ΓΛΩΣΣΙΚΟΣ ΠΑΝ-ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ Å̔́νας καλὰ προετοιμασμένος καὶ συγκινητικὸς πανηγυρικὸς λόγος μπορεῖ νὰ δημιουργήσῃ μία ἐνθουσιώδη ἀτμόσφαιρα καὶ νὰ ἀφήσῃ ἕνα ὑπέροχο αἴσθημα ἱκανοποίησης γιὰ κά- ποιο ἰδιαίτερο καὶ ἰδίως ἐθνικὸ γεγονός. Εἶναι ὁ λόγος ποὺ ἐμψυχώνει καὶ χωρὶς αὐτὸν δὲν διαφέρουμε ἀπὸ τὰ ζῷα. Ὁ πανηγυρικὸς λόγος σήμερα θὰ εἶναι γιὰ τὸν ἴδιο τὸν πανηγυρικό. Εὔηχη, ὄμορφη ἀλλὰ καὶ πολὺ περιεκτικὴ ἡ λέξη πανηγυρικός, γεμάτη σαφήνεια καὶ καλλιέπεια, καὶ ὅλα αὐτὰ τὴν κάνουν μοναδικὴ στὴ γλῶσσα μας. Εἶναι ἡ ἀρχαία μας πανήγυρις, ποὺ ἔγινε ἀπὸ τὸ πᾶν (ὅλα) καὶ τὴ λέξη ἄγυρις, ποὺ εἶναι ἡ συγκέντρωση πλή- θους, ἀπὸ ὅπου βγῆκε καὶ ἡ λέξη ἀγορά. Τὸ πᾶν (γενικὴ τοῦ παντὸς) μᾶς ἔδωσε τὸ πρῶτο συνθετικό, τὸ ὁποῖο συναντιέται σὲ πάμπολλες λέξεις, ὅπως σ’ αὐτήν, ἀλλὰ καὶ ἄλλες πανοραμικὲς ὅπως: πάναγνος, πανάκριβος, πανάγιος, πανάριστος, πανάξιος, πανάρχαιος, πανδαιμόνιο, πανδαισία, πάνδημος, πανελλήνιος, ἀκόμη καὶ πανάθλιος ἀλλὰ καὶ πανε- πιστήμιο. Λέξη ποὺ λέγεται ὅτι ἔπλασε ὁ Ἀδ. Κοραῆς. Ὁ πανηγυρικὸς μᾶς ἔδωσε καὶ τὸ λαϊκὸ πανηγύρι καὶ ἐκφράσεις ὅπως «χαρὲς καὶ πανηγύρια» ἀλλὰ καὶ τὸν χαρακτηρισμὸ «γιὰ τὰ πανηγύρια», ποὺ κάποτε μᾶς ταιριάζει, γιατὶ δὲν ἔχουμε σοβαρότητα καὶ εἴμαστε γιὰ γέλια. Στὴ Μελβούρνη τὸ «Φεστιβὰλ Ἀντίποδες» κάλλιστα θὰ μποροῦσε νὰ ὀνομαστῇ «Πανηγύρι Ἀντιπόδων» καὶ στὰ Ἀγγλικὰ θὰ γινόταν “Antipodes panegyrre”. Ἔτσι ἐρχόμαστε νὰ ἐξετάσουμε πῶς στὰ Ἀγγλικὰ τὸ πᾶν ἔγινε pan καὶ γονιμοποίη- σε τὴν Ἀγγλικὴ γλῶσσα, χαρίζοντάς της μιὰ νέα πτυχὴ λέξεων καὶ ἐκφράσεων ποὺ τὴν ἔκαναν γλῶσσα καλλιεργημένων καὶ λειτουργική, γεγονὸς ποὺ μπορεῖ νὰ φανῇ ἀπὸ μία ρίζα ἑλληνικὴ καὶ μόνο. Ἂς δοῦμε μερικὲς λέξεις μόνο μὲ τὴ ρίζα πᾶν: panacea (προφέ- ρεται πανασία) = πανάκεια (=φάρμακο ποὺ θεραπεύει κάθε ἀρρώστια), pandemic (=ὅλος ὁ κόσμος = πάνδημος), ἀλλὰ καὶ pandemicly = πανδήμως, pandemonium=πανδαιμόνιο, panorama = πανόραμα (ὅπου τὸ β΄ συνθετικὸ –ὅραμα– ἔδωσε τόσες νέες λέξεις ὅπως colorama = χρωματιστὸ πανόραμα κ.ἄ.), pantheon, pantheism = πανθεϊσμός, pantomime = παντομίμα (=θεατρικὸ εἶδος χωρὶς λόγια), panamerican = παναμερικανικός, panhellenic = πανελλήνιος, panoply = πανοπλία, panther = πάνθηρας, pancreas = πάγκρεας, pandect = πανδέκτης, paneuropean = πανευρωπαϊκός, pamphlet = φυλλάδιο, καὶ λέξεις τεχνολο- γίας ὅπως pantograph = μηχάνημα γιὰ ἀντιγραφὴ σχεδίων καὶ πολλὲς ἄλλες, καὶ ὅλες χρησιμοποιοῦνται στὴν καθημερινὴ ὁμιλία τῆς παγκόσμιας σήμερα Ἀγγλικῆς. Μὲ τὸν πανηγυρικὸ τοῦτο γιὰ τὴ γλωσσικὴ παναγορὰ τῆς Ἑλληνικῆς ἀνοίξαμε τὸ γλωσσικὸ κουτὶ τῆς Πανδώρας. Ἡ Ἀγγλικὴ γλῶσσα σήμερα τὸ κρατάει ἀνοιχτὸ καὶ κάθε μέρα ἀντλεῖ ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴ ὅ,τι πιὸ δροσερὸ μπορεῖ καὶ καρπώνεται πλουσιο- πάροχα χωρὶς κοπιράιτ καὶ χωρὶς νὰ πληρώνῃ φόρο οὔτε μία δεκάρα. Ἐκεῖνο ποὺ δὲν ἐξηγεῖται μὲ τίποτε, εἶναι ὁ πανικὸς ποὺ μᾶς ἔχει πιάσει καὶ δὲν πλησιά- ζουμε ὡς Νεοέλληνες τὸ ἴδιο ἑλληνικὸ πηγάδι καὶ νὰ χρησιμοποιοῦμε τὶς δικές μας ἑλληνικὲς λέξεις, καὶ ἀσυλλόγιστα βολευόμαστε μὲ μερικὰ ἀγγλικὰ γλωσσικὰ ἀνεμομαζώματα καὶ θολώνουμε τὸ γλωσσικό μας μέλλον ἀνεπανόρθωτα. Εἴμαστε ἢ δὲν εἴμαστε γιὰ τὰ πανη- γύρια; Θωμᾶς Γ. Ἠλιόπουλος Διευθυντὴς Κολλεγίου «Παιδεία» Μελβούρνη, Αὐστραλία