῦ 5ου π.X. αἰῶνος καὶ ὡς δεινὸς ἐπίσης μαθητὴς τοῦ Θουκυδίδη. Διακηρύττει πὼς «ἡ Ἀμερικὴ πρέπει νὰ συμπεριφέρεται ὅπως ἡ ἀρχαία Ἀθήνα» καὶ πὼς «οἱ Ἀμερικανοὶ εἶναι θουκυδίδειοι ρεαλιστές», ὅταν ἐφαρμόζουν τὸ «δίκαιο τοῦ ἰσχυ- ροῦ». Ὅμως ὀφείλουμε νὰ σημειώσουμε πὼς ὁ Θουκυδίδης περιέγραψε ἄκρως ἐπιστημονικῶς ὡς παρατηρητὴς τὰ γεγονότα τοῦ Πελοποννησιακοῦ Πολέμου, τὰ «πολλὰ δεινὰ ποὺ ἔγιναν καὶ θὰ γίνωνται πάντα, ὅσο ἡ φύση τοῦ ἀνθρώπου θὰ παραμένῃ ἡ ἴδια», ὅπως ὁ ἴδιος σημει- ώνει, γιὰ νὰ καταδείξῃ ὄχι βεβαίως τὸν θρίαμβο τῶν Ἀθηναίων, ἀλλὰ τὸ πῶς ὁ πανίσχυ- ρος καὶ λαμπερὸς ἑλληνικὸς κόσμος, ὁ νικητὴς τῶν Μηδικῶν Πολέμων, κατέληξε στὴ γε- νικὴ ἐξασθένηση καὶ παρακμή. Καὶ πάλι, ὅπως ὁ ἴδιος σημειώνει, ἀφήνει τὴν ἱστορία του ὡς «κτῆμα ἐς ἀεὶ» τῶν ἀνθρώπων, ὡς μόνιμη πηγὴ διδαχῆς μπροστὰ στὶς «ἴδιες ἢ παρόμοιες καταστάσεις», ποὺ ὁπωσδήποτε θὰ κληθοῦν στὸ μέλλον οἱ ἄνθρωποι νὰ ἀντιμετωπίσουν. Ὁκ. Χάνσον θὰ πρέπει νὰ κατανοήσῃ πὼς οἱ Ἀμερικανοὶ σήμερα: α) δὲν ἐνεργοῦν ὅπως οἱ Ἀθηναῖοι κατὰ τὴ διάρκεια τοῦ Πελοποννησιακοῦ πολέμου καὶβ) ταυτόχρονα δὲν εἶναι «θουκυδίδειοι ρεαλιστές». Ἂν διδάχθηκαν ἀπ’ τὸ Θουκυδίδη δὲν μποροῦν παρὰ νὰ δοῦν τὰ συντρίμμια τῆς κατεστραμμένης Ἀθήνας καὶ τῆς ὑπόλοιπης Ἑλλάδος ὡς μία κατάστα- ση ποὺ προμηνύεται γιὰ ὅλη τὴν ἀνθρωπότητα σήμερα. Ἕνα ἐνδεχόμενο ποὺ γίνεται ἀκό- μη πιθανώτερο, ὅταν συγκρίνουμε τὸ ἐπίπεδο τοῦ πνεύματος κατὰ τὴν ἑλληνικὴ ἀρχαιό- τητα, τὴν ἐλευθερία τῶν ἰδεῶν καὶ τὴν ἀνεξιθρησκία μὲ τὸ ἐπίπεδο τῆς θεοκρατίας καὶ τῆς θρησκευτικῆς μισαλλοδοξίας ποὺ ἐπικρατεῖ σήμερα καὶ μάλιστα καὶ ἐντὸς τῆς ἡγεσίας τῆς πλανηταρχίας. Ἡταύτιση τῶν ἀντιπάλων μὲ τὶς δυνάμεις τοῦ «κακοῦ» καὶ τοῦ «Σατανᾶ» καὶ μάλιστα ἀπὸ τὸ στόμα τοῦ ἴδιου τοῦ προέδρου Μποὺς δὲν θυμίζει καθόλου τὴν ἑλλη- νικὴ ἀρχαιότητα, ἀλλὰ τὸν πιὸ σκοτεινὸ μεσαίωνα. Ἴσως εὑρισκόμενοι σὲ διαρκὲς κλῖμα πολέμου, πολλοὶ ἐκ τῶν θεωρητικῶν τῶν ΗΠΑ νὰ κα- τέληξαν στὴ «διαστροφὴ τῶν ἐννοιῶν», ὅπως καὶ πάλι ὁ Θουκυδίδης διακρίνει: «Ἀκόμη καὶ τὴ συνήθη σημασία τῶν λέξεων σὲ σχέση μὲ τὰ πράγματα τὴν ἄλλαξαν κατὰ τὸ δοκοῦν». Παν. Λ. Κουβαλάκης