ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
271ΙΟΥΛΙΟΣ 2004
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Θεσσαλονίκη και Βυζάντιο — ΓΡΗΓΟΡΟΜΙΧΕΛΑΚΗΣ, ΓΕΩΡΓΙΟΣ
Πρωτογενές κείμενο, χωρίς καμία ἐπέμβαση
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΚΑΙ ΒΥΖΑΝΤΙΟ
™τὶς 9 Μαΐου πολίτες τῆς μακεδονικῆς πρωτεύουσας ὠργάνωσαν στὸν Ἱππόδρομο ἐκδή-
λωση μνήμης καὶ τιμῆς στοὺς σφαγιασθέντες Ἕλληνες τῆς Θεσσαλονίκης ἀπὸ τὸν Θε-
οδόσιο τὸν ἐπιλεγόμενο «Ἅγιο» καὶ «Μέγα». Μὲ τὴν εὐκαιρία σημειώνουμε τὰ ἀκό-
λουθα, ἱστορικὰ γιὰ τὴ Θεσσαλονίκη καὶ τὸ Βυζάντιο, ποὺ θὰ διαφωτίσουν τοὺς Θεσ-
σαλονικεῖς, κατοίκους μιᾶς πόλεως ποὺ δυστυχῶς ἐν πολλοῖς βυζαντινοκρατεῖται καὶ σήμερα.
«Τοὺς θέρισαν ὅλους. Σὰν καλαμιὲς στὸν θερισμό. Μέσα σὲ λίγες ὧρες ἔσφαξαν 15.000 ἄνδρες, γυναῖκες,
παιδιά, γέροντες...», γράφει ὁ Θεοδώρητος Κύρου στὴν «Ἐκκλησιαστικὴ Ἱστορία». Ἡ σφαγὴ στὸν Ἱππό-
δρομο τῆς Θεσσαλονίκης τὸ 390 μ.X. ἀπὸ τὸν αὐτοκράτορα Θεοδόσιο σηματοδοτεῖ τὴν ἔναρξη τοῦ Μεσαί-
ωνα γιὰ τὴ Θεσσαλονίκη.
Δέκα χρόνια πρίν, τὸ 380 μ.X., μὲ τὸ περίφημο ἔδικτον τῆς Θεσσαλονίκης εἶχε ἀνακηρύξει τὸν Χριστια-
νισμὸ μοναδικὴ νόμιμη θρησκεία τῆς Ρωμαϊκῆς Αὐτοκρατορίας, θέτοντας ἐκτὸς νόμου τὴν πατροπαράδο-
τη θρησκεία τῶν προγόνων μας καὶ εἶχε δώσει ἐντολὴ νὰ ἀφανιστοῦν ὅλα τὰ ἀρχαῖα μνημεῖα τῆς πόλης. Ὅσοι
ἐπιμένουν νὰ λατρεύουν τοὺς θεοὺς τῶν πατέρων τους καταγγέλλονται ὡς «παράφρονες καὶ ἀγριάνθρω-
ποι», στιγματίζονται, κατακεραυνώνονται ἀπὸ τὴ θεϊκὴ κατάρα καὶ ἐξοντώνονται ἀπὸ τὸν ἴδιο τὸν αὐτο-
κράτορα, ποὺ ἐκτελεῖ «οὐράνιες ἐντολές». Συγχρόνως χάνουν ὅλα τὰ δικαιώματά τους ὡς πολίτες τῆς αὐτο-
κρατορίας, οἱ περιουσίες τους δημεύονται καὶ τὰ παιδιά τους πουλιοῦνται σκλάβοι. Ἡ ἐπίσημη δικαιολο-
γία γιὰ τὴ σφαγὴ τῆς Θεσσαλονίκης εἶναι «ἀντίποινα» γιὰ τὸν θάνατο τοῦΓότθου μισθοφόρου Βουδέριχου,
ποὺ ἦταν εὐνοούμενος τοῦ αὐτοκράτορα Θεοδοσίου. 15.000 νεκροὶ Ἕλληνες γιὰ ἕναν Γότθο μισθοφόρο!..
Ἡ σφαγὴ τῆς Θεσσαλονίκης θεωρεῖται ἀπὸ τοὺς μελετητὲς τὸ πιὸ ἀποτρόπαιο ἐν ψυχρῷ διαπραχθὲν ἔγκλη-
μα ἑνὸς μονάρχη στὴν ἱστορία. Πραγματικὴ θηριωδία.
Ὅμως δὲν ἦταν μόνον ὁ Θεοδόσιος ἀπηνὴς διώκτης τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Τὸ Βυζάντιο δὲν ὑπῆρξε ποτὲ
ἑλληνικὸ οὔτε φιλελληνικό. Οὔτε κὰν ἀνεκτικὸ πρὸς τὴν Ἑλληνικότητα. Τὸ Βυζάντιο δὲν ὠνομάστη-
κε ποτὲ «Ἑλλὰς» οὔτε «Νέα Ἑλλὰς» οὔτε «Νέαι Ἀθῆναι» οὔτε κὰν Βυζάντιο.Τὸ συνηθισμένο ὄνομα,
αὐτὸ ποὺ ἀπαντᾶται στὰ ἐπίσημα κείμενα τῆς αὐτοκρατορίας καὶ στὰ ἔργα τῶν χρονικογράφων τῆς
ἐποχῆς, εἶναι «τὸ Κράτος», «ἡ Βασιλεία τῶν Ρωμαίων», «τὸ χριστιανικὸν Κράτος», «Τὸ Ὀρθόδοξον Βα-
σίλειον», «ἡ Ρωμανία». Ἔτσι ἐπευφημοῦσε τὸ κράτος του ὁ λαὸς τῆς Κωνσταντινούπολης κατὰ τὸν 10ο
αἰῶνα, ὅπως γράφει ὁ Κωνσταντῖνος ὁ Πορφυρογέννητος. Γιὰ τὸν ἴδιο συγγραφέα-αὐτοκράτορα οἱ Βυ-
ζαντινοὶ εἶναι «ἐκλεκτὸν γένος», «Ἁγία Σιών», «Νέα Ἰερουσαλήμ», «Λαὸς ὡς ἀληθῶς περιούσιος».
Τὸ ὄνομα Ἕλλην γιὰ αἰῶνες ἦταν ἀπαγορευμένο ἐπὶ ποινῇ θανάτου καὶ συνώνυμο τοῦ εἰδωλολάτρη. Κα-
νένας ἀπὸ τοὺς αὐτοκράτορες τοῦ Βυζαντίου δὲν ὑπῆρξε Ἕλληνας. ὉΚωνσταντῖνος ὁ ἐπονομαζόμενος
«Μέγας» δὲν γνώριζε οὔτε κὰν Ἑλληνικά. ὉΘεοδόσιος ἦταν Ἱσπανός, «εὐγενὴς ἐξ Ἰβήρων», σύμφωνα μὲ
τὸνΛέοντα τὸν Γραμματικό. Ὁ Ἰουστινιανὸς ἦταν Σλαῦος, ὁ Ἡράκλειος ἦταν Καππαδόκης, ὁ Βασίλειος ὁ
ἱδρυτὴς τῆς Μακεδονικῆς Δυναστείας ἦταν Ἀρμένιος καθὼς καὶ ὁ Ἰωάννης Τσιμισκῆς καὶ ὁ Παλαιολόγος
ἦταν Σέρβος. Ὁ συνεκτικὸς κρίκος τοῦΒυζαντινοῦ κράτους ἦταν ἡ Ὀρθοδοξία. Οἱ ὑπήκοοί του δὲν ἦταν
ὅλοι Ἕλληνες. Τὰ ξένα στοιχεῖα (οἱ Σλαῦοι ἢ οἱ Ἀρμένιοι) ἦταν πολὺ πιὸ πολυάριθμα καὶ πολὺ πιὸ ἰσχυ-
ρά. Κατὰ τὴν βυζαντινὴ περίοδο ὁ Ἑλληνισμὸς ἁπλᾶ ἐπιβίωνε χωρὶς ἐθνικὴ ὑπόσταση, διωκόμενος ἀνηλεῶς
ὡς ἔθνος καὶ ὡς πολιτισμός. Τὸ Βυζάντιο ἀντικατέστηκε τὴ χαρὰ καὶ τὸ φῶς τῆς Ἀρχαίας Ἑλλάδος με τὸ
σκοτάδι τῆς φρίκης, τοῦ θανάτου καὶ τοῦ ὀλέθρου. Ὁ συγγραφέας Τζόζεφ Μάικ Κέιμπ παραδέχτηκε:«Τὸ
Βυζάντιο ἐπὶ δέκα ὁλόκληρους αἰῶνες δὲν κατώρθωσε νὰ παραγάγῃ οὔτε ἕνα βιβλίο, ποὺ νὰ διαβάζεται σή-
μερα ἀπὸ ἕναν καλλιεργημένο ἄνθρωπο».
***
¢ὲν κατανοοῦμε αὐτὰ ποὺ συμβαίνουν στὸ παρόν, γιατὶ δὲν γνωρίζουμε αὐτὰ ποὺ πράγματι συνέβη-
σαν στὸ παρελθόν μας. Καὶ δὲν μποροῦμε νὰ προβλέψουμε καὶ νὰ πορευθοῦμε μὲ σιγουριὰ στὸ αὔριο,
ἂν δὲν ἔχουμε κατανοήσει τί ἔγινε χθὲς καὶ τί γίνεται σήμερα. Ποιός ἐπωφελεῖται ἀπὸ τὴν ταύτιση
Ἑλλάδας - Βυζαντίου; Ἀσφαλῶς τὸ ἀδύναμο πολιτισμικὰ καὶ ἰδεολογικὰ Βυζάντιο καὶ ὄχι ἡ Ἑλλάς.
Γράφει ὁ Περικλῆς Γιαννόπουλος: «Ἑλληνικὴ φυλή, δὲν σὲ ἔσωσε ὁ Χριστιανισμὸς ἀλλὰ ὁ Ἑλληνισμός σου».
Ἂν ἀρνηθοῦμε νὰ ἀποδώσουμε στὸ Βυζάντιο τὸν χαρακτῆρα τοῦ «κληρονόμου τῆς Ἑλλάδας», θὰ κα-
ταρρεύσῃ τὸ ψευδεπίγραφο κῦρος του καὶ μαζὶ μ’ αὐτὸ τὸ δόγμα «Ἐξ Ἀνατολῶν τὸ φῶς», ποὺ τόση σύγ-
χυση ἐπιφέρει στοὺς Ἕλληνες σήμερα.
Γεώργιος Γρηγορομιχελάκης