Η ΚΙΝΗΣΙΣ ΤΩΝ ΙΔΕΩΝ Η ΚΙΝΗΣΙΣ ΤΩΝ ΙΔΕΩΝ ΜΑΝΟΥΣΟΣ ΚΑΜΠΟΥΡΗΣ, Διὰ σιδήρου Μιὰ σειρὰ ἀπὸ ἱστορίες φαινομενικὰ ἄσχετες μεταξύ τους (ἐκτυλίσσονται σὲ διαφορετικὸ τόπο, χρόνο, λαό), στὴν πραγματικότητα ὅμως ἄρρηκτα δεμένες μὲ δεσμὸ ἀόρατο ἀλλὰ ἀκατάλυτο, ἕναν κώδικα τιμῆς ποὺ ἑνώνει τοὺς ἀπανταχοῦ γενναίους, κώδικα ἀκατανόητο γιὰ τοὺς πολλούς, ἄγραφο, ἀλλὰ γεμᾶτο ἱε- ροὺς νόμους, τοὺς ὁποίους οἱ ἐκλεκτοὶ διαβάζουν μὲ τὰ μάτια τῆς ψυχῆς. Ὁ συγγραφέας περνᾷ μὲ χαρα- κτηριστικὴ εὐκολία ἀπὸ τὸ πραγματικὸ στὸ φανταστικό, χωρὶς νὰ ἀλλοιώνῃ τὴν ἀλήθεια. Ἡ ὁμορφιὰ ποὺ ἐκπηγάζει ἀπὸ τὰ κείμενά του προέρχεται ἀπὸ τὴν «κρυφὴ» χαρὰ ποὺ νοιώθει ὁ ἀναγνώστης βλέποντας τοὺς ἥρωες τοῦ βιβλίου νὰ ἀκολουθοῦν ὁ ἕνας μετὰ τὸν ἄλλον τὸν δρόμο τῆς τιμῆς καὶ τῆς αὐταπάρνησης μέσα ἀπὸ μία πορεία πόνου, ποὺ ὁδηγεῖ πάντα στὸν «θάνατο» καὶ τὴν τελικὴ «ἕνωση» μὲ τὸ σύμπαν καὶ τὴν ἁρμονία. Ἂς ἀκολουθήσουμε τὸ πρῶτο «βῆμα» του, τὸ πιὸ γνώριμο στὸ πέρασμα τῶν αἰώνων:«Τὸ στάχυ ποὺ περισσεύει». Κατὰ πᾶσα πιθανότητα ἡ ἱστορία αὐτὴ λαμβάνει χώρα στὴν ἀρχαία Σπάρτη, πόλη ὅπου τὰ παιδιά, μεί- ρακες ἀκόμη, ἑτοιμάζονταν γιὰ τὴν ἄνδρωσή τους. Ὁ νεαρὸς ἥρωας ἀρχίζει ἀπὸ νωρὶς τὴν προετοιμασία του γιὰ τὴν μεγάλη δοκιμασία. Κυνηγώντας τὸν στόχο του ἀναζητᾷ ἀντάξιο ἀντίπαλο. Δέχεται βαρὺ πλῆγμα ἀλλὰ δὲν τσακίζει. Συνεχίζει ν’ ἀγωνίζεται μ’ ἕνα τσεκούρι στὰ σωθικά, μὲ μιὰ καρδιὰ πληγωμέ- νη. Γυμνάζεται σωματικὰ καὶ πνευματικὰ καὶ τὸ πνεῦμα κυριαρχεῖ τῆς ὕλης. «Θωρακίζεται». Χωρὶς ἴχνος φόβου ἀπευθύνεται σ’ ἐκεῖνον ποὺ τὸν πλήγωσε, γιὰ νὰ τὸν βοηθήσῃ ν’ ἀφαιρέσῃ τὸ τσεκούρι ἀπὸ τὸ σῶμα του κι ἐκεῖνος, ἐπίσης ἄνθρωπος τῆς τιμῆς, ἀνταποκρίνεται στὸ κάλεσμα τοῦ συμπολεμιστῆ, τιμοῦν ὁ ἕνας τὸν ἄλλον, αὐτοὶ ποὺ ἀλληλοχτυπήθηκαν. Ἔχουν καὶ οἱ δύο ἐνστερνισθῆ τοὺς κανόνες τοῦ κώδι- κα. Στὸν δρόμο τῆς ὀδύνης πρὸς τὴν μεγάλη δοκιμασία ἔρχεται ἀντιμέτωπος μὲ τὴν προκατάληψη καὶ τὴν κακεντρέχεια ποὺ δείχνουν οἱ κοινοὶ ἄνθρωποι σὲ κάποιον ξεχωριστό, μὲ τὸν φθόνο ποὺ τοὺς γεννᾷ ἡ ἀντοχή, τὸ θάρρος καὶ ἡ μὴ προβλεψιμότητά του. Συναντᾷ καὶ ἄλλους, ποὺ ὁδεύουν πρὸς τὴν μεγάλη δο- ΓΚΟΡ ΒΙΝΤΑΛ, Ο ΑΜΕΡΙΚΑΝΟΣ ΔΙΑΦΩΤΙΣΤΗΣ Ἡ ἀλήθεια εἶναι ὅτι ἡ σχέση μου μὲ τὸ ἔργο τοῦ Ἀμερικανοῦ συγγραφέα Γκὸρ Βιντὰλ ξεκινᾷ στὰ 1998, ὅταν δημοσιεύτηκε στὴν Ἑλλάδα τὸ ἀξεπέραστο βιβλίο του «Ἰουλιανὸς» σὲ μετάφραση τοῦ Τάκη Κίρκη. Ὁ Ἰουλιανὸς τοῦ Βιντὰλ πρωτοκυκλοφόρησε τὸ 1964 καὶ ἀποτελεῖ μία καταπληκτικὴ ἱστορικὴ μελέτη γιὰ τὴν ζωή, τὴν σκέψη καὶ τὴν δράση τοῦ Μεγάλου Ἰουλιανοῦ, δοσμένη μὲ λογοτεχνικὴ γραφὴ καὶ κινημα- τογραφικὴ κίνηση. Πρόσφατα ἔλαβα γνώση καὶ μιᾶς ἄλλης ἐκπληκτικῆς συγγραφῆς τοῦ ἴδιου συγγραφέα. Τιτλοφορεῖται «Διαρκὴς πόλεμος γιὰ διαρκῆ εἰρήνη – Πῶς καταφέραμε νὰ γίνουμε τόσο μισητοί»[μτφρ. Νεκτάριος Κα- λαϊτζῆς], καὶ θὰ σταθῶ σ’ αὐτήν, θεωρώντας την πολὺ σημαντικὴ γιὰ τὴν κατανόηση τῆς σύγχρονης πραγ- ματικότητας ἀπὸ τὸν ὑποψιασμένο ἀναγνώστη. ὉΒιντὰλ ἀσκεῖ ὥριμη καὶ θαρραλέα κριτικὴ στὸ βορει- οαμερικανικὸ πολιτικὸ κατεστημένο, ἄν καὶ ἡ ἀλήθεια εἶναι πὼς ἀπὸ τὴν νιότη του ἀκόμα ἦταν διακε- κριμένος ἀντιρρησίας, καὶ μάλιστα σὲ δύσκολες ἐποχὲς ἀντιδημοκρατικῶν καὶ ἀντικομμουνιστικῶν διώ- ξεων – χωρὶς βεβαίως νὰ ἔχῃ ὑπάρξει κομμουνιστής, ὅπως καὶ τόσοι ἄλλοι συμπατριῶτες καὶ συνάδελφοί του, ποὺ ψευδῶς κατηγορήθηκαν. Ὁ ἴδιος ἦταν καὶ παραμένει ἐλευθερόφρων καὶ ἀνθρωπιστής. Στὸ συ- γκεκριμένο βιβλίο του δὲν διστάζει νὰ καταγγείλῃ τὴν κυβέρνηση Μποὺς ἀποκαλώντας την Χούντα καὶ νὰ ἀσκήσῃ σκληρὴ κριτικὴ στὴν οἰκονομικὴ καὶ πολιτικὴ συντεχνία, ποὺ διαδίδει τὰ ναρκωτικὰ καὶ τὴν ὁπλοκατοχή, ὥστε νὰ τὰ ἐπικαλῆται ὡς προφάσεις γιὰ τὸν σταδιακὸ περιορισμὸ τῶν πολιτικῶν δικαιω- μάτων. Ὥς ἀγνωστικιστὴς καὶ ὑπέρμαχος τῆς κριτικῆς καὶ τῆς ἀμφισβήτησης τῶν θρησκειῶν καταγγέλλει πὼς �