τυχε νὰ ἐργάζωμαι σὲ ἕνα πρόγραμμα ἐκπαίδευσης δασκάλων στὴν ἐπαρχία Μανιτόμπα τοῦ Καναδᾶ. Τὸ πρόγραμμα εἶναι μοναδικὸ καὶ ἐπινοήθηκε ἀπὸ ἕναν Ἕλληνα καθηγητή, τὸν Παντελῆ Χαλαμανδάρη, ἀμέ- σως μόλις ἦρθε στὴν περιοχὴ αὐτὴ τοῦ Καναδᾶ. Ὁ Χαλαμανδάρης ζήτησε νὰ βρῇ δασκάλους ἐρυθρόδερμους (γηγενεῖς). Ὅλοι τοῦ εἶπαν πὼς οἱ γηγενεῖς δὲν εἶναι ἱκανοὶ νὰ σπουδάσουν. Αὐτὸ ἔγινε στὶς ἀρχὲς τῆς δεκαετίας τοῦ 1970. Ἀπὸ τότε οἱ γηγενεῖς ἔχουν ἀποδειχθῆ κατάλληλοι γιὰ ὅλους τοὺς κλάδους πανεπιστημιακῶν σπου- δῶν καὶ σήμερα εἶναι ἱκανώτατοι γιατροί, δάσκαλοι, ὀδοντίατροι, κα- θηγητὲς κ.λπ. Τὸ πρόγραμμα αὐτὸ εἶναι πολὺ ἐπιτυχές. Οἱ Κρί, μόλις πάρουν τὸ δίπλωμά τους, συνεχίζουν τὴν ζωή τους στὴν δική τους κοινωνία ὡς δάσκαλοι πλέον καὶ ὄχι ὡς ἀγράμματοι πολίτες χωρὶς εἰδικότητα. Ἡ ἐκπαίδευσή τους γίνεται ἐπὶ τόπου καὶ διαρκεῖ 5 χρόνια. Οἱ καθηγητὲς τῶν καναδικῶν πανεπιστημί- ων πηγαίνουν καὶ διδάσκουν τὰ μαθήματα στὴν περιοχὴ τῶν ἰθαγενῶν. (Οἱ περισσότεροι τῶν μαθητῶν εἶναι παντρεμένοι, συνήθως μὲ παιδιά.) Ἔτσι προ- κύπτει τὸ φαινόμενο τῶν «περιφερόμενων καθηγητῶν» –ἐγὼ εἶμαι ἕνας ἀπὸ αὐτούς– ποὺ ταξιδεύουν ἀπὸ τὸ πανεπιστημιακὸ κέντρο, γιὰ νὰ διδάξουν σὲ μία αἴθουσα σὲ χωριὸ ἢ κωμόπολη ἰθαγενῶν. Οἱ γηγενεῖς αὐτοὶ δὲν διαφέρουν πολὺ ἀπὸ αὐτοὺς τοῦ Μεξικοῦ ἢ τοὺς Ἴνκας, ποὺ εἶναι πιὸ γνωστοὶ σὲ διεθνὲς ἐπίπεδο. Ἂν καὶ πολλοὶ ἀπὸ τοὺς