έσα σὲ ἕνα χῶρο 300 τετραγωνικῶν μέτρων στὴν περιοχὴ τῆς ἀρχαίας Σκιώνης ἡ ἀρχαιολογικὴ σκαπάνη ἔφερε στὸ φῶς δύο ἐξαιρετικὰ νεκροταφεῖα διαφορετικῶν χρονικῶν περιόδων, ποὺ ἔρχονται νὰ προσθέσουν ἀρκετὸ πληροφοριακὸ ὑλικὸ στὴν ἔρευ- να. Πρόκειται γιὰ ἕνα προϊστορικὸ νεκροταφεῖο τῆς Πρώιμης Ἐποχῆς τοῦ Χαλκοῦ, περίπου τῆς 3ης χιλιετίας π.Χ., ὅπως ἐπίσης καὶ γιὰ ἕνα ἀρχαϊκὸ νεκροταφεῖο μὲ παιδικοὺς τάφους τοῦ 6ου αἰῶνα π.Χ. Ἀγγεῖα μὲ στάχτες νεκρῶν ποὺ δίνουν νεώτερα στοιχεῖα ὡς πρὸς τὴν ταφικὴ τελετουργία, ὀστᾶ ἀπὸ παιδικοὺς σκελετοὺς καὶ πλῆθος κτερισμάτων μαρτυροῦν τὴν ἰδιαίτερη φροντίδα τῶν γονιῶν στὸ τελευταῖο ταξίδι τῶν παιδιῶν τους. Τὸ μεγάλο ὅμως ἐνδιαφέρον ἔχει ἑστιαστῆ στὴν παράπλευρη ὕπαρξη ἑνὸς κτίσματος τῆς προϊ- στορικῆς περιόδου, ὅπου τὸ ἔργο τῆς ἀνασκαφῆς εἶναι σὲ ἐξέλιξη. Ὁ κίνδυνος φθορᾶς τοῦ κτίσματος εἶναι μεγάλος καὶ δὲν ἐπιτρέπει τὴ χρήση σκαπτικῶν ἐργαλείων, μὲ ἀποτέλεσμα ἡ ἀποκάλυψή του νὰ γίνεται μὲ τὰ χέρια, γεγονὸς ποὺ καθιστᾷ ἰδιαίτερα δυσχερῆ τὴν πρόοδο τῆς ἀνασκαφῆς. Οἱ ἀρχαιολόγοι τῆς ΙΣΤ΄ Ἐφορίας Προϊστορικῶν καὶ Κλασικῶν Ἀρχαιοτήτων Ἐλι- σάβετ-Μπετίνα Τσιγαρίδα καὶ Δόμνα Μανταζῆ εἶναι ὑπεύθυνες γιὰ τὴν ἀνασκαφή. Πληροφορίες γιὰ τὰ εὑρήματα μᾶς δίνει ἡ κυρία Τσιγαρίδα. «Δ»:. Ποιά εἶναι τὰ χαρακτηριστικὰ τῆς ἀνασκαφῆς ποὺ ἐκτελεῖτε στὴν ἀρχαία Σκιώνη; — Ἡ ἀνασκαφὴ ἔχει σωστικὸ χαρακτῆρα. Ὑπῆρξε δηλαδὴ μία αἴτηση γιὰ χο- ρήγηση ἄδειας ἐκσκαφῆς καὶ ὑλοποιήσαμε δοκιμαστικὲς τομές, ὅπου βρήκαμε τοὺς τάφους. Στὴν ἴδια περιοχὴ εἴχαμε βρεῖ παλαιότερα ρωμαϊκοὺς τάφους, ὁπότε ἀναμέναμε ὅτι θὰ βροῦμε νεκροταφεῖο, ἁπλᾶ δὲν φανταζόμασταν ὅτι θὰ ἀποκαλυ- φθοῦν τέτοια εὑρήματα. Οἱ τάφοι ἐντοπίστηκαν σχεδὸν ἀμέσως καὶ στὴ συνέχεια ἀποκαλύφθηκαν ἀποκλειστικὰ μὲ τὰ χέρια χωρὶς τὴ χρήση ἐργαλείων· μία ἰδιαίτε- ρα δύσκολη διαδικασία, ἀφοῦ εἶχαν μεγάλη ἐπίχωση, βάθους 2,5 μέτρων. Γι’ αὐτὸ ἄλλωστε διατηρήθηκαν σὲ πολὺ καλὴ κατάσταση. Θὰ πρέπει νὰ σᾶς πῶ ὅτι μέσα σὲ αὐτὰ τὰ 300 τετραγωνικὰ μέτρα ποὺ ἀνασκάψαμε βρήκαμε ἕνα προϊστορικὸ καὶ ἕνα ἀρχαϊκὸ νεκροταφεῖο. «Δ»: Ἂς μιλήσουμε γιὰ τὸ προϊστορικὸ νεκροταφεῖο. — Τὸ προϊστορικὸ νεκροταφεῖο ἀνήκει στὴν Πρώιμη Ἐποχὴ τοῦ Χαλκοῦ, δηλαδὴ