Η ΚΑΡΔΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ [Τὸ κείμενο ποὺ ἀκολουθεῖ εἶναι ἄρθρο, εἰδικὰ συνταχθὲν γιὰ τὸν «Δαυλό», τοῦ καθηγητοῦ τῆς Νέας Ἑλληνικῆς Φιλολογίας στὸ Πανεπιστήμιο τῆς Βαρ- σοβίας Πάβεου Κρούπκα, καὶ ἐγράφη ἀπ’ εὐθείας εἰς τὴν Ἑλληνικήν, τὴν ὁποία ὁμιλεῖ καὶ γράφει ἀπταίστως.] Οἱ Ὀλυμπιακοὶ Ἀγῶνες τῶν Ἀθηνῶν θ’ ἀποτελέσουν μιὰ νέα πνευματικὴ ἀναμέ- τρηση τοῦ Ἑλληνισμοῦ μὲ τὸν λεγόμενο «Δυτικὸ» πολιτισμό. Ἡ μεγαλύτερη μα- ζικὴ κοινωνικὴ ἐκδήλωση τῆς οἰκουμένης ὁδηγεῖ ἀναπόφευκτα στὴν ἔκθεση τῆς οὐσιαστικῆς καταστάσεως τῶν πνευματικῶν ἀξιῶν τῆς σημερινῆς ἀνθρωπότη- τος. Κανεὶς δὲν μπορεῖ ν’ ἀμφισβητήσῃ ὅτι ἡ Ἑλλάς, πέρα ἀπὸ τὶς λεπτομέρειες ποὺ προ- κύπτουν ἀπὸ τὶς συνέπειες τοῦ πολιτικοῦ βίου τῆς χώρας, σὲ γενικὲς γραμμὲς ἔχει ἀντι- μετωπίσει τὸ θέμα μὲ ἀκραῖα διαφορετικὸ τρόπο σὲ σύγκριση μὲ ὁποιονδήποτε ἄλλον οἰκοδεσπότη τῶν Ὀλυμπιακῶν Ἀγώνων. ἩὈλυμπιακὴ Ἐκεχειρία, ἡ Πολιτιστικὴ Ὀλυ- μπιάδα, ἀνεξάρτητα ἀπὸ τοὺς πραγματικοὺς τρόπους ἐφαρμογῆς, εἶναι πρωτοβουλίες οἱ ὁποῖες δείχνουν τὴν πνευματικὴ διάσταση τῆς ἑλληνικῆς ἀντίληψης τῆς πραγματικότη- τος. Οἱ Ὀλυμπιακοὶ Ἀγῶνες ὡς μαζικὸ καὶ οἰκουμενικὸ κοινωνικὸ καὶ πολιτισμικὸ φαι- νόμενο ἀποτελοῦν σαφὲς καὶ ὁρατὸ παράδειγμα τῶν οὐσιαστικῶν διαφορῶν ἀνάμεσα στὸν ἑλλαδικὸ χῶρο καὶ τὸν λεγόμενο «Δυτικὸ» κόσμο, ὁ ὁποῖος ἐδῶ καὶ μερικοὺς αἰῶνες προσπαθεῖ νὰ παίξῃ τὸν ρόλο παγκοσμίου μεταφορέα πολιτισμοῦ καὶ ἀνθρωπίνων ἀξιῶν. Θυμᾶμαι πὼς τὸ 1996, ὅταν ὑπηρετοῦσα ὡς διπλωμάτης στὴν Πολωνικὴ Πρεσβεία Ἀθηνῶν, ἔγραψα στὸ ἑβδομαδιαῖο πολωνόγλωσσο περιοδικὸ «Kurier Atenski»πρὸς τοὺς πολλοὺς καὶ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον παράνομους τότε συμπατριῶτες μου μετανάστες στὴν Ἀττικὴ ἕνα ἄρθρο μὲ τὸν ἴδιο τίτλο. Προσπάθησα τότε νὰ κατανοήσω τοὺς λόγους, γιὰ τοὺς ὁποίους χιλιάδες ἄνθρωποι, βρισκόμενοι στὸ περιθώριο τῆς παρανομίας, ἀποφασίζουν ξαφνικὰ νὰ ἑνώσουν τὴ μοῖρα τους μὲ μιὰ χώρα, ἡ ὁποία δὲν καλύπτει βέβαια τὰ λογικὰ καὶ στατιστικὰ στοιχεῖα μιᾶς παραδείσου γιὰ οἰκονομικοὺς μετανάστες. Οἱ συλλογισμοί μου τότε μὲ ὡδήγησαν στὸ ἑξῆς συμπέρασμα: διὰ νὰ κατανοήσουμε τὸ φαινόμενο τῆς σημερινῆς Ἑλλάδος καὶ γενικὰ τῆς Μεσογείου, ἡ ὁποία (καὶ τὸ τονίζω, διότι στὴν λατινικὴ πλευρὰ τῆς περιοχῆς συχνὰ ξεχνιέ- ται ἢ ἀγνοεῖται αὐτὸς ὁ πλεονασμὸς) εἶναι ὁπωσδήποτε δημιούργημα Ἑλληνισμοῦ, πρέπει νὰ ἐγκαταλείψουμε τὴν ἀκραία ὀρθολογιστικὴ στάση, τὴν ὁποία ἔχουμε υἱοθετήσει στὴν ση- μερινὴ Εὐρώπη. Ἡ παράδοσις τοῦ Καρτεσίου καὶ τῶν Ἐγκυκλοπαιδιστῶν μᾶς συνήθισε νὰ μετρᾶμε τὶς ἀξίες μὲ τὶς ψήφους, νὰ πολλαπλασιάζουμε καὶ συγκρίνουμε ἀριθμητικὰ τὰ πάντα. Αὐτὸ ποὺ μετράει εἶναι τὸ ποιός παράγει περισσότερα, πουλάει καλύτερα, ἐφευρίσκει συντομώτερα, τακτοποιεῖ ἐπιδεξιώτερα. ἩἙλλὰς ὅμως εἶναι τὸ βαρελίσιο κρασὶ πάνω σ’ ἕνα ξύλινο τρα- πέζι, ὁ ἥλιος ποὺ καθρεφτίζεται στὰ κύματα τοῦ Αἰγαίου, ὁ αἰσιόδοξος ἦχος τοῦ μπουζου- κιοῦ καὶ τὸ ἀνοιχτὸ αὐτοκίνητο παρκαρισμένο μὲ τὸ κλειδὶ μέσα. Γενικὰ λοιπὸν χαλάρωση. Στὴν Ἑλλάδα δὲν εἶναι αἰσθητὴ τόσο ἡ ἔνταση ποὺ χαρακτηρίζει τὴν ἐποχή μας, παρ’ ὅλο ποὺ ὁ ρυθμὸς τῆς ζωῆς εἶναι δῆθεν ὁ ἴδιος ἀνάμεσα σὲ χιλιάδες αὐτοκίνητα, ὑπολο- γιστὲς καὶ πιστωτικὲς κάρτες. Κι ὅμως στὴν Ἑλλάδα ζοῦμε διαφορετικά: πιὸ ἀργά, πιὸ γαλήνια, πιὸ ἀσφαλῶς. Μπορεῖ ἕνας μέσος κάτοικος τῆς Ἀττικῆς κάθε πρωὶ καὶ μεση- μέρι, μπλοκαρισμένος στὴν κίνηση στὶς μεγάλες λεωφόρους καὶ μάρτυρας χιλιάδων πο- λιτικῶν καὶ οἰκονομικῶν σκανδάλων, ν’ ἀμφισβητήσῃ αὐτὰ τὰ λόγια ποὺ ἀκούγονται σὰν ὡραῖο παραμύθι.