Μία ἀπόπειρα τοῦ Πατριάρχη, ὅπως ἱστορεῖται ἀπὸ τοὺς Δ. Κόκκινο, M. Οἰκονόμου, Σπ.Τρικούπη ™τὰ ὅσα ὀρθὰ ἔχουν κατὰ καιροὺς γραφῆ ἀπὸ τῶν στηλῶν τοῦ «Δαυλοῦ» ὡς πρὸς τὴν στάσι τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πα- τριαρχείου κατὰ τῆς Ἑλληνικῆς Ἐπαναστάσεως τοῦ 1821 καὶ τῶν προγενεστέρων ἀπελευθερωτικῶν προσπαθειῶν τοῦΓένους, καὶ εἰς ἐπίρρωσιν ὅλων αὐτῶν καὶ γιὰ νὰ φανῇ ποιά ἡ ἐν γένει στάσις τοῦ Πατριαρχείου ἔναντι τῆς ἑλληνικῆς Ἐλευ- θερίας, ἐπιτρέψατέ μου νὰ πληροφορήσω τοὺς ἀναγνῶστες τοῦ «Δ», ὅτι καὶ μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσι τοῦ πρώτου τμήματος τῆς Ἑλλάδος ὁ Οἰκουμενικὸς Θρόνος συνέχιζε τὶς «φιλότιμες» προ- σπάθειές του –χρώμενος ἢ μᾶλλον καταχρώμενος τοῦ ἠθικοῦ βά- ρους τὸ ὁποῖον ἔχει στὸνΛαὸ κάθε θρησκευτικὴ ἐξουσία– διὰ τὴν «διὰ τῆς Ἐκκλησίας ἐπαναφορὰν εἰς ὑποταγὴν τῶν πληθυ- σμῶν τῆς κάτω [= μόνης τότε ἐλευθέρας] Ἑλλάδος»1. Τὸ δὲ Πα- τριαρχεῖο ἔθεσε ἑαυτό, διὰ τῆς ἐν γένει στάσεώς του, στὴν ἐξυ- πηρέτησι τῶν ἐπιδιώξεων τοῦ ὀθωμανικοῦ Κράτους, ἐναντίον τῶν ἑλληνικῶν συμφερόντων. Τότε λοιπὸν –Φεβρουάριος 1828– ὁ Καποδίστριας εἶχεν ὀρθῶς σκεφθῆ, καὶ ἐνεργοῦσε πρὸς τοῦτο, νὰ διαχωρίσῃ τὴν πατριαρχικὴ ἐξουσία τῆς Ἐκκλησίας ἀπὸ τὸ ἐλεύθερο τμῆμα τῆς Ἑλλάδος, ὥστε νὰ μὴν ἐπηρεάζεται τοῦτο –ἐμμέσως ἔστω– ἀπὸ τὴν ὀθωμανικὴ κυβέρνησι. Καὶ ἰδοὺ ὅτι πράγματι εἶχε δίκαιο ὁ κυ- βερνήτης, διότι ἡ Πύλη, μὴ ἔχουσα συνειδητοποιήσει ἀκόμη ὅτι ἡ ἀπελευθέρω- σις ἦταν γεγονὸς τελεσίδικο καὶ ἀμετάκλητο, κατέβαλε ὕστατη προσπάθεια, μὲ σκοπὸ διὰ τῆς Ἐκκλησίας ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ κρατήσῃ ὑπὸ δουλείαν τοὺς μὴ ἐλευ- θερωθέντας, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ ἐπαναφέρῃ εἰς ὑποταγὴν τοὺς Ἕλληνες τοῦ ἐλευ- θέρου τμήματος. Γιὰ τὸν σκοπὸ αὐτόν, ὡς ἀναφέρει ὁ Διον. Κόκκινος (ἔνθ. ἀν.): «ὁ Πατριάρχης κατόπιν πιέσεως τῆς Πύλης ὀφειλομένης εἰς ἐπιμονὴν τοῦ Σουλτάνου [...] διέταξε τὴν ἀπὸ τῶν ἀμβώνων τῶν ἐκκλησιῶν διαφώτισιν τῶν ῥαγιάδων, ὅτι μόνη ἡ ὑποταγὴ εἰς τὸν σουλτᾶνον ἦτο δυνατὸν νὰ τοὺς σώσῃ καὶ νὰ ἐπαναφέρῃ τὴν γαλήνην διὰ τῆς ἀναδημιουγίας εἰρηνικῆς συμ- βιώσεως μὲ τοὺς Τούρκους».